این کدها ممکن است در نگاه اول فقط ترکیبی از حرف و عدد به نظر برسند، اما هرکدام از آن‌ها اطلاعاتی درباره وضعیت فنی خودرو در اختیار تعمیرکار می‌گذارند. خواندن و بررسی این کدها به مشخص‌تر شدن ایراد احتمالی کمک می‌کند، هرچند دیدن کد به‌تنهایی به معنای تشخیص قطعی علت مشکل نیست.

راننده هم با آشنایی کلی با معنای کدهای نمایش‌داده‌شده، تصویر روشن‌تری از آنچه برای خودرو رخ داده است پیدا می‌کند. به این ترتیب، هنگام مراجعه به تعمیرگاه بهتر می‌داند هشدار خودرو به چه موضوعی مربوط است و می‌تواند مشکل را آگاهانه‌تر پیگیری کند.

کدهای خطای خودرو چگونه تفسیر می‌شوند؟

وقتی چراغ چک روشن می‌شود یا هشداری غیرعادی روی صفحه کیلومتر دیده می‌شود، یکی از راه‌های بررسی وضعیت خودرو خواندن خطاهای ثبت‌شده با دستگاه دیاگ است. در خودروهای مجهز به استاندارد OBD2، بسیاری از این خطاها به شکل کدی پنج‌کاراکتری نمایش داده می‌شوند.

نخستین کاراکتر کد، بخش کلی مرتبط با خطا را نشان می‌دهد. حرف P به قوای محرکه، از جمله موتور و گیربکس مربوط است. حرف B به تجهیزات بدنه و کابین اشاره دارد، حرف C خطاهای بخش شاسی، مانند ترمز و تعلیق را مشخص می‌کند و حرف U برای خطاهای مربوط به ارتباط میان واحدهای الکترونیکی خودرو به کار می‌رود. بنابراین پیش از بررسی اعداد، همین حرف اول کمک می‌کند بدانیم خطا در کدام گروه از سیستم‌های خودرو ثبت شده است.

کاراکتر دوم، که یک عدد است، محدوده تعریف کد را نشان می‌دهد. صفر معمولاً به کدهای استاندارد و مشترک میان سازندگان مربوط می‌شود و یک معمولاً نشان‌دهنده کد اختصاصی سازنده است. سایر مقادیر این بخش نیز بسته به سیستم و استاندارد مربوط می‌توانند کاربردهای متفاوتی داشته باشند؛ به همین دلیل نباید همه کدها را تنها بر اساس یک قاعده کلی تفسیر کرد.

عدد سوم زیرسیستم مرتبط را مشخص می‌کند و دو رقم پایانی، نوع ایراد یا شرایطی را که باعث ثبت آن شده است نشان می‌دهند. برای نمونه، در بسیاری از کدهای مربوط به موتور، ترکیب ۰۳ در ابتدای بخش عددی با جرقه‌زنی و احتراق ناقص ارتباط دارد. این شیوه نام‌گذاری بر پایه استانداردهای SAE J2012 و ISO 15031-6 تعریف شده است.

معنای کدهای خطای ظاهر شده چیست؟

کد P0300: یکی از کدهای خطای خودرو که ممکن است هنگام بررسی موتور دیده شود، P0300 است. این کد نشان می‌دهد احتراق ناقص یا «میس‌فایر» به‌صورت تصادفی در یک یا چند سیلندر تشخیص داده شده است؛ یعنی مشکل لزوماً به یک سیلندر مشخص محدود نیست. خرابی شمع، کوئل یا انژکتور و همچنین ورود هوای اضافی، از علت‌های احتمالی ثبت این خطا هستند. بااین‌حال، خود کد روشن نمی‌کند کدام‌یک از این موارد واقعاً عامل مشکل بوده و برای رسیدن به پاسخ باید وضعیت خودرو بررسی شود.

کد P0301 تا P0304: این مجموعه کدها نیز به احتراق ناقص مربوط‌ هستند، اما برخلاف P0300، سیلندر موردنظر را مشخص می‌کنند؛ برای مثال P0301 به سیلندر شماره یک اشاره دارد.

کد P0171: این کد زمانی ثبت می‌شود که مخلوط سوخت و هوا در بانک اول موتور بیش از حد رقیق تشخیص داده شود. چنین کدی می‌تواند تعمیرکار را به بررسی نشتی هوا، وضعیت سنسور جریان هوا یا فشار سوخت هدایت کند، زیرا هرکدام از این موارد ممکن است در ایجاد شرایط ثبت خطا نقش داشته باشند. دیدن P0171 به‌تنهایی برای انتخاب یک قطعه و تعویض آن کافی نیست و ابتدا باید مشخص شود کدام عامل با وضعیت واقعی خودرو سازگار است.

کد P0420: این کد نیز از پایین‌تر بودن بازده سیستم کاتالیزور در بانک اول نسبت به حد تعیین‌شده خبر می‌دهد. ممکن است در نگاه اول تصور شود خود کاتالیزور خراب شده است، اما این فقط یکی از احتمال‌هاست. ایراد سنسور اکسیژن یا نشتی در اگزوز نیز می‌تواند با ثبت چنین خطایی ارتباط داشته باشد.

کد P0442 و P0455: این دو کد به سیستم کنترل بخار بنزین یا EVAP مربوط‌ هستند. P0442 نشان‌دهنده تشخیص یک نشتی کوچک در این سیستم است؛ در چنین وضعیتی بررسی درپوش باک، شلنگ‌ها و اتصالات اهمیت دارد. P0455 نیز به ثبت نشتی بزرگ در سیستم EVAP اشاره می‌کند. تفاوت این دو کد در اندازه نشتی تشخیص‌داده‌شده است، اما برای پیدا کردن محل آن در هر دو حالت باید اجزای مرتبط بررسی شوند.

کد P0128: کد مذکور به این معناست که دمای مایع خنک‌کننده به محدوده‌ای که برای عملکرد ترموستات انتظار می‌رود نمی‌رسد. گیر کردن ترموستات در حالت باز یکی از علت‌های احتمالی این وضعیت است، نه نتیجه قطعی مشاهده کد.

کد P0401: این کد هم نشان می‌دهد جریان گاز در سیستم بازچرخانی گازهای خروجی یا EGR کمتر از مقدار مورد انتظار تشخیص داده شده است. این کد نیز مانند سایر خطاها، بخش نیازمند بررسی را مشخص می‌کند، اما برای تعیین علت دقیق باید خود سیستم ارزیابی شود.

نحوه خواندن کدها با دستگاه دیاگ

برای خواندن کدهای خطای خودرو، به یک دستگاه دیاگ یا اسکنر سازگار با OBD2 نیاز است. در بسیاری از خودروها درگاه اتصال دستگاه زیر داشبورد و در محدوده اطراف فرمان قرار دارد. پس از اتصال اسکنر و برقراری ارتباط با واحد کنترل موتور، می‌توان گزینه خواندن خطاها یا Read Codes را انتخاب کرد تا کدهای موجود نمایش داده شوند.

بسته به نوع خودرو و دستگاه، ممکن است برای انجام این کار لازم باشد سوئیچ باز باشد، درحالی‌که موتور خاموش است. بنابراین شرایط لازم برای برقراری ارتباط همیشه در همه خودروها یکسان نیست. بهتر است پس از نمایش نتایج، شماره و توضیح تمام کدها ثبت شود، نه فقط کدی که در نگاه اول مهم‌تر به نظر می‌رسد.

برخی دستگاه‌ها در کنار خطاهای ثبت‌شده، خطاهای موقت یا Pending را نیز نشان می‌دهند. دیدن این موارد می‌تواند در کنار سایر اطلاعات، تصویر کامل‌تری از هشدارهای خودرو در اختیار تعمیرکار قرار دهد. اطلاعات Freeze Frame هم ارزش بررسی دارد زیرا این داده‌ها شرایط کارکرد موتور را در زمان ثبت خطا، از جمله دور موتور، سرعت خودرو و دمای آب، نشان می‌دهند.

آیا دیدن کد خطا به معنای نیاز به تعویض قطعه است؟

جواب این سوال منفی است. کدهای دیاگ نشان می‌دهند خودرو چه وضعیت غیرعادی‌ را تشخیص داده است، اما همیشه نمی‌گویند کدام قطعه علت اصلی آن بوده است. برای نمونه، P0420 حکم قطعی خرابی کاتالیزور نیست و پیش از تعویض آن باید سنسورهای اکسیژن، وضعیت اگزوز و سایر عوامل احتمالی بررسی شوند.

به همین ترتیب، دیدن P0300 نیز به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که شمع یا کوئل خراب است؛ این کد از احتراق ناقص خبر می‌دهد و بررسی علت آن مرحله بعدی عیب‌یابی است. پاک کردن کدها نیز بدون برطرف کردن علت اصلی، تعمیر خودرو محسوب نمی‌شود. اگر کد پیش از بررسی حذف شود، ممکن است اطلاعات مفیدی درباره نوع خطا و شرایط وقوع آن از دست برود.

بهتر است ابتدا کدها، توضیح آن‌ها و داده‌های مربوط به زمان ثبت خطا ذخیره شوند و سپس بررسی فنی انجام شود. آشنایی راننده با معنای کلی کدها کمک می‌کند هنگام مراجعه به تعمیرگاه توضیح دقیق‌تری از وضعیت خودرو داشته باشد، اما تشخیص نهایی باید بر پایه بررسی علت ثبت خطا باشد، نه صرفاً خواندن نام یک قطعه در کنار کد.

اگر چراغ چک موتور چشمک می‌زند و خودرو هم‌زمان لرزش یا بد کار کردن شدید دارد، موضوع را نباید به خواندن کد در فرصتی دیگر موکول کرد. ادامه رانندگی در این وضعیت می‌تواند به کاتالیزور آسیب برساند. در چنین شرایطی باید خودرو را در محل امن متوقف کرد و برای بررسی فنی آن اقدام کرد.