چرا یک اختلال فنی سفر یک میلیون آمریکایی را تحت تأثیر قرار داد؟
فرارو- استفن کالینسون، خبرنگار بخش بینالملل شبکه سیانان
طبق گزارش فرارو و به نقل از شبکه سیانان، اختلال گستردهای که در سامانه کنترل ترافیک هوایی ایالات متحده به وقوع پیوست، هزاران پرواز را با تأخیر یا لغو مواجه کرد و به تبع آن برنامه سفر میلیونها نفر را به هم ریخت، بار دیگر بر لزوم نوسازی زیرساختهای فرسوده هوانوردی این کشور تأکید کرد. ضرورتی که اکنون با چالشهای سیاسی، عدم شفافیت در خصوص منابع مالی و تردیدهایی در مورد قابلیتهای اجرایی دولت دونالد ترامپ مواجه است.
با نزدیک شدن به تعطیلات روز شکرگزاری و افزایش متداول حجم سفرها، نگرانیها درباره تکرار چنین بحرانی بیش از پیش نمود پیدا کرده است. در حالی که تا صبح دوشنبه وضعیت پروازها به حالت عادی بازمیگشت، دولت و کنگره درگیر نزاعی تازه بر سر تعیین مسئولیت این اختلال و هزینههای مورد نیاز برای بازسازی سامانه کنترل پرواز شدند.
دولت خواستار تأمین دهها میلیارد دلار بودجه بیشتر است
شان دافی، وزیر حملونقل ایالات متحده، در برنامههای تلویزیونی روز یکشنبه از کنگره خواست تا به صورت فوری اقدام کند و تأکید کرد که علیرغم اختلالهای اخیر، سفر هوایی در این کشور همچنان ایمن است. او اظهار داشت که زیرساخت کنترل ترافیک هوایی برای چندین دهه با کمبود سرمایهگذاری مواجه بوده و زمان آن رسیده که منابع لازم برای نوسازی آن بهطور جدی تأمین شود.
بر اساس گفتههای دافی، اختلال اخیر به نظر میرسد در حین تعویض سیمهای مسی قدیمی رخ داده باشد؛ عملیاتی که به گفته او منجر به انتقال حجم وسیعی از دادهها و ایجاد فشار بر شبکههای گستردهتر گشته است. این توضیح نمایانگر آن است که حتی ضرورتهای اساسی برای بهروزرسانی سامانه نیز میتوانند در صورت اجرا بر زیرساختهای فرسوده و تحت فشار، اختلالهای وسیعتری ایجاد نمایند.
در روز جمعه، دافی در کنار مارکوین مولین، وزیر امنیت داخلی، در کنفرانس خبری کاخ سفید حاضر شد، اما آن نشست نتوانست پاسخگوی مناسبی به سوالات مسافران و افکار عمومی بدهد. دونالد ترامپ نیز تا روز یکشنبه نظری درباره این بحران ابراز نکرد. او سرانجام در شبکه اجتماعی تروث سوشال، دولت جو بایدن را به عنوان مسئول وضعیت فعلی معرفی کرد و خواستار تأمین بودجه نوسازی به صورت یک بسته بزرگ شد.
اختلاف در مورد هزینه و نحوه تخصیص بودجه
یکی از موضوعات کلیدی در اختلافات، میزان بودجه لازم است. درخواست مالی دولت از ۳۰ میلیارد دلار به ۵۰ میلیارد دلار افزایش یافته، اما جزئیات دقیقتری در مورد دلایل این افزایش یا چگونگی هزینهکرد منابع ارائه نشده است. این درخواست با واکنش دموکراتها روبرو شده است. کریس ون هولن، سناتور دموکرات، به یادآوری تخصیص ۱۲ میلیارد دلار برای این حوزه در طرح موسوم به «لایحه بزرگ و زیبا» تحت ریاست ترامپ پرداخت و اشاره کرد که تنها حدود یکسوم از آن هزینه شده است. او تأکید کرد که از هرگونه بودجه ضروری برای حل مشکل حمایت میکند، اما دولت باید درخواست خود برای تأمین مالی بیشتر را با ارائه دلایل منطقی و مستندات توجیه نماید. همچنین او خواستار همکاری دوحزبی در جهت اصلاح ساختار سامانه شد.
جیم هایمز، نماینده دموکرات، بخشی از مسئولیت این بحران را به تصمیمات دولت ترامپ و اقدامات وزارت بهرهوری دولت (DOGE) به ریاست ایلان ماسک نسبت داد. به گفته او، به واسطه فشارها، حدود هزار و ۳۰۰ نفر از کارکنان اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) بازنشسته شدهاند یا استعفا دادهاند و ۴۰۰ نیروی آزمایشی نیز از کار برکنار شدهاند. هایمز این کاهش در نیروی انسانی را عاملی مؤثر در کاهش توان عملیاتی این نهاد برشمرد.
سامانهای فرسوده و هشدارهای دهههای گذشته
با وجود اتهامهای سیاسی، فرسودگی زیرساخت کنترل ترافیک هوایی آمریکا مسئلهای جدید نیست و دولتهای متعددی در سالهای گذشته با آن مواجه شدهاند. دافی تأکید دارد که برخی از سامانههای مورد استفاده به دهه ۱۹۹۰ و تجهیزات رادار به دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ مربوط میشوند. او خواستار کنار گذاشتن اختلافات سیاسی و تمرکز بر ایمنی و نوسازی زیرساختها شده است.
با این حال، گزارشی که در سپتامبر توسط دفتر پاسخگویی دولت آمریکا (GAO) منتشر شد، هشدارهایی را برای نحوه اجرای برنامههای نوسازی مطرح کرده بود. بر اساس این گزارش، اداره هوانوردی فدرال در بهروزرسانی برخی سامانههای قدیمی پیشرفتهایی داشته اما ممکن است سرعت اجرای پروژهها را تحت تأثیر هزینهها و اختلالات احتمالی در ترافیک هوایی قرار داده باشد. این گزارش همچنین به این مسئله اشاره کرده که برای برخی پروژهها هیچ برآورد جامع از هزینهها در طول عمر تجهیزات یا جدول زمانبندی کلی وجود ندارد؛ نقصی که میتواند به بروز اختلالهای بیشتر یا تداوم وابستگی به فناوریهای منسوخ منجر شود.
تاریخچه اختلافات حزبی بر سر نوسازی هوانوردی
اختلاف در خصوص بودجه هوانوردی در دولتهای گذشته نیز سابقه داشته است. در سال ۲۰۱۱، ون هولن که آن زمان نماینده مجلس بود، هشدار داد که زیرساخت هوانوردی آمریکا به بازسازی فوری نیازمند است و جمهوریخواهان را به کاهش بودجه تا سطح سال ۲۰۰۸ متهم کرد. در سال ۲۰۱۵ نیز شان داناوان، مدیر بودجه دولت باراک اوباما، نسبت به کاهش ۲۵۵ میلیون دلاری از درخواست ۲.۶ میلیارد دلاری اداره هوانوردی فدرال هشدار داد و بر این نکته تأکید کرد که این اقدامات روند نوسازی را کند خواهد ساخت و در آینده به افزایش تأخیر پروازها و هزینههای تعویض تجهیزات منجر خواهد شد.
در سال ۲۰۲۵ نیز دموکراتها نگرانیهای خود را نسبت به درخواست ۱۲.۵ میلیارد دلاری دولت ترامپ از اداره هوانوردی فدرال ابراز داشتند. آنها در نامهای به تد کروز، رئیس کمیته بازرگانی، علوم و حملونقل سنا، خواستار ارائه جزئیات مربوط به سیاستها، برنامههای اجرایی، زمانبندی و میزان بودجه پیش از تخصیص میلیاردها دلار شدند. هماکنون دموکراتها بر این نکته تأکید دارند که تخصیص منابع بیشتر باید با نظارت دقیق و ارائه نقشهراهی شفاف همراه باشد. تامی داکورث، سناتور دموکرات، جمهوریخواهان را متهم کرد که در زمان کنترل کنگره برای پروژههای مورد علاقه ترامپ منابع مالی تأمین کردهاند اما در قبال اصلاح زیرساختهای کنترل پرواز اقدامی کافی انجام ندادهاند.
بحران اخیر در حالی بروز کرده که دولت ترامپ با مجموعهای از چالشهای سیاسی و اجرایی دیگر نیز دست و پنجه نرم میکند؛ از جمله جنگ طولانیمدت با ایران، حواشی پیرامون سیاستهای هوش مصنوعی و انتقاداتی که به مدیریت پروژههای عمرانی مربوط میشود. این وضعیت بر نگرانیها درباره قابلیت دولت در اجرای یک طرح بزرگ زیرساختی افزوده است.
به علاوه، کاهش اعتماد عمومی به دولت پس از شکستهای انتخاباتی جمهوریخواهان و احتمال افزایش نظارت دموکراتها بر عملکرد دولت، میتواند تصویب بودجه جدید را با دشواری بیشتری مواجه کند. هر تخصیص منابع بیشتر احتمالاً با درخواست شروط سختگیرانه، گزارشدهی منظم و نظارت بر نحوه هزینهکرد همراه خواهد بود.
نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی نیازمند یک برنامهای ملی، تأمین مالی پایدار و هماهنگی میان دولت و کنگره است. با این حال، همزمانی این ضرورت با بنبستهای سیاسی و اختلافات حزبی، چشمانداز تحقق سریع آن را در ابهام قرار داده است. در نهایت، بحران موجود در فرودگاههای آمریکا تنها یک مسئله فنی یا مالی نیست؛ بلکه آزمونی است برای توانایی نهادهای سیاسی این کشور در همکاری برای زیرساختی حیاتی. با نزدیک شدن به تعطیلات شکرگذاری و آغاز دورانی که دموکراتها کنترل کنگره را به دست خواهند گرفت، نحوه تأمین بودجه و پیشبرد اصلاحات ممکن است به یکی از نخستین میدانهای تقابل میان کنگره و دولت جمهوریخواه تبدیل شود.