افزایش هزینه‌های تولید؛ دلیل ناپایداری قیمت مرغ
افزایش قیمت گوشت مرغ در بازار طی ماه‌های اخیر، به شدت بر بودجه خانوارها تاثیر گذاشته است. با اینکه مصرف‌کنندگان هزینه‌های بیشتری را پرداخت می‌کنند، اما تولیدکنندگان از ادامه زیان‌دهی در این صنعت خبر می‌دهند؛ به طوری که بر اساس نظرات کارشناسان، هزینه تمام شده تولید هر کیلو مرغ زنده بین ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار تومان برآورده می‌شود و قیمت‌های کنونی حتی پاسخگوی این هزینه‌ها نیست.
نوسانات قیمت در نهاده‌ها و بالا رفتن هزینه‌های تولید، عامل اصلی افزایش قیمت مرغ شده است. در حالی که مرغ یکی از مهم‌ترین منابع پروتئین در تغذیه خانوارهای ایرانی محسوب می‌شود و به خاطر قیمت پایین‌ترش نسبت به گوشت قرمز، سهم زیادی در سفره‌ها دارد، اما این افزایش قیمت موجب شده است که خرید آن از سوی خانواده‌ها با کاهش تقاضا روبه‌رو شود.
در خراسان رضوی، سالانه حدود ۲۲۰ هزار تن گوشت مرغ تولید می‌شود و نیاز روزانه این استان حدود ۶۶۰ تن است؛ ولی حجم بالای تولید به تنهایی نمی‌تواند تأثیری بر قیمت‌ها بگذارد. هزینه‌های مختلف از جمله قیمت نهاده‌ها، کشتار، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، شرایط توزیع و تقاضای مؤثر، همگی روی قیمت نهایی تأثیر می‌گذارند و در نهایت به افزایش قیمت مرغ منجر می‌شوند، به‌گونه‌ای که خانواده‌ها بخش کمتری از بودجه خود را به خرید مرغ اختصاص می‌دهند. این امر، با کاهش قدرت خرید خانوارها، تقاضا برای مرغ را کاهش می‌دهد و در پی این روند، تولید و عرضه نیز کمتر خواهد شد، حتی اگر تصمیماتی برای حمایت از مصرف‌کنندگان اتخاذ شده باشد.
اختصاص ۶۰۰ تن مرغ منجمد به منظور حمایت از مصرف‌کنندگان در خراسان رضوی
سعادت علی‌نیا، مدیرکل پشتیبانی امور دام خراسان رضوی در گفت‌وگو با ایسنا به وضعیت بازار گوشت مرغ و اقدامات دولت برای حمایت از مصرف‌کنندگان اشاره کرد و گفت: با توجه به تغییرات اخیر در بازار، دولت و نهادهای مرتبط همواره در تلاشند تا توازنی میان قیمت‌ها و قدرت خرید مردم برقرار کنند. در این راستا، توزیع گوشت مرغ منجمد در سراسر استان برای مقابله با نوسانات احتمالی قیمت مرغ گرم، در دستور کار آن‌ها قرار گرفته است.
وی با اشاره به سهمیه‌های مشخص‌شده برای استان، عنوان کرد: سهمیه فعلی استان ۶۰۰ تن گوشت مرغ منجمد است که تاکنون ۱۰۰ تن از این مقدار در سطح استان توزیع گردیده و توزیع در حال انجام است.
مدیرکل پشتیبانی امور دام خراسان رضوی تأکید کرد که این سازمان آماده است تا در صورت نیاز بازار و افزایش تقاضا، حجم موردنیاز گوشت منجمد را به طور دقیق به درخواست‌کنندگان ارائه دهد.
علی‌نیا در رابطه با وضعیت قیمت‌ها به افزایش قیمت‌های اخیر اشاره کرده و افزود: با بررسی دقیق مخارج تولید، قیمت نهاده‌های مصرفی، و دیگر عوامل زنجیره تأمین، می‌توان گفت که قیمت کنونی مرغ در بازار در مقایسه با ساختار هزینه‌ای تولید، منطقی و در چهارچوب هزینه‌های تمام‌شده است.
وی تصریح کرد: در حال حاضر، قیمت تمام‌شده مرغ تقریباً ۲۴۵ هزار تومان تخمین زده می‌شود و مرغ زنده در بازار نیز بین ۲۴۵ تا ۲۵۰ هزار تومان معامله می‌شود؛ بنابراین قیمت مرغ گرم ارائه شده در بازار، با توجه به هزینه‌های جاری، توجیه‌پذیر است.
علی‌نیا پیرامون قیمت‌گذاری مرغ منجمد اظهار کرد: به منظور حمایت مستقیم از مصرف‌کنندگان و کنترل قیمت‌ها، قیمت مرغ منجمد در سردخانه‌ها ۲۶۱ هزار تومان و قیمت نهایی برای خانوارها ۲۸۰ هزار تومان تعیین شده تا از نوسانات غیرموجه جلوگیری گردد.
مدیرکل پشتیبانی امور دام خراسان رضوی اعلام کرد: هماهنگی‌های لازم برای توزیع عادلانه این سهمیه از طریق مباشرین جهاد کشاورزی انجام شده و متقاضیان می‌توانند برای دریافت گوشت مرغ منجمد و بهره‌مندی از قیمت‌های حمایتی، از طریق همان مجاری قانونی اقدام نمایند.
تولید ۹ میلیون قطعه جوجه‌ریزی در خراسان رضوی
کریم امیرزاده - معاونت تولیدات دامی جهاد کشاورزی خراسان رضوی نیز در گفت‌وگو با ایسنا به وضعیت تولید در سال جاری پرداخته و اعلام کرد که در ماه گذشته میزان جوجه‌ریزی در استان به ۹ میلیون قطعه رسیده است. این حجم از جوجه‌ریزی با همکاری حدود ۴۵۰ واحد تولیدی در استان انجام شده که نشانه پایداری زنجیره تولید است و نشان می‌دهد که در ماه‌های آتی با کمبود عرضه روبه‌رو نخواهیم شد.
وی درباره افزایش قیمت گوشت مرغ در هفته‌های اخیر بیان کرد: قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار در حال حاضر نسبت به هزینه‌های واقعی تولید در سطح پایین‌تری قرار دارد و این نشانگر فشار عمده بر تولیدکنندگان است.
امیرزاده ادامه داد: قیمت فعلی گوشت مرغ در بازار، با توجه به هزینه‌های تمام‌شده تولید، معقول است و افزایش قیمت‌های اخیر، ناشی از مشکلات تولید یا کمبود نهاده نیست.
معاونت تولیدات دامی جهاد کشاورزی خراسان رضوی تصریح کرد: در حال حاضر با مشکل تولید یا کمبود مواد اولیه مواجه نیستیم؛ بلکه روند افزایش قیمت در یکی دو هفته اخیر عمدتاً به افزایش هزینه‌های جانبی در زنجیره تولید مرتبط است.
وی با اشاره به ناپایداری در برخی هزینه‌های تولید افزود: هزینه‌های مرتبط با تولید از جمله هزینه‌های جانبی و متغیر، در مقاطعی بالا رفتند و این امر به طور مستقیم بر قیمت نهایی در بازار مؤثر بوده است. البته بحران جدی در تأمین نهاده‌های دامی وجود ندارد، اما مدیریت هزینه‌های جانبی چالش عمده‌ای برای تولیدکنندگان به شمار می‌رود.
امیرزاده در خصوص وضعیت بازار مرغ و روند تولید در استان بیان کرد: اگرچه در بازار شاهد تغییر قیمت‌ها هستیم، اما قیمت کنونی نسبت به هزینه‌های واقعی تولید برای مرغداران هنوز در سطحی پایین‌تر از بایسته قرار دارد و این امر نشان‌دهنده فشار اصلی ناشی از هزینه‌های جاری است، نه الزاما قیمت نهاده‌های دامی.
معاونت تولیدات دامی جهاد با اشاره به کاهش میزان تولید نسبت به سال گذشته خاطرنشان کرد: کاهش نسبی تولید با کاهش سرانه مصرف در سال جاری همخوانی دارد. به واقع، تغییر در الگوی مصرف و کاهش تقاضا از سوی مصرف‌کنندگان به طور مستقیم بر تولید و عرضه در بازار اثر گذاشته است.
وی تأکید کرد: با توجه به میزان جوجه‌ریزی و ظرفیت واحدهای تولیدی استان، وضعیت تأمین گوشت مرغ در خراسان رضوی به طور کامل تحت کنترل است.
قیمت‌های جدید مرغ به‌سادگی نوسانی زودگذر نیستند و نشان‌دهنده شکاف جدی بین تولید و مصرف هستند. در حالی که تولیدکنندگان با چالش‌های نقدینگی و قیمت‌های بالای نهاده‌ها دست و پنجه نرم می‌کنند، خانواده‌ها نیز با کاهش مصرف پروتئین، به تدریج از بازار مرغ فاصله گرفته‌اند.
واقعیت این است که تأمین پروتئین تنها با حل مسئله تولید به خودی خود برطرف نمی‌شود؛ بلکه نیاز به اصلاح ساختار توزیع و مدیریت هزینه‌های جانبی دارد تا قیمت نهایی به توان مالی جامعه نزدیک‌تر باشد. بررسی ریشه‌های این ناترازی، کلید فهم آینده بازار مرغ است. در حال حاضر بازار مرغ تحت دو فشار متضاد قرار دارد؛ یکی فشار هزینه‌ای بر تولیدکننده و دیگری فشار معیشتی بر مصرف‌کننده.
این شرایط نشان می‌دهد که مشکل اساسی فقط در ذات کالا نیست، بلکه در ساختار توزیع و هزینه‌های پنهان نیز قرار دارد. افزایش قیمت‌ها به چالش منجر می‌شود زمانی که هزینه‌های جانبی، قیمت نهایی را از قدرت خرید خانوارها فراتر ببرد. برای عبور از این وضعیت، سیاست‌های حمایتی باید به‌طور همزمان بر دو محور تمرکز داشته باشند؛ تثبیت هزینه‌های تولید برای جلوگیری از توقف فعالیت مرغداران و اصلاح ساختار بازار برای اطمینان از دسترسی مردم به کالاهای اساسی. بدون این دو رویکرد توأمان، افزایش عرضه به‌تنهایی نمی‌تواند این مشکلات را حل کند.