با مجوز ترامپ؛ ونس مذاکره مستقیم با محسن رضایی برای پایان جنگ را بررسی می‌کند
به گزارش ایلنا، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی امکان برگزاری دیداری مستقیم با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، برای مذاکره درباره پایان جنگ است.
روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داد که ونس در شرایطی به‌تدریج به محور اصلی دیپلماسی واشنگتن در قبال تهران تبدیل شده که جنگ، به عاملی پرهزینه برای حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ طی روزهای اخیر به دستیاران ارشد خود و همتایانش اعلام کرده است که با ازسرگیری مذاکرات ونس با ایران موافق است و اختیار لازم برای پیشبرد این گفت‌وگوها را به معاون خود داده است.
با این حال، مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که بررسی اعزام ونس برای دیدار مستقیم با مقام‌های ایرانی هنوز در مراحل اولیه قرار دارد.
در همین زمینه، افراد آگاه از مذاکرات گفته‌اند که دوحه به‌عنوان یکی از گزینه‌های میزبانی دور بعدی گفت‌وگوها مطرح شده است؛ البته برگزاری این دیدار به توافق ونس و مقام‌های ایرانی بستگی دارد.
وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داد که ونس در ماه اکتبر پیامی به محسن رضایی ارسال کرده و خواستار دیدار با او شده بود. اگرچه هنوز زمان مشخصی برای این ملاقات تعیین نشده، دو طرف از طریق میانجی‌ها و متحدان خود درباره گام‌های بعدی در حال رایزنی هستند.
به نوشته این روزنامه، دیدار مستقیم معاون رئیس‌جمهور آمریکا با مقام‌های ارشد امنیتی ایران اقدامی کم‌سابقه خواهد بود و نشان می‌دهد ونس برای پایان دادن به جنگ تا چه اندازه حاضر به پیشبرد مذاکرات است.
ریسک سیاسی ونس در مذاکرات با ایران
مقام‌های آمریکایی می‌گویند ونس طی هفته‌های اخیر نقش فعال‌تری در دیپلماسی مربوط به ایران بر عهده گرفته و در مقایسه با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه ترامپ، حضور پررنگ‌تری در این روند داشته است. ویتکاف و کوشنر هم‌زمان درگیر مذاکرات مربوط به پایان جنگ روسیه و اوکراین نیز هستند.
با این حال، برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند قرار گرفتن ونس در جایگاه مذاکره‌کننده اصلی با ایران، برای او ریسک سیاسی به همراه دارد؛ زیرا در صورت شکست مذاکرات و امتناع تهران از پذیرش امتیازهای اساسی، مسئولیت ناکامی دور جدید گفت‌وگوها متوجه او خواهد شد. در مقابل، دستیابی به توافق و پایان دادن به جنگی که در داخل آمریکا با مخالفت‌هایی روبه‌روست، می‌تواند جایگاه سیاسی ونس را تقویت کند.
در همین حال، دو مقام آمریکایی به وال‌استریت ژورنال گفته‌اند ترامپ طی هفته‌های اخیر در گفت‌وگوهای خصوصی از یادداشت تفاهم ماه ژوئن که ونس در مذاکرات مربوط به آن نقش داشت، انتقاد کرده است.
به گفته این منابع، ترامپ این پرسش را مطرح کرده که آیا آن تفاهم اشتباهی پرهزینه نبوده است؛ چراکه از نگاه او، توافق مذکور به ایران فرصت داد تا پیش از اعمال محاصره دریایی آمریکا، توان خود را بازسازی کند و درآمدهای نفتی بیشتری به دست آورد.
با این حال، یک مقام کاخ سفید ادعای عقب‌نشینی ترامپ از موضع خود درباره این تفاهم را رد کرده و گفته است که مذاکره‌کنندگان آمریکایی با حسن نیت عمل کرده بودند.
از سوی دیگر، ونس در داخل دولت آمریکا نیز از جمله منتقدان جنگ بوده و علنا این درگیری را یکی از عوامل عملکرد ضعیف جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانسته است. ترامپ در واکنش به موضع معاون خود گفته است که دیدگاه او را درک می‌کند، اما در صورت بازگشت به شرایط مشابه، بار دیگر همان تصمیم را خواهد گرفت.
در مقابل، شماری از مقام‌های دولت آمریکا، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ، از تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ دفاع کرده و مدعی شده‌اند که واشنگتن برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای چاره دیگری نداشته است.
یکی از مقام‌های کاخ سفید نیز در این باره گفته است که تنها ترامپ از تصمیم بعدی آمریکا در قبال ایران اطلاع دارد.
شرط ایران برای بازگشت به میز مذاکره
بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، مقام‌های ایرانی برای ازسرگیری مذاکرات، خواستار رفع محاصره آمریکا، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و کاهش تحریم‌های بخش نفت هستند.
در همین حال، میانجی‌ها پیشنهادهایی را برای کاهش تنش و ایجاد اعتماد میان دو طرف مطرح کرده‌اند. به گفته مقام‌های خاورمیانه‌ای، این پیشنهادها شامل عقب‌کشیدن ناوهای هواپیمابر آمریکا به فاصله‌ای امن‌تر برای کاهش خطر حملات گسترده و تسهیل محدودیت‌های اعمال‌شده بر بنادر ایران است.
در مقابل، ایران نیز اجازه عبور ۲۵ نفتکش از تنگه هرمز را خواهد داد.
با وجود این تلاش‌ها، دیپلمات‌های ایرانی در گفت‌وگوهای خصوصی نسبت به دستیابی به توافق ابراز تردید کرده‌اند. نگرانی آنها این است که ترامپ برای توجیه تصمیم خود به آغاز جنگ، بار دیگر به حمله نظامی متوسل شود؛ به‌ویژه آنکه مذاکرات پیشین نیز در مقاطع مختلف با حملات اسرائیل و آمریکا متوقف شده بود.
تردید واشنگتن میان ازسرگیری جنگ و ادامه فشار اقتصادی
ترامپ روز دوشنبه بار دیگر ایران را به حمله نظامی تهدید کرد و گفت آمریکا فعلاً محاصره دریایی را ادامه می‌دهد، اما ممکن است در سیاست خود تجدیدنظر کند.
او در اظهاراتی از کاخ سفید گفت: «امیدوارم بتوانیم با ایران به توافق برسیم.» ترامپ همچنین از اعزام یک ناو هواپیمابر دیگر به منطقه خبر داد و مدعی شد که ارتش آمریکا برای هرگونه اقدام احتمالی، با تمام توان و آمادگی کامل در منطقه حضور دارد.
تلاش‌های پیشین ونس برای دستیابی به توافق، از جمله مذاکرات ماه ژوئن در سوئیس، به توقف درگیری‌ها و امضای یادداشت تفاهم منجر شد؛ اما این تفاهم نتوانست تعهدی از سوی ایران برای محدود کردن برنامه هسته‌ای یا صرف‌نظر کردن از کنترل تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز ایجاد کند.
به نوشته وال‌استریت ژورنال، بحث‌ها در داخل دولت آمریکا اکنون از چگونگی آغاز دوباره جنگ به این سمت تغییر کرده است که آیا ازسرگیری مذاکرات صلح گزینه مناسب‌تری است یا واشنگتن باید با حفظ محاصره دریایی و تحریم‌ها، به سیاست فشار ادامه دهد تا تهران به پذیرش توافقی قابل اجرا تن دهد.
در همین راستا، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه در حاشیه نشست وزیران گروه هفت در پاریس گفت کارزار اقتصادی واشنگتن علیه ایران و فشارهایی که بر ساختار حاکمیتی این کشور وارد می‌کند، به اندازه‌ای مؤثر بوده که ترامپ در شرایط فعلی نیازی به اجرای عملیات نظامی گسترده ندارد.
روبیو در عین حال تأکید کرد که ارتش آمریکا برای مقابله با ایران در صورت عبور تهران از خطوط قرمز واشنگتن، همچنان آماده است.
دو مقام آمریکایی نیز گفته‌اند روبیو و استیون میلر، رئیس دفتر کارکنان کاخ سفید، از ادامه سیاست فشار علیه ایران و انتظار برای تسلیم شدن تهران حمایت می‌کنند.