از هرمز تا باب‌المندب؛ تقویت نفوذ دریایی ایران و انصارالله در معادلات منطقه‌ای
بر اساس گزارش ایلنا، نیروهای العمالقه که تحت حمایت عربستان در یمن فعالیت می‌کنند، از فرودگاه ذوباب و منطقه‌ی باب‌المندب در غرب استان تعز عقب‌نشینی نموده‌اند؛ این اقدام به‌عنوان «تغییر سازمان‌دهی نظامی» برای تقویت دفاع از عدن، که به‌عنوان مرکز موقت دولت ریاض شناخته می‌شود، در برابر تهدیدهای انصارالله تفسیر شده است.
نیروهای جنوبی یمن تصریح کرده‌اند که این تصمیم به دنبال تحولات نظامی و افزایش فعالیت‌ها در جبهه‌های منتهی به عدن و استان‌های اطراف گرفته شده و به معنای کناره‌گیری از نبرد با انصارالله نیست. بلکه این اقدام را می‌توان بخشی از یک طرح کلی برای بازآرایی نیروها و تقویت خطوط دفاعی در مراحل آینده در نظر گرفت.
آن‌ها همچنین بر ادامه‌ی عملیات‌های خود برای شکستن محاصره تعز و کاهش رنج و مشکلات ساکنان این شهر تأکید کرده و برای مقابله با انصارالله و بازپس‌گیری نهادهای دولتی مصمم هستند.
با این وجود، گزارشی از رویترز به این نکته اشاره دارد که خروج نیروهای همپیمان با دولت عربستان از مواضعشان در حدود باب‌المندب، موقعیت‌هایی را به انصارالله داده که می‌تواند بر تردد دریایی اثر بگذارد. در عوض، نیروهای جنوبی در حال حرکت به سمت عدن هستند تا وضعیت دفاعی خود را در برابر فشار انصارالله تقویت نمایند.
اهمیت راهبردی تعز و باب‌المندب
تعز همچنان یکی از کانون‌های بحرانی در یمن به شمار می‌آید. موقعیت جغرافیایی این شهر در ارتفاعات جنوب غرب، آن را به یکی از مراکز کلیدی تحت کنترل مخالفان انصارالله تبدیل کرده است؛ منطقه‌ای که نظارت بر عدن و بخش‌های غربی یمن را فراهم می‌سازد.
انصارالله کنترل قسمت‌های شمالی، شرقی و غربی تعز را در دست دارد، در حالی که نیروهای حامی عربستان در داخل شهر و نواحی اطراف آن، از جمله در جبل صبر، مستقر هستند. بنابراین، تسلط بر مسیرهای ارتباطی و مناطق مجاور فقط بُعد محلی ندارد و می‌تواند بر خطوط پشتیبانی و ارتباطات میان نیروهای مستقر در ارتفاعات جنوبی و نیروهای حاضر در سواحل غربی تأثیر بگذارد.
این تحول در شرایطی اتفاق می‌افتد که بحران انسانی یمن به شدت در حال افزایش است. بر اساس داده‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت، تعداد آوارگان به دنبال تشدید درگیری‌ها تا ۱۰ نوامبر به بیش از ۳۳۴ هزار نفر رسیده است؛ از این تعداد، بیش از ۱۴۱ هزار نفر در استان تعز، حدود ۸۵ هزار نفر در لحج و بیشتر از ۶۶ هزار نفر در عدن آواره شده‌اند.
آیا عدن در معرض تهدید انصارالله قرار گرفته است؟
عقب‌نشینی نیروهای همسو با دولت عربستان از ذوباب و باب‌المندب، چند روز پس از انتشار گزارش‌هایی مبنی بر پیشروی انصارالله در مناطق مرتفع استان لحج صورت گرفته است؛ مناطقی که به عدن، به‌عنوان مرکز موقت دولت ریاض، نزدیک هستند.
خبرگزاری فرانسه در تاریخ ۱۴ نوامبر به نقل از سه مقام نظامی یمنی اعلام کرد که نیروهای دولت عربستان، پس از تسلط انصارالله بر ارتفاعات استراتژیک در منطقه‌ی المضاربه و رأس‌العاره، در حال تقویت مواضع خود در غرب و شمال عدن هستند.
یک مقام نظامی بیان داشته که فرماندهان ارشد دستور ایجاد استحکامات نظامی در اطراف عدن را صادر کرده‌اند؛ اقداماتی که شامل ساخت خاکریزهای کیسه‌شنی و حفر تونل می‌شود.
این فعالیت‌ها نشان از نگرانی از پیشرفت انصارالله به اطراف عدن دارد که بر تصمیمات نظامی نیروهای جنوبی تأثیرگذار بوده است. در این شرایط، جابجایی نیروها از جبهه ساحلی باب‌المندب به سمت عدن را می‌توان بخشی از تلاش‌ها برای حفظ مرکز اصلی قدرت سیاسی و نظامی دولت عربستان ارزیابی کرد؛ هرچند لازم به ذکر است که این اقدام ممکن است باعث تغییر موازنه میدانی در سواحل غربی و تقویت مواضع انصارالله در نزدیکی این گذرگاه دریایی گردد.
باب‌المندب؛ اهرم فشار در معادلات منطقه‌ای
باب‌المندب به‌عنوان یکی از گذرگاه‌های کلیدی تجارت دریایی بین آسیا و اروپا و مسیری حیاتی برای انتقال منابع نفتی و کالاها به شمار می‌آید. تقویت مواضع انصارالله در مناطق مشرف به این تنگه می‌تواند توان این جنبش را برای تأثیرگذاری بر تردد کشتی‌ها افزایش داده و تهدیدهای دریایی را به ابزاری برای فشاری در زمینه‌ی معادلات منطقه‌ای تبدیل نماید.
در این راستا، گزارشی که مؤسسه چتم‌هاوس در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر کرده، تأکید می‌کند که موفقیت‌های نظامی انصارالله در سواحل یمن، توان این جنبش برای تأثیرگذاری بر کشتیرانی در باب‌المندب را به وضوح افزایش می‌دهد.
این تحلیل همچنین به ارتباط میان تحولات باب‌المندب و عدم ثبات در تنگه هرمز اشاره کرده و بر این باور است که ایران و متحدانش قادر هستند به طور هم‌زمان بر هر دو گذرگاه مهم دریایی جهان فشار وارد کنند.
از این منظر، گسترش نفوذ انصارالله در سواحل غربی یمن، برای تهران از اهمیت راهبردی مضاعفی برخوردار است؛ چرا که در کنار تحولات تنگه هرمز، امکان ایجاد فشار بر مسیرهای کلیدی تجارت جهانی و منافع آمریکا و دوستانش را افزایش می‌دهد. این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت دارد که اختلال در مسیرهای انتقال نفت خلیج فارس، به علت تنش‌ها در تنگه هرمز، مشکلاتی را برای صادرات انرژی منطقه به وجود آورده است.
به این ترتیب، عربستان نیز با چالش‌های بیشتری در مسائل یمن مواجه است؛ چالش‌هایی که علاوه بر تحولات نظامی شامل امنیت دریای سرخ و خلیج عدن نیز می‌باشد.
از دست دادن عدن به عنوان کانون اصلی فعالیت دولت حمایت شده توسط عربستان، می‌تواند قدرت این دولت را در اداره مناطق تحت کنترلش و حفظ جایگاه سیاسی و نظامی‌اش در یمن به‌شدت تضعیف کند. همچنین، از دست رفتن مواضع ساحلی بیشتر، دامنه نفوذ ریاض و هم‌پیمانانش در حوزه امنیت گذرگاه‌های دریایی را محدود خواهد ساخت؛ به‌ویژه در شرایطی که تهدیدهای انصارالله علیه زیرساخت‌های حیاتی و تأسیسات مرتبط با بخش انرژی و حمل‌ونقل عربستان همواره ادامه دارد.