تلاش‌های ایران در جهت کنترل ماهواره‌های فرامرزی
طبق گزارش ایسنا، تعدادی از کشورها برای مدیریت و دستیابی به فناوری اینترنت ماهواره‌ای که از مرزهای جغرافیایی و نظارتی سنتی عبور می‌کند، اقدام به تهیه دستورالعمل‌هایی کرده‌اند. این نوع اینترنت به کاربران امکان می‌دهد بدون تکیه بر کابل‌ها یا دکل‌های مخابراتی داخلی، به شبکه جهانی متصل شوند. بنابراین، دولت‌ها با هدف مواجه شدن یا مدیریت این فناوری، دست به تدوین اسنادی با سه رویکرد مختلف، عمدتاً بر مبنای امنیت و نظارت یا رویکردهای حقوقی و بین‌المللی زده‌اند.
در کشور ما نیز در سال ۱۴۰۰، سندی به منظور مدیریت اینترنت ماهواره‌ای به تصویب رسید. شورای عالی فضای مجازی به ریاست رئیس جمهور وقت و با حضور رؤسای دیگر قوای کشور و اعضای حقیقی و حقوقی این شورا، مباحثی را در خصوص سیاست‌ها و الزامات قانونی برای بهره‌برداری از منظومه‌های ماهواره‌ای و چگونگی اتصال آن‌ها به شبکه ارتباطی کشور و شبکه ملی اطلاعات به بحث گذاشت و در مورد نحوه فعالیت و صدور مجوز بهره‌برداری از خدمات این منظومه‌ها تبادل نظر شد.
مرکز ملی فضای مجازی در راستای ارتقاء فناوری اینترنت ماهواره‌ای، پیشنهادات خود را به شورای عالی فضای مجازی ارائه داد و پس از آن، این سند برای تصویب نهایی به مرکز ملی فضای مجازی ارجاع شد تا با ارائه اصلاحات جدید، مورد بازنگری قرار گیرد.
با توجه به اینکه شماری از شرکت‌های آمریکایی و انگلیسی به ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای روی آورده‌اند، این فناوری در بسیاری از نقاط جهان فعال شده و در دسترس قرار گرفته است. به همین منظور، در کشور ما مقرر شد که این شبکه‌ها همانند دیگر ماهواره‌ها که با کسب مجوز در داخل کشور فعالیت می‌کنند، تابع قوانین و مقررات ملی باشند. در حقیقت، پیشنهاد گردید که ضوابط و مقرراتی برای استفاده از این فناوری و نیز نحوه تعامل با شرکت‌های ارائه‌دهنده این خدمات تعیین شود و وزارت امور خارجه و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در راستای حفظ منافع ملی با این شرکت‌ها همکاری کنند. همچنین بر اهمیت تعامل با نهادهای بین‌المللی به منظور تدوین مقرراتی برای استفاده جهانی از اینترنت ماهواره‌ای تأکید شد.
محمد حافظ حکمی - معاون نوآوری، فناوری و امور بین الملل وزارت ارتباطات ضمن تأکید بر پیگیری‌های کشورمان برای نظام‌مند کردن منظومه‌های ماهواره‌ای و شبکه‌های ارتباطی ماهواره‌ای به عنوان یکی از دستاوردهای مهم عضویت ایران در جلسه سران مختار، بیان داشت: در هیات مقررات رادیویی، پس از تلاش‌های چند ساله، این نهاد توانست ارائه‌دهندگان خدمات منظومه‌های ماهواره‌ای را ملزم کند که تنها با اخذ مجوزهای لازم می‌توانند سرویس ارائه دهند و این سند در مجامع تخصصی به نام ایران به رسمیت شناخته می‌شود.
منظومه‌های ماهواره‌ای به مجموعه‌ای از ماهواره‌های یکسان اشاره دارد که به منظور دستیابی به یک مأموریت مشترک، در یک الگوی مداری مشخص توزیع شده‌اند. عموماً این منظومه‌ها برای انجام مأموریت‌هایی از جمله مخابرات جهانی، موقعیت‌یابی جهانی و سنجش از راه دور به کار می‌روند.
اکنون ضرورت حفظ حاکمیت ملی در برابر اینترنت ماهواره‌ای به شدت احساس می‌شود. همانطور که بر شبکه‌های ماهواره‌ای زمینی اعمال حاکمیت می‌شود، اگر شرکتی قصد داشته باشد بر روی این ماهواره‌ها در ایران خدماتی ارائه دهد، بایستی برای دریافت فرکانس با رگولاتوری هماهنگی‌های لازم را انجام داده و مجوزهای لازم را کسب کند. فرایند اخذ مجوز برای خدمات اینترنت ماهواره‌ای باید به روال مشابه اجرا شود.
ایران با تلاش‌های مداوم خود، شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات منظومه‌های ماهواره‌ای را ملزم کرد که بدون مجوز سرزمینی، هیچ گونه سرویسی ارائه ندهند.
در سال ۱۴۰۲، آزمایش اولیه اینترنت ماهواره‌ای در ایران آغاز گردید و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرد که ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای به نوع همکاری اپراتور مربوط می‌شود. در آن زمان، مسائلی مربوط به اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در هیات مقررات رادیویی (RRB)، که زیرمجموعه اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) است، مطرح شد و مستندات اولیه‌ای از فعالیت شرکت اسپیس ایکس در ایران به RRB ارسال شد.
ایران ابراز تمایل کرد که با این شرکت همکاری نماید، به شرطی که اطلاعات و مستندات دقیق‌تری در اختیار گیرد. وزارت ارتباطات وقت نیز از راه‌اندازی اینترنت ماهواره‌ای استقبال کرد و اعلام نمود که بکارگیری این فناوری در برخی مناطق کشور ضروری است و باید در چارچوب همکاری با جمهوری اسلامی ایران و بر اساس قطعنامه‌ها و دستورالعمل‌های ITU به انجام برسد.
مدت‌ها برای دستیابی به اینترنت ماهواره‌ای به تجهیزات خاصی مانند رسیور نیاز بود، اما اکنون برخی از تلفن‌های همراه به قابلیت دریافت اینترنت ماهواره‌ای مجهز شده‌اند و در آینده نیز امکان برقراری ارتباطات اینترنتی از طریق ماهواره بدون نیاز به هرگونه تجهیزات اضافی جز گوشی کاربر فراهم خواهد شد.
اینترنت ماهواره‌ای نوعی اتصال به شبکه جهانی است که به‌جای تکیه بر زیرساخت‌های زمینی نظیر کابل‌های فیبر نوری، خطوط تلفن یا دکل‌های مخابراتی، از ماهواره‌ها برای انتقال داده استفاده می‌کند. در این فناوری، تجهیزات گیرنده در محل کاربر با ماهواره‌هایی که در مدار زمین قرار دارند، ارتباط برقرار می‌کنند و داده‌ها از طریق ماهواره‌ها و زیرساخت‌های زمینی متصل به اینترنت به مقصد می‌رسند. این فناوری امکان دسترسی به اینترنت در مناطقی که توسعه شبکه‌های زمینی دشوار یا پرهزینه است را میسر می‌سازد.
این فناوری به‌ویژه در مناطق دورافتاده و روستایی، بر روی کشتی‌ها، در هواپیماها، در مواقع بحران و در مکان‌هایی که دسترسی به زیرساخت‌های ارتباطی محدود است، اهمیت ویژه‌ای دارد.
طبق گزارش ایسنا، رئیس مرکز ملی فضای مجازی به تازگی از راه‌اندازی اینترنت ماهواره‌ای بومی خبر داد و درباره برنامه ایران برای ایجاد اینترنت ماهواره‌ای داخلی اعلام کرد: این پروژه در حال حاضر آغاز گردیده و نهادهای مربوطه آن را به اطلاع خواهند رساند. البته این پروژه زمان‌بر است، اما مسیر پیش روی ما، مسیری مثبت و امیدوار کننده است و به زودی اینترنت ماهواره‌ای بومی خود را خواهیم داشت.
انتهای پیام