جواهر صداقت و شرافت در سرزمین کارون؛ اسب عرب خوزستان، موتور محرک گردشگری ورزشی
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها – محراب علوی: خوزستان، سرزمین تابش آفتاب، نخل‌ها و هور، تنها به عنوان مهد تمدن‌های باستانی و بسترهای آبی پرخروش شناخته نمی‌شود؛ این سرزمین همچنین از دیرباز نژادی از نجابت و زیبایی بخصوص به نام «اسب اصیل عرب» را در دل خود پرورش داده است. رقص یال‌های زیبای این اسب‌ها و گام‌های محکم آن‌ها در دشت‌های خوزستان، جزء جدایی‌ناپذیر هویت تاریخی، فرهنگی و زیست‌محیطی مردم این خطه تلقی می‌شود؛ میراثی ارزشمند که حاصل قرن‌ها زندگی انسان‌ها و ارتباط عمیق آن‌ها با طبیعت است.
در بستر فرهنگی خوزستان، اسب صرفاً یک حیوان یا وسیله‌ای برای سوارکاری نیست؛ بلکه نمادی از غیرت، رزمندگی و مهمان‌نوازی است. برخلاف بسیاری دیگر از مناطق که در آن‌ها پرورش اسب به قالب‌های مدرن باشگاه‌ها محدود شده، در نقاط مختلف خوزستان، به ویژه در مناطقی مثل شوش، دشت آزادگان و اهواز، سنت غنی نگهداری خانوادگی و انتقال این هنر از نسل به نسل همچنان پابرجاست؛ این یک مزیت محلی است که اصالت شجره‌نامه‌های معتبر و نسل‌های پربار این نژاد را تا به امروز حفظ کرده است.
اما دنیای معاصر از چهارچوب‌های سنتی پرورش فراتر رفته و صنعت اسب را به یکی از مولدترین بخش‌های اقتصادی، ورزشی و گردشگری تبدیل کرده است. اسب عرب خوزستان با سابقه تاریخی درخشان می‌تواند به یک نقطه جاذبه جدید برای گردشگری خاص، رویدادمحور و اشتغال‌زایی تبدیل شود؛ ظرفیتی که برای فعال‌سازی نیاز به تدوین راه‌حل‌ها، برگزاری جشنواره‌های ملی و بین‌المللی و حمایت همه‌جانبه از نهادهای مسئول دارد.
ادامه این گزارش شامل گفت‌وگوی خبرگزاری مهر با حشمت حسن‌زاده، پیشکسوت عرصه اسب و سوارکاری و قهرمان مسابقات استقامت کشور، در مورد قابلیت‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز اقتصادی اسب عرب در خوزستان است:
جایگاه تاریخی و شیوه پرورش اسب عرب در استان خوزستان نسبت به سایر مناطق کشور چه ویژگی‌های خاصی دارد؟
خوزستان از نظر تاریخچه پرورش اسب عرب، موقعیتی بی‌نظیر و خاص در سطح کشور دارد. در بسیاری از استان‌ها، فعالیت‌های مرتبط با این حوزه در قالب باشگاه‌ها و به شکل مدرن ادامه یافته؛ اما خوزستان این امتیاز را دارد که در کنار باشگاه‌ها، سنت نگهداری اسب نیز قدمت طولانی دارد. هنوز خانواده‌ها و عشایری در این استان زندگی می‌کنند که نسل‌ها به روش سنتی و با عشق، بهترین اسب‌ها را پرورش داده و از تبارهای آن‌ها مراقبت می‌کنند.
از بعد جغرافیایی، کهن‌شهر شوش در گذشته یکی از مراکز اصلی و پایگاه‌های مهم برای پرورش اسب عرب بوده و در سال‌های اخیر اهواز نیز به لحاظ تعداد باشگاه‌ها، زیرساخت‌ها و جمعیت اسب‌های موجود رشد قابل توجهی داشته است.
به لحاظ ژنتیکی و مدارک تاریخی، چه نظری درباره اعتبار بین‌المللی اسب اصیل ایرانی و خوزستانی دارید؟
اسب‌های عرب موجود در کشور به دو گروه تقسیم می‌شوند؛ گروه اول شامل نژادهای وارداتی و گروه دوم شامل قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین اسب‌های ایرانی است. اعتبار این اسب‌ها از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته است؛ در گذشته، برخی اسب‌های اصیل ایرانی به کشورهای اروپایی منتقل شدند و پایه‌گذار نسل‌های ارزنده‌ای در این کشورها شدند که همچنان وجود دارند.
از لحاظ تاریخی نیز مدارک معتبر، از دوره قاجار به‌جا مانده که گواهی بر ارسال درخواست رسمی سفارت فرانسه از دربار ایران برای دریافت تعدادی نریان اصیل ایرانی به منظور اصلاح نژاد است. این واقعیت تاریخی، دلیلی مستند بر مرغوبیت ژنتیکی و شهرت جهانی اسب این سرزمین محسوب می‌شود.
به عنوان قهرمان مسابقات استقامت کشور، چه نگاهی به وضعیت فنی سوارکاران و امکانات این رشته در استان دارید؟
اسب عرب خوزستان به خاطر قدرت بدنی، تطابق با شرایط آب و هوایی سخت و استقامت شناخته شده است.
من سال‌ها در مسابقات استقامت در فواصل ۱۱۰، ۱۱۵ و ۱۲۰ کیلومتر قهرمان کشور بوده‌ام و همچنان به عنوان یک ورزشکار فعال در رقابت‌ها حضور دارم؛ به‌طوری که به تازگی موفق شدم در مسابقات قهرمانی کشور در استان البرز مقام هشتم را به دست آورم. این سوابق نشان از این دارد که نه تنها ژنتیک اسب خوزستان، بلکه توانایی فن سوارکاران این استان در میدان‌های دشوار استقامت، محسوس و قابل اعتنا است و در صورت حمایت و سرمایه‌گذاری مناسب، دستیابی به سکوهای بین‌المللی دور از دسترس نخواهد بود.
با توجه به تحولات اقتصادی، چگونه صنعت اسب می‌تواند به عنوان محرکی در صنعت گردشگری خوزستان عمل کند؟
امروزه گردشگری سوارکاری و اکوتوریسم اسب به یکی از حوزه‌های اقتصادی سودآور تبدیل شده است. ما شاهد افرادی بسیاری هستیم که برای بازدید از مراکز پرورش، تماشای اسب‌های اصیل و تجربه سوارکاری در مناطق مختلف به خوزستان سفر می‌کنند. حتی در حال حاضر سوارکارانی هستند که اسب‌های خود را با تریلر به سایر استان‌ها منتقل کرده و تمام هزینه‌های سفر، اقامت و نگهداری را شخصاً می‌پردازند.
این خود نشان‌گر وجود یک بازار بکر و تقاضای واقعی است. در صورتی که زیرساخت‌های بوم‌گردی اسب در خوزستان فراهم گردد، گردشگری ورزشی می‌تواند مشاغل پایدار و زنجیره‌ای از خدمات مالی را در استان ایجاد کند.
برای دستیابی به این چشم‌انداز و جبران عقب‌افتادگی‌ها نسبت به سایر استان‌های پیشرو، چه پیشنهادهایی دارید؟
واقعیت این است که برخی استان‌ها در سال‌های اخیر با درک صحیح از اقتصاد ورزش، سرمایه‌گذاری‌های سنگینی در این حوزه انجام داده و با ارائه جوایز ارزنده، توجه فعالان را جلب کرده‌اند. خوزستان با این همه تاریخ نباید در این راه عقب بماند. یکی از پیشنهادات ما طراحی و برگزاری یک «جشنواره ملی اسب عرب» در خوزستان است؛ رویدادی جامع که شامل مسابقات زیبایی، رقابت‌های استقامت، کارگاه‌های علمی تبارشناسی و سمینارهای تخصصی در خصوص گردشگری باشد. چنین رویدادی نه تنها هویت فرهنگی و میراث ناملموس خوزستان را زنده خواهد نگه داشت، بلکه فرصتی برای تعامل فعالان، جلب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و تبدیل بزرگی‌های تاریخی اسب به ثروت عمومی فراهم خواهد کرد.
به گزارش خبرنگار مهر، اسب اصیل عرب در خوزستان جزء تاریخچه غنی، امتیازهای ژنتیکی و ثروت نهفته این سرزمین است که سال‌ها در سایه نگاه‌های سنتی و غفلت از اقتصاد ورزش به فراموشی سپرده شده است. ارتباط عمیق مردم خوزستان با پرورش اسب، یک سرمایه اجتماعی ارزشمند است که اگر به دقت با برنامه‌ریزی علمی و بازاریابی گردشگری ترکیب شود، می‌تواند نقشی اساسی در توسعه پایدار و اشتغال‌زایی روستایی ایفا کند.
وقت آن رسیده که متصدیان ورزش، میراث فرهنگی و بخش خصوصی استان با کنار گذاشتن رویکردهای مقطعی، خوزستان را به کانون بی‌بدیل رویدادهای ملی و منطقه‌ای اسب عرب تبدیل کنند. برگزاری رویدادهای استاندارد و تجهیز زیرساخت‌های گردشگری سوارکاری، عرصه‌ای استراتژیک برای بهره‌وری اقتصادی از این گنجینه زیستی است تا بار دیگر اسب خوزستان شکوه تاریخیش را در عرصه‌های بین‌المللی بازآفرینی کند.