از تصورات نادرست تا موانع پزشکی؛ چرایی کمتر بودن اهدای خون توسط زنان
خون اهدایی برای افرادی که در حال گذراندن درمانهای طاقتفرسا هستند، مصدومان ناشی از حوادث که به اتاق عمل منتقل میشوند یا مادرانی که در حین زایمان دچار خونریزی شدید میشوند، چیزی فراتر از یک فرآورده خونی محسوب میشود؛ این خون نمادی از امید است که توانایی تغییر مسیر زندگی را دارد.
حضور زنان در چرخه اهدای خون ابعاد مهمتری از افزایش تعداد اهداکنندگان دارد. آنان به اندازه مردان قادرند در این اقدام بشردوستانه مشارکت کنند، اما گاه باورهای نادرست، چون ضعف جسمانی، کمخونی یا عوارض ناشی از اهدای خون، مانع از تجربه این عمل شایسته میشود. با این حال، شرایط فیزیولوژیکی زنان، از جمله میزان ذخایر آهن و شرایط بارداری، نیاز به دقت بیشتر در ارزیابی های پزشکی را افزایش میدهد، اما این نکات به هیچ وجه به معنای ناتوانی زنان در اهدای خون نیست. بسیاری از بانوان واجد شرایط میتوانند با اطمینان و با تایید پزشک، در حلقه نجات بیماران سهیم باشند.
شاید زیبایی عمل اهدای خون در همین پیوند انسانی نهفته باشد، جایی که قطرهای از وجود یک فرد میتواند در رگهای انسانی دیگر جاری شود و فرصتی دوباره برای زندگی و تنفس برای او به ارمغان آورد. در این تعامل، نه نام اهداکننده اهمیت دارد و نه فاصلهاش با گیرنده، آنچه باقی میماند، نوعی بخشش بدون هیچ گونه چشمداشتی است که ارزش آن هرگز نمیتواند با هیچ معیاری سنجیده شود.

مشارکت ۲۰۷ بانوی آذربایجان شرقی در طرح افزایش اهدای خون زنان
مدیرکل انتقال خون آذربایجان شرقی در گفتوگویی با ایسنا به افزایش نیاز مراکز درمانی استان به خون و فرآوردههای خونی اشاره کرد و گفت: توسعۀ خدمات درمانی، گسترش انجام پیوند اعضا و افزایش نیازهای درمانی بیماران ضرورت تأمین پایدار خون را بیش از پیش لازم کرده است، با این حال، زیرساختهای انتقال خون همراستا با توسعه بخش درمان پیشرفت نکرده است.
یعقوب فتحالهی با بیان اینکه خون و فرآوردههای خونی هیچ گونه جایگزین مصنوعی ندارند و تأمین آنها به مشارکت داوطلبانه و رایگان اهداکنندگان وابسته است، تصریح کرد: ادامه خدمات درمانی بدون وجود ذخایر خونی مطمئن غیر ممکن است.
فتحالهی خاطرنشان کرد: در حال حاضر، ذخایر خونی کشور حدود پنج روز است و کاهش تعداد اهداکنندگان در ماههای اخیر، بخصوص با نزدیک شدن فصل سرد و شرایط اقتصادی، اهمیت توجه بیشتر به این موضوع را افزایش داده است.
مدیرکل انتقال خون آذربایجان شرقی با بیان اینکه این استان به عنوان یکی از مراکز پذیرش بیماران از سایر استانها شناخته میشود، افزود: بخشی از ظرفیت درمانی استان به بیماران غیربومی اختصاص دارد و این امر نیاز به خون و فرآوردههای خونی را افزایش میدهد. در برخی مواقع حتی برای تأمین نیازهای استان از سایر استانها نیز کمک گرفته میشود.
وی بر اهمیت ورود دانشگاهیان به عرصه اهدای خون تأکید کرده و افزود: برنامهریزی برای افزایش مشارکت دانشجویان، استادان و سایر اقشار دانشگاهی میتواند به تقویت ذخایر خونی استان کمک کند و به همین منظور، برنامههایی برای تقویت حضور دانشگاهیان در مناسبتهایی چون روز دانشجو در حال انجام است.
فتحالهی همچنین به اجرای طرح «خاتون» اشاره کرد که به هدف افزایش مشارکت بانوان در اهدای خون طراحی شده است و اظهار داشت: در ششماهه نخست سال جاری، ۲۰۷ نفر از زنان استان در این طرح مشارکت کردهاند.

چیزی به نام خون زائد یا راکد در بدن وجود ندارد
متخصص داخلی و رئیس اهداکنندگان مرکز انتقال خون آذربایجان شرقی در گفتوگویی با ایسنا با رد باور عمومی نسبت به وجود خون زائد در بدن و خروج آن از طریق حجامت، بیان کرد: با وجود تصور برخی، در بدن هیچ چیز به عنوان خون زائد یا راکد وجود ندارد، به این دلیل که خون به طور مداوم در بدن در حال گردش است.
وی به تفاوتهای بین اهدای خون و حجامت اشاره کرده و گفت: در حجامت نیز مقداری خون از بدن خارج میشود، اما این مقدار از آنچه در مراکز انتقال خون جمعآوری میشود، کمتر است. تفاوت اساسی میان این دو روش در این است که خونی که در مراکز انتقال خون جمعآوری میشود، به مصرف میرسد، در حالی که حرارت خون در حجامت دور ریخته میشود. بعلاوه، حجامت ممکن است با خطر عفونت همراه باشد، در حالیکه این خطر در روشهای اهدای خون در مراکز معتبر وجود ندارد.
وی با تأکید بر اینکه برخی بیماریها میتوانند موجب معافیت موقت افراد از اهدای خون شوند، افزود: هر یک از این شرایط دارای مدت زمان خاصی برای معافیت است و پس از سپری شدن این دوره، شرایط فرد دوباره ارزیابی میشود. در مقابل، برخی افراد بهطور دائمی از اهدای خون معاف هستند؛ به عنوان مثال، افرادی که سابقه جراحی قلب یا ابتلا به برخی بیماریهای عفونی دارند ممکن است بهطور دائم از این عمل منع شوند.
رئیس اهداکنندگان مرکز انتقال خون آذربایجان شرقی به وضعیت اهدای خون بانوان و اهمیت بررسی مقدار هموگلوبین آنها اشاره کرد و گفت: در هنگام مراجعه بانوان، میزان هموگلوبین آنها مورد ارزیابی قرار میگیرد و هیچ فردی را تحت فشار برای اهدای خون قرار نمیدهیم؛ زیرا سلامت او در اولویت است.
وی افزود: ابتدا قرص آهن برای بانوان اهداکننده در اختیار آنان قرار میگرفت و در حال حاضر موضوع بررسی ذخایر آهن بدن بانوان نیز مطرح شده، اما هنوز این برنامه به مرحله اجرا نرسیده است.
وی با تأکید بر این نکته که مرکز انتقال خون به هیچ قیمتی از افراد خونگیری نمیکند، تصریح کرد: بانوان پتانسیل بالایی در اهدای خون دارند، اما شیوع کمخونی در میان آنها بیشتر از آقایان است. با این وجود، دستورالعملها و استانداردهای اجرایی (SOP) به گونهای طراحی شدهاند که وضعیت سلامت اهداکنندگان به طور دقیق مد نظر قرار گیرد و اگر مشخص شود فرد شرایط لازم برای اهدای خون را ندارد، از او خونگیری نخواهد شد.
وی شعار مرکز انتقال خون را «دریافت خون کافی و سالم» عنوان کرده و افزود: هدف اصلی، تأمین خون کافی و سالم برای بیماران است و این هدف نباید به قیمت نادیده گرفتن سلامت اهداکنندگان تحققیابد.
کدام بانوان مجاز به اهدای خون نیستند؟
مشاور امور بانوان ادارهکل انتقال خون آذربایجان شرقی با تأکید بر لزوم برنامهریزی در زمینه اهدای خون گفت: داوطلبان باید از یک روز قبل از اهدا از انجام فعالیتهای بدنی شدید و اعمالی که سبب خستگی شدید میشود، اجتناب کرده و شب قبل از اهدا، خواب کافی داشته باشند.
محبوبه شفیعی درباره اقداماتی که در روز اهدای خون باید انجام داد، افزود: اهداکنندگان حتماً باید یک صبحانه ساده میل کرده و پیش از مراجعه، دو لیوان آب بنوشند. همچنین توصیه میشود از ایستادن طولانیمدت قبل از اهدای خون پرهیز کرده و مصرف یک خوراکی شور مثل اسنک، چیپس یا کمی نمک قبل از اهدای خون مد نظر قرار گیرد و همچنین شستشو (دوش گرفتن) قبل از اهدا نیز پیشنهاد میشود.
شفیعی به محدودیتهای مصرف دخانیات اشاره کرد و گفت: از یک ساعت قبل و دو ساعت پس از اهدای خون، مصرف سیگار ممنوع است و اهداکنندگان همچنین باید تا یک هفته بعد از اهدای خون از استعمال قلیان خودداری کنند.
مشاور امور بانوان ادارهکل انتقال خون استان در خصوص مراقبتهای پس از اهدای خون تأکید کرد: داوطلبان بعد از اهدای خون به مدت ۱۵ دقیقه باید در مرکز استراحت کرده تا بدن با شرایط جدید پس از خروج ۴۵۰ سیسی خون سازگار شود. همچنین مصرف مرتب مایعات تا ۴۸ ساعت بعد از اهدا توصیه میشود.
وی هشدار داده که تا ۲۴ ساعت پس از اهدای خون، نباید به حمام، باشگاه ورزشی، استخر یا دوچرخهسواری رفت، با این حال پیادهروی کوتاه مانعی ندارد. همچنین پیشنهاد میشود داوطلبان از بلند کردن اشیای سنگین با بازویی که خون از آن گرفته شده و همچنین از رفتن به ارتفاعات دوری کنند.
شفیعی محدودیتهای اهدای خون برای بانوان را گوشزد کرده و گفت: بانوانی که در دوران شیردهی و بارداری به سر میبرند، کسانی که در شش ماه اخیر سقط جنین کردهاند و همچنین آنهایی که دچار قاعدگی دردناک هستند، شرایط لازم برای اهدای خون را ندارند.
انتهای پیام