زنان این شهر حتی در مراسم سوگواری نیز چادر سفید بر سر میکنند | راز چادرهای سفید در ورزنه + فیلم
همشهری آنلاین- راحله عبدالحسینی: بیشترین زنان میانسال و سالخورده در ورزنه همچنان به استفاده از چادر سفید ادامه میدهند. کارگاههای سنتی کرباسبافی که در گذشته پارچه لازم برای این پوشش را تولید میکردند، اکنون به تعداد اندکی باقی مانده و بخش اعظم این هنر بافت نیز در آستانه فراموشی قرار دارد.
پیشینه چادر سفید در ورزنه
ورزنه در استان اصفهان بهسبب سنت پوشیدن چادر سفید توسط زنان، دیار فرشتگان سپیدپوش نام گرفتهاست. یکی از فعالان میراث فرهنگی ورزنه در گفتگو با همشهری به تاریخی بودن چادر سفید زنان این منطقه میپردازد و میگوید: «ورزنه در جوار زایندهرود و در ارتفاع ۱۵۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است که خاک آن برای کشت پنبه بسیار مناسب است. زنان در کارگاههای بافندگی، پنبه را به پارچه سفید برای لباس و چادر تبدیل میکردند. علاوه بر جنبه اقتصادی، رنگ سفید در فرهنگ ایرانی و در ادیان پیش از اسلام و اسلام نیز مورد توجه و احترام واقع شده است. با این حال مبدا دقیق این رسم در ورزنه مشخص نیست.»
رضا خلیلی درباره وضعیت کنونی استفاده از چادر سفید توسط زنان میافزاید: «بیشتر افرادی که از چادر سفید استفاده میکنند، سنین ۴۰ سال و بالاتر دارند.»

کرباسبافی در معرض خطر فراموشی
در پس چادر سفید زنان ورزنه، زنجیرهای از مهارتهای سنتی تولید پارچه و دانش بومی نساجی نهفته است. یکی از این مهارتها کرباسبافی است که در گذشته نقش حیاتی در تأمین پارچه مورد نیاز اهالی منطقه داشته، اما تغییر در شیوههای تولید و جایگزینی پارچههای صنعتی مانع از ادامهی فعالیتهای سنتی در این حوزه شده است.
خلیلی در ارتباط با کارگاههای کرباسبافی ورزنه میگوید: «این کارگاهها از تولید پارچه لازم برای چادر سفید بهطور کامل بازایستاده و پارچههای کارخانهای جای این صنایع دستی را گرفتهاند. بخشی از فعالیت این کارگاهها به تولید پارچه برای سفره محدود شده است و در حال حاضر تنها حدود ۴ یا ۵ کارگاه فعال وجود دارد.»

خلیلی با اشاره به وضعیت بافندگان و انتقال این هنر به نسلهای آینده میگوید: «بسیاری از استادکاران قدیمی فوت کردهاند یا دیگر فعالیتی ندارند. هرچند که برخی جوانان برای یادگیری بافت آموزشهای لازم را دیدهاند و دستگاههای جدیدی نیز جهت این کار طراحی شده، اما این تلاشها هنوز نتوانستهاند به شکلگیری یک جریان پایدار در تولید سنتی بینجامد. پایداری این مهارت نیازمند استمرار آموزش، حمایت از تولید و فراهم آوردن زمینههای فعالیت برای نسل جدید میباشد.»

چادر سیاه تنها برای صاحبان عزا
زنان ورزنه در تمام مناسبتهای خانوادگی، بیرون از منزل، در طبیعت و حتی در مراسم ختم -به جز برای صاحبان عزای اصلی- با چادر سفید ظاهر میشوند. خلیلی ادامه میدهد: «بانوان صاحب عزا معمولاً بین یک هفته تا ۴۰ روز چادر سیاه بر سر میکنند، در حالی که اقوام با چادر سفید در مراسم ختم حاضر میشوند.» خانمهایی که با چادر سیاه در ورزنه تردد میکنند، یا عزادار هستند یا گردشگرانی که به این شهر آمدهاند.
خلیلی تاکید میکند که ورزنه دارای جمعیتی حدود ۱۵ هزار نفر است و پیشتر، تعداد بیشتری از گردشگران خارجی به این منطقه برای دیدن کویر مراجعه میکردند. پوشش بانوان برای آنها جذابیت بالایی داشت و از کارگاههای بافندگی نیز بازدید میکردند. اگر مهارت تولید پارچه، امکان آموزش به نسل جدید و شرایط اقتصادی برای فعالیت بافندگان فراهم نشود، احتمال دارد که این پوشش تنها در حافظه تاریخی شهر باقی بماند.