یک دهه تحقیق برای نوشتن کتاب «مرد ابدی»، روایتی مستند از شهید طهرانی مقدم
به گزارش ایرنا از انتشارات شهید کاظمی، فردا ۲۱ آبان سالروز شهادت سردار سرلشکر شهید حسن طهرانی‌مقدم است. کتاب مجموعه سه‌جلدی «مرد ابدی» نوشته معصومه سپهری، روایتی مستند از زندگی، مجاهدت‌ها و ابعاد کمتر شناخته‌شده پدر موشکی ایران به چاپ ششم رسید؛ اثری که علاوه بر استقبال مخاطبان، در جوایز معتبر حوزه کتاب و ادبیات دفاع مقدس نیز مورد تقدیر قرار گرفته است. نویسنده در این اثر تلاش کرده است با عبور از روایت‌های کلیشه‌ای و صرفاً آشنا از زندگی یک فرمانده نظامی، ابعاد مختلف شخصیتی و فردی این شهید را به تصویر بکشد.
از زندگی شخصی تا مجاهدت‌های یک فرمانده
«مرد ابدی» علاوه بر روایت فعالیت‌های شهید طهرانی‌مقدم در حوزه دفاعی و دستاوردهای او ، خواننده را در این سه جلد با بخش‌های مختلف زندگی شخصی، خانوادگی، اجتماعی و اعتقادی او نیز آشنا می‌شود. روایت دوران کودکی و نوجوانی، شکل‌گیری شخصیت، روابط خانوادگی، ازدواج و زندگی مشترک، حضور در دوران دفاع مقدس و سال‌های تلاش برای پیشرفت کشور، از جمله موضوعاتی است که در این مجموعه مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از ویژگی‌های قابل توجه این اثر، پرداختن به بخش‌هایی از زندگی شهید طهرانی‌مقدم است که کمتر در روایت‌های عمومی مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ از روحیه لطیف و عاطفی او و ارتباطش با خانواده گرفته تا سختی‌ها، ناکامی‌ها، موانع و دشواری‌هایی که در مسیر مسئولیت‌هایش با آنها روبه‌رو بوده است.
نویسنده کوشیده است تصویری انسانی و چندوجهی از شهید ارائه دهد؛ تصویری که در آن، فرمانده و چهره شناخته‌شده عرصه دفاعی کشور، در کنار پدری خانواده‌دوست، همسری همراه، انسانی اخلاق‌مدار و فردی برخوردار از روحیه‌ای معنوی و پرتلاش قرار می‌گیرد.
روایت یک پژوهش طولانی و مستند
معصومه سپهری، نویسنده این مجموعه که پیش از این با آثاری همچون «لشکر خوبان» و «نورالدین پسر ایران» در حوزه ادبیات دفاع مقدس شناخته شده است، برای نگارش «مرد ابدی» بیش از یک دهه به تحقیق و گردآوری اطلاعات پرداخته است.
این پژوهش از ماه‌های پس از شهادت شهید طهرانی‌مقدم آغاز شده و با مراجعه به اسناد، تصاویر، خاطرات و گفت‌وگو با نزدیکان، دوستان، همکاران و همرزمان او ادامه یافته است. حاصل این مسیر طولانی، مجموعه‌ای است که تلاش دارد زندگی این شهید را نه در قالب چند خاطره پراکنده، بلکه در چارچوب روایتی پیوسته و مستند از فراز و فرودهای زندگی او بازخوانی کند.
بخش تصویری کتاب نیز از دیگر ویژگی‌های قابل توجه آن به شمار می‌رود. بیش از ۸۰۰ تصویر از میان هزاران عکس انتخاب شده و متناسب با موضوع و حوادث هر فصل در کتاب قرار گرفته است؛ تصاویری که در کنار روایت‌های مکتوب، به مستندتر شدن فضای تاریخی و آشنایی بیشتر مخاطب با شخصیت‌ها و مقاطع مختلف زندگی شهید کمک می‌کنند.
از یک فرمانده پرتلاش تا الگویی برای نسل جوان
شهید حسن طهرانی‌مقدم از چهره‌های اثرگذار در تاریخ دفاعی جمهوری اسلامی ایران بود که سال‌های متمادی از عمر خود را در مسیر خدمت، خودکفایی و پیشرفت کشور سپری کرد. نقش‌آفرینی او در پایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های هوافضایی کشور، بخشی از کارنامه این شهید است؛ اما «مرد ابدی» تلاش می‌کند در کنار این وجه شناخته‌شده، به ریشه‌های شخصیتی و ویژگی‌های اخلاقی و اعتقادی او نیز بپردازد.
در واقع، یکی از محورهای اصلی این مجموعه، پاسخ به این پرسش است که چگونه یک انسان با برخورداری از اخلاص، پشتکار، روحیه مسئولیت‌پذیری و باور عمیق به هدف، می‌تواند در شرایط دشوار مسیر متفاوتی را رقم بزند. روایت فراز و فرودهای زندگی شهید طهرانی‌مقدم نشان می‌دهد که رسیدن به جایگاه و دستاوردهای بزرگ، حاصل مسیری طولانی از تلاش، تجربه، ایستادگی و عبور از موانع بوده است.
از سوی دیگر، نویسنده در بخش‌هایی از کتاب به نقش افرادی پرداخته است که در کنار شهید طهرانی‌مقدم و در گمنامی، سال‌ها برای پیشرفت کشور تلاش کردند. روایت همراهان و همکاران این شهید، به اثر ابعاد گسترده‌تری بخشیده و آن را از یک زندگی‌نامه صرف فراتر برده است.
افتخارات ادبی «مرد ابدی»؛ از کتاب سال دفاع مقدس تا جایزه روایت پیشرفت
مجموعه سه‌جلدی «مرد ابدی» علاوه بر استقبال مخاطبان و رسیدن به چاپ ششم، در رویدادهای معتبر حوزه کتاب و ادبیات نیز مورد توجه قرار گرفته است. این اثر در بیست‌وسومین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس، در بخش مستندنگاری به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب شد و در بخش ویراستاری نیز مورد تقدیر قرار گرفت. همچنین «مرد ابدی» در دومین دوره جایزه ملی روایت پیشرفت به‌عنوان اثر برگزیده معرفی شد.
علاقه‌مندان برای مشاهده و تهیه این کتاب می‌توانند با ورود به سامانه من و کتاب و همچنین از طریق ارسال نام کتاب به سامانه پیام کوتاه ۳۰۰۰۱۴۱۴۴۱ این کتاب سه جلدی را تهیه نمایند.
نگاهی به زندگی پدر موشکی ایران
طهرانی مقدم در ششم آبان سال ۱۳۳۸ در تهران دیده به جهان گشود. پس از پایان دوره تحصیلات متوسطه در رشته صنایع (برش قطعات صنعتی) در مقطع فوق دیپلم مدرسه عالی تکنیکیوم نفیسی پذیرفته شد. در سال ۱۳۵۸ در مقطع کارشناسی رشته مهندسی صنایع قبول شد و مدرک مهندسی در این رشته را اخذ کرد.
وی در اولین روزهای تشکیل سپاه پاسداران به عضویت این نهاد درآمد و در دوران جنگ تحمیلی بنیانگذار واحد توپخانه سپاه و نخستین فرمانده این واحد بود. وی جانشین نیروی هوا فضای سپاه در سال ۱۳۸۴، رئیس سازمان جهاد خودکفایی سپاه در آذر سال ۱۳۸۵ و یکی از پایه‌گذاران برنامه موشکی بود.
تلاش برای استقلال در صنعت موشکی در سال ۱۳۶۵، راه‌اندازی یگان موشکی حزب‌الله لبنان، دستیابی به موشک نازعات اولین موشک ایرانی در سال ۱۳۶۶، شرکت در عملیات مرصاد در مرداد سال ۱۳۶۷ و موفقیت در ساخت شهاب ۳ در سال ۱۳۷۷ از دیگر افتخارات این شهید است.
طهرانی مقدم با شروع جنگ تحمیلی تصمیم گرفت؛ عازم مناطق جنگی شود اما لزوم یادگیری آموزش‌های نظامی در پادگان امام حسین(ع) این اجازه و فرصت را به او نمی‌داد. او سرانجام ۲۰ روز پس از شروع جنگ، راهی جبهه‌ها شد و اولین خبر ناگواری که مدتی پس از حضورش در جبهه شنید شهادت برادرش علی بود. او به مرخصی آمد و برای رعایت حال مادر مدتی را در سپاه و کمیته تهران به فعالیت پرداخت و به مقابله با عناصر ضد انقلاب از جمله منافقان و خانه‌های تیمی آنان پرداخت. وی در بحبوحه حوادث خرداد سال ۱۳۶۰ دوباره عازم جبهه‌ها شد و با گروهی از رزمندگان به کار تخریب و خنثی سازی مین پرداخت.
از آنجایی‌که موشک‌های اسکاد در دوران دفاع مقدس هزینه‌های بالایی داشتند و معمولا برای هدف قراردادن اهداف مهم و کاربردی استفاده می‌شدند، طهرانی مقدم بر آن شد که با استفاده از ظرفیت‌های علمی داخلی به سمت ساخت موشکی با هزینه‌های پایین‌تر حرکت کند تا بتواند اهداف نزدیک و کم اهمیت‌تر را هدف قرار دهد. سرانجام وی موفق شد با تکیه بر دانش بومی و ظرفیت‌های علمی، صنعتی داخلی در سال ۱۳۶۶ راکت نازعات را که برد آن بین ۸۰ تا ۱۵۰ کیلومتر بود، تولیدکند.
با ساخت این موشک بومی فصل نوینی در پیشرفت صنعت و فناوری نظامی ایران آغاز شد. بعد از جنگ هم ساخت و تولید انواع موشک‌های پیشرفته‌تر بومی همچون شهاب ۳ با برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر ادامه یافت و زمینه برای افزایش قدرت بازدارندگی نظامی ایران در سطح منطقه و بین‌الملل و بالطبع افزایش قدرت و امنیت ملی ایران اسلامی ایجاد شد.
طهرانی مقدم که صاحب ایده‌های بزرگی در زمینه موشک بود، ماموریت راه‌اندازی و سازماندهی فرماندهی موشکی زمین به زمین سپاه در آبان سال ۱۳۶۲ به او محول شد. حضرت امام خمینی (ره) اواخر سال ۱۳۶۲ که با مقابله به مثل حملات موشکی عراق موافقت کردند؛ سردار طهرانی مقدم مسئول حمله توپخانه ای به شهر بصره با توپ های ۱۳۰ میلیمتری شد که حداکثر بُرد آنها بین ۲۸ تا ۳۰ کیلومتر بود ولی یک سال بعد نخستین موشک ایرانی به سمت عراق و شهر کرکوک شلیک شد.
وی و همکارانش در اواخر جنگ با حضور در لبنان، زمینه‌های راه‌اندازی و تجهیز یگان موشکی حزب الله را فراهم کردند و نقش بسزایی در پیشرفت نظامی حزب الله و قدرت گیری آن داشتند. با این اقدام پایه ای آنان بعدها زمینه موفقیت حزب الله و فلسطینیان در جنگ های ۲۲ و ۳۳ روزه را فراهم کرد. بدین ترتیب نقش این شهید در موفقیت‌های محور مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی نیز اساسی و تأثیرگذار بوده است.
طهرانی مقدم در بهمن سال ۱۳۶۲ با الهام حیدری ازدواج کرد که خطبه عقد آن ها را امام خمینی(ره) در جماران خواندند و سه روز بعد هم مراسم عروسی آنها برگزار شد. نیاز به حضور جدی وی در جبهه‌ها سبب شده بود او نتواند بیش از دو روز کنار همسرش بماند؛ به سرعت عازم جبهه شد و سه ماه در جبهه ماند و در همان سال پدرش را هم از دست داد. این دانشمند شهید علاوه بر فعالیت در عرصه های فنی و مهندسی، در امور خیریه نیز بسیار فعال بود. کمک به دارالقرآن، حمایت از حوزه‌های علمیه جیرفت و زینب کبری (س)، کمک به موسسات خیریه، کمک به ساخت مساجد و مدارس، تکفل چهل یتیم از طریق موسسه عترت فاطمی و تکریم خانواده‌های شهدا از فعالیت‌های خیرخواهانه طهرانی مقدم است.
رهبر شهید انقلاب در نهم خرداد سال ۱۳۸۹ ضمن بازدید از نمایشگاه سازمان جهاد خودکفایی در تقدیر از طهرانی مقدم و همرزمانش نوشتند: «شما به کمک و هدایت خداوند علیم و قدیر توانسته‌اید کار بزرگی را به سامان برسانید. این، بار دیگر معجزه توانایی‌های عزم راسخ انسان مؤمن را در معرض نگاه ما می‌گذارد و ما را امیدوارتر از همیشه به همت و تلاش برمی‌انگیزد. از پیشروی در راه شناختن هدف‌های بلند و راه‌های میان‌برُ برای رسیدن به آن و آنگاه همت گماشتن و گام برداشتن خسته نشوید؛ به ایستگاه‌های میان راه دلخوش و قانع نشوید؛ به خدای بزرگ اعتماد کنید و همه توان خود را به عرصه بیاورید. خداوند یار و نگهدار شما مردان مؤمن و دانشمند و پرتلاش باد».
سردار طهرانی‌مقدم تا آخرین روز عمرش به عنوان مسئول سازمان جهاد خودکفایی سپاه برای ایجاد یک توان علمی و دانشی پایه و زیربنایی مشغول کارهای علمی و تحقیقاتی بود. او روز ۲۱ آبان سال ۱۳۹۰ وارد پادگان امیرالمومنین (ع) شهرستان ملارد شد تا یک آزمایش موشکی انجام دهد. ابتدا در نمازخانه اقامه نماز کرد و بعد به سمت سوله راه افتاد. او منتظر رسیدن قطعه نازل و دوستانش بود؛ چند دقیقه بعد قطعه نازل رسید و به داخل سوله منتقل شد. طهرانی مقدم وارد سوله شد اما دقایقی بعد انفجاری شدید با صدای مهیب همه چیز را به هم ریخت. دو ثانیه بعد انفجار دوم رخ داد و طهرانی مقدم به همراه چند تن از نیروهای واحد جهاد خودکفایی سپاه به شهادت رسیدند.
کتاب خط مقدم نوشته فائضه غفار حدادی و محمدحسین پیکانی روایتی داستانی و مستند از تشکیل یگان موشکی ایران با محوریت زندگی شهید طهرانی مقدم است. این کتاب در هفدهمین دوره انتخاب بهترین کتاب دفاع‌مقدس برگزیده شده است.
مردی با آرزوهای دوربرد، مردی با آرزوهای بزرگ، سردار عالی قدر، صفر تا صد، تیر اخطار، خیال خام، اهل حدید، خط مقدم و یادگاران، فرمانده - روایت شهید طهرانی مقدم مستندهایی است که درباره شهید طهرانی مقدم ساخته شده است. همچنین پویانمایی پدر موشکی ایران چگونه موشک ساخت برای آشنا کردن کودکان و نوجوانان با این فرمانده شهید تولید شده است.