نظام سهمیهبندی پنهانی نان در دو استان/ هر فرد بهصورت ماهانه ۸ کیلو نان با قیمت ۲ هزار و ۳۰۰ تومان دریافت میکند/ خرید اضافی با نرخ ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان محاسبه میشود
طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، طرح سهمیهبندی در حالی به مرحله اجرایی درآمده که دولت میزان مصرف روزانه نان برای هر فرد را تقریباً ۲۶۶ گرم اعلام کرده است، در حالی که وزارت بهداشت سرانه مصرف نان برای هر ایرانی را حدود ۳۳۳ گرم تعیین نموده است. همچنین، با توجه به افزایش سرسامآور قیمت سایر مواد غذایی، احتمالاً مصرف نان در خانوادههایی که از نظر اقتصادی دچار کمبود هستند، افزایش خواهد یافت.
سهمیهبندی در سکوت
شرق نوشته است: اجرای سهمیهبندی نان بهطور بیسر و صدا در دو استان بحثبرانگیز شده است. در این راستا، کیهان از اجرایی شدن طرح سهمیهبندی نان بدون اعلان قبلی در استانهای خوزستان و زنجان خبر داده و توضیح میدهد: «بر اساس این طرح، سهمیه هر فرد در هر ماه تقریباً هشت کیلوگرم آرد به نرخ دولتی دوهزار و ۳۰۰ تومان خواهد بود و در صورتی که فردی بیش از این مقدار خریداری کند، نان با قیمت آزاد ۱۲هزار و ۶۵۰ تومان محاسبه میشود و مازاد آن به حساب دولت واریز خواهد شد. بنابراین، پس از پایان سهمیه، مردم ناچار خواهند بود نان را با قیمتی حدود پنج برابر بیش از نرخ فعلی خریداری کنند».
این سهمیهبندی در اوضاعی اجرا میشود که دولت میزان مصرف روزانه نان را برای هر نفر فقط در حدود ۲۶۶ گرم تخمین زده است؛ این در حالی است که وزارت بهداشت میانگین روزانه نان مصرفی هر ایرانی را ۳۳۳ گرم برآورد میکند. با افزایش ناگهانی قیمت مواد غذایی، میتوان انتظار داشت که مصرف نان در خانوارهای با درآمد پایینتر افزایش یابد و این مساله در شبکههای اجتماعی منجر به بحث و جدلهای زیادی شده است.
خبر سهمیهبندی نان در دو استان با واکنش سجاد مقدمی، رئیس اتاق اصناف استان زنجان همراه شد. او در گفتگو با ایسنا بیان کرد: «آنچه در زنجان و برخی دیگر از استانها بهعنوان تغییر نرخ اعلام شده است، به معنای سهمیهبندی نان برای خانوارها نیست، بلکه هدف اصلی محدود کردن خریدهای کلان و نظارت بر الگوی مصرف نان است».
او توضیح داد: «سامانه نانینو بر اساس الگوی مصرف خریداران فعالیت میکند و بهجای تعیین یک سقف خرید ثابت و یکسان برای همه، سابقه و الگوی خرید هر کارت بانکی یا کدملی و همچنین تعداد بارهایی که در طول روز خرید انجام میشود را مورد بررسی قرار میدهد. اگر با یک کارت بانکی یا کدملی، خریدی با حجم زیاد و خارج از معمول خانوار انجام گیرد، سامانه آن را بهعنوان خرید نامتعارف شناسایی میکند و خریدهای کلان یا مکرر در یک روز ممکن است به عنوان مصرف تجاری شناخته شوند؛ موضوعی که ممکن است به مصرف نان در رستورانها، کارگاهها یا خرید و فروش مجدد آن اشاره داشته باشد».
مقدمی همچنین در خصوص نحوه محاسبه نرخ خریدهای غیرمتعارف گفت: «در صورت شناسایی چنین خریدهایی، نان اضافی یا تمام تراکنش با نرخ تجاری و آزاد محاسبه خواهد شد. همچنین در صورتی که نانواییها تراکنشها را بهطور غیرواقعی یا خارج از ضوابط ثبت کنند، با عواقبی مانند کسر سهمیه آرد و جریمههای تعزیراتی مواجه میشوند».
علی عیوضی، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان زنجان نیز توضیح مشابهی به ایرنا ارائه داد و گفت: «قیمت نان برای مصرفهای غیرمتعارف و در حجم زیاد با نرخ تجاری محاسبه و اعمال میشود و خرید نان معمول شهروندان تحت افزایش قیمت قرار نخواهد گرفت». او تصریح کرد: «این شیوهنامه از روز یکشنبه هفته جاری بهروزرسانی و در نانواییها و کارخانههای آرد اجرایی شده و جزئیات دقیق آن پس از جمعبندیهای لازم اعلام خواهد شد و مبنای تشخیصی مصرف متعارف، عملکرد ثبتشده شهروندان در سامانه طی دو سال گذشته خواهد بود. این الگو شامل میزان خرید، کدملی و تفاوت شرایط مناطق شهری و روستایی خواهد بود و خریدهایی که از الگوی معمول فراتر برود، مشمول نرخ تجاری میشود».
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان زنجان همچنین با تأکید بر اینکه سهم متوسط آرد هر ایرانی حدود هشت کیلوگرم در ماه است، تصریح کرده است: «تعیین یک سقف ثابت برای تمام شهروندان، بدون در نظر گرفتن شرایط خانوار و منطقه، نادرست است و تشخیص مصرف غیرمتعارف بر اساس اطلاعات موجود در سامانه انجام پذیرفته و الگوی مصرف کل خانوار را در نظر میگیرد و در صورتی که مجموع خرید اعضای خانواده از میزان عرفی بیشتر شود، خرید اضافی با نرخ تجاری محاسبه خواهد شد».
با این حال، وضعیت اجرای این طرح در دیگر استانها مشخص نیست و وحید یزدانپرستی، نایبرئیس اول اتاق اصناف تهران، به تسنیم اعلام کرده است: قرار بود از آبانماه فروش کیلویی نان در تهران به مرحله اجرا درآید، اما هنوز عملی نشده است. با این وجود، اجرای این طرح متوقف نشده، اما برای نهاییسازی آن، هنوز نیاز به بررسیهای کارشناسی و فراهم آوردن مقدمات وجود دارد. او ادامه داد: «جلساتی با مسئولان اتحادیههای مربوط به حوزه نان برگزار میکنیم تا موضوعات بنیادین طرح را مورد بررسی قرار دهیم و مقدمات لازم برای اجرای آن فراهم شود».
طرح جدید قیمت نان در شرایطی معرفی میشود که دولت در بودجه سال ۱۴۰۵ از تخصیص ارز ترجیحی ۲۸هزار و ۵۰۰ تومانی برای واردات کالاهای اساسی صرفنظر کرده و در عوض نرخ خرید تضمینی گندم را به تقریباً دو برابر افزایش داده است. این تحولات بهکنایهای مبنای گمانهزنیها درباره آزادسازی بهای نان را فراهم آورده است. هرچند، هم مجلس و هم دولت بارها تأکید کردهاند که قصد افزایش قیمت نان را ندارند. همچنین در تاریخ ۲۶ بهمن سال گذشته، حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده مجلس، در صحن علنی به این نکته اشاره کرد: «دوستان، بنده بهطور غیرمستقیم عرض میکنم در مصوبات کلی مجلس، اختیاراتی به دولت دادهایم؛ از جمله اینکه دولت میتواند قیمت برق را افزایش دهد.
درخصوص قیمت نان و سوخت نیز به دولت این اختیار داده شده است که افزایش یابد». در همان زمان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در پاسخ به این تذکر خاطرنشان کرد: «ما در اینجا هیچ اختیاری به دولت ندادهایم؛ دولت خود مختار است. در اینجا تأکید شده که اگر دولت تصمیم به تغییر قیمت در این دسته از موارد بگیرد که قانون دائمی هم به آن اختیار داده، باید منابع حاصل را به مردم اختصاص دهد و مشخص باشد که این منابع به کجا خواهد رفت. موضوع نان بسیار حائز اهمیت است. دولت ۲۷۰ همت برای این زمینه پیشبینی کرده بود و در مجلس به بیش از ۵۰۰ همت افزایش یافته است».
علاوه بر این، غلامرضا تاجگردون، رئیس کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۵، در این خصوص گفت: «شهروندان نگران قیمت نان نباشند و نانواییها هم نباید دغدغه تأمین گندم داشته باشند. ادعای افزایش قیمت آرد یا گندم که مجلس تصویب کرده، نادرست است. اعداد و جداول بودجه خود نشاندهنده واقعیت هستند». توضیحات مجلس اما در خصوص این ابهامات روشن نکرد و همچنین ادعای قالیباف مبنی بر ۵۰۰ هزار میلیارد تومانی شدن منابع آرد و نان، در حالی بود که موضوع یارانه از اعتبار ۵۰۴ هزار میلیارد تومانی که برای خرید تضمینی گندم در نظر گرفته شده، متفاوت است.
دولت سال گذشته همچنین اعلام کرد که قصد دارد قیمت خرید تضمینی گندم از کشاورزان را به حدود دو برابر افزایش دهد و هدف خود از این اقدام را تقویت قدرت خرید کشاورزان داخلی اعلام کرده و بر اساس این طرح، قیمت خرید تضمینی گندم به بیش از ۴۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم در فصل افزایش یافته است.
۲۲۳۲۲۵