به گفته خبرنگار مهر، طبق دادههایی که از سوی سازمان هواشناسی منتشر شده، وضعیت دما در پهنه ایران از آغاز سالآبی کنونی (اول مهر) تا پایان روز دهم مردادماه ۱۴۰۵ بررسی شده است. بر همین اساس، استان خوزستان با ثبت ۵۰.۶۰ درجه سانتیگراد در ایستگاه بستان، به عنوان گرمترین نقطه کشور شناخته میشود. در نقطه مقابل، سردترین دمای کشور با عدد ۷.۰ درجه سانتیگراد در ایستگاه لالهزار مربوط به استان کرمان گزارش شده است.
در بخش تحلیل تطبیقی دما، نتایج مربوط به میانگین دمای کشور نشان میدهد که این شاخص در مقایسه با بازه هفت روز گذشته به ۳۱.۶ درجه سانتیگراد رسیده است. این رقم در برابر مقدار بلندمدتِ همین دوره که ۲۹.۸ درجه سانتیگراد بوده، حدود ۱.۸ درجه افزایش را ثبت میکند.
همچنین وقتی روند میانگین دما از ابتدای ماه جاری مورد ارزیابی قرار میگیرد، عدد ثبتشده ۳۰.۴ درجه سانتیگراد گزارش میشود؛ رقمی که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۲۹.۶ درجه سانتیگراد، جهشی معادل ۰.۹ درجه را نشان میدهد. این روند در مقایسه با میانگین دمای فصل جاری نیز قابل مشاهده است؛ به طوری که میانگین فصل در این بازه ۳۰.۵ درجه سانتیگراد ثبت شده و نسبت به میانگین بلندمدت فصلی یعنی ۲۹.۴ درجه سانتیگراد، افزایش ۱.۰ درجهای را به همراه دارد.
از سوی دیگر، بررسی وضعیت میانگین دما در مقیاس سال زراعی نیز تصویر روشنتری ارائه میدهد: از ابتدای سال زراعی تا پایان روز دهم مردادماه، به طور میانگین ۱۷.۸ درجه سانتیگراد ثبت شده که نسبت به میانگین بلندمدت ۱۶.۷ درجه سانتیگراد، افزایش ۱.۲ درجهای را نشان میدهد. این آمار در مجموع حکایت از آن دارد که با وجود برخی افتهای مقطعی و نوسانات کوتاهمدت در ماهها و دورههای فصلی، مسیر کلی دما در طول سال آبی همچنان بالاتر از حد نرمال بلندمدت قرار گرفته است.
افزایش ۰.۹ درصدی بارشهای سالآبی جاری در مقایسه با بلندمدت
مطالعه نقشههای بارش کشور از ابتدای سال آبی تا تاریخ ۱۰ مردادماه ۱۴۰۵ نشان میدهد توزیع بارشها در نقاط مختلف ایران یکسان نیست و میزان تأمین آب کشور تا این زمان به ۹۸.۲۰ درصد رسیده است. همچنین بر پایه نقشه بارش تجمعی، توزیع بارشها در میان استانها و همچنین ارتفاعات گوناگون کشور، مشابه یکدیگر نیست؛ بهطوری که بیشترین میزان بارندگی در استانهای شمالی، شمالغربی، غربی و شماری از نواحی کوهستانی گزارش شده است.
مطابق تازهترین گزارشهای سازمان هواشناسی، بیشترین میزان بارشها در استانهای گلستان، مازندران و گیلان ثبت شده و علاوه بر آن، بخشهایی از استانهای البرز و قزوین نیز سهم قابل توجهی از بارندگی را در بر داشتهاند. از سوی دیگر، استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمانشاه، لرستان، ایلام، بخشهایی از چهارمحال و بختیاری، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و نیز برخی نواحی کوهستانی استانهای مرکزی، خراسان شمالی، خراسان رضوی و بخشهایی از خراسان جنوبی، به عنوان مراکز اصلی بارش شناسایی شدهاند.
بررسی آمار بارندگی در هفت روز اخیر نیز بیان میکند که میانگین بارش کشور به ۰.۱ میلیمتر رسیده است؛ این مقدار در قیاس با میانگین بلندمدت همین بازه زمانی، کاهش ۸۹.۰ درصدی را نشان میدهد. همچنین از ابتدای ماه جاری تا کنون، مجموع بارشهای ثبتشده ۰.۳ میلیمتر گزارش شده که در مقایسه با دوره بلندمدت مشابه، ۷۰.۵ درصد افزایش یافته است.
در ادامه، مرور آمار بارش از ابتدای فصل جاری حاکی از آن است که تاکنون ۲.۸ میلیمتر بارش در کشور ثبت شده؛ رقمی که نسبت به میانگین بلندمدت فصل ۴۴.۳ درصد کمتر است. در عین حال، از ابتدای سال آبی جاری تا امروز، مجموع بارشهای کشور به ۲۲۹.۵ میلیمتر رسیده؛ در حالی که میانگین بلندمدت این دوره ۲۲۷.۴ میلیمتر بوده و به این ترتیب، میزان بارندگی نسبت به بلندمدت تنها ۰.۹ درصد بیشتر گزارش میشود.
بارشها ۲.۱ درصد بالاتر از نرمال؛ هشدار کمبارشی در ۱۸ استان
بر اساس دادههای مندرج در نمودار مقایسهای اختلاف مجموع بارش کشور و استانها با میانگین بلندمدت تا ۱۰ مردادماه ۱۴۰۵، در اکثر استانهای کشور افت محسوس و قابل توجهی نسبت به سال آبی جاری دیده میشود. این کاهشها در بسیاری از استانها از محدوده نرمال فراتر رفتهاند؛ با این حال، در برخی مناطق کشور میزان بارشها بالاتر از میانگین نرمال ثبت شده است.
استان گیلان با کاهش ۲۱۷ میلیمتر، در صدر فهرست استانهای دارای بیشترین افت بارندگی قرار دارد. پس از آن، استان تهران با کاهش ۱۰۸.۷ میلیمتر و سپس کهگیلویه و بویراحمد با افت ۹۹.۷ میلیمتر، به ترتیب رتبههای دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند. همچنین استانهای مرکزی، مازندران، قزوین و چهارمحال و بختیاری نیز با کاهشهایی در بازه ۹۱.۷ تا ۷۲.۶ میلیمتر، از جمله مناطقی هستند که در شاخص بارش با افت قابل توجه نسبت به بلندمدت مواجه شدهاند.
در همین حال، استان قم با کاهش ۵۲ میلیمتر، لرستان با ۵۱.۷ میلیمتر، سمنان با ۳۶.۸ میلیمتر، البرز با ۳۶.۷ میلیمتر، همدان با ۲۶.۳ میلیمتر و اصفهان با ۲۶.۲ میلیمتر، سهم پررنگی از کاهش نسبت به میانگین بلندمدت را به ثبت رساندهاند. علاوه بر اینها، استانهایی مانند فارس، یزد، گلستان، اردبیل، سیستان و بلوچستان و خراسان رضوی نیز همگی کاهش بارش را تجربه کردهاند؛ بهطوری که این افتها در بازه ۲۱ تا ۱.۷ میلیمتر قرار گرفته است.
بر پایه آخرین آمار بارندگی در کشور، شماری از استانها توانستهاند فراتر از میانگین بلندمدت بارش دریافت کنند. مطابق گزارشها، خراسان شمالی با ثبت ۰.۴ میلیمتر، خوزستان با ۱.۵ میلیمتر، آذربایجان شرقی با ۵.۲ میلیمتر، زنجان با ۱۱.۷ میلیمتر و کرمان با ۱۶.۸ میلیمتر، در این گروه قرار دارند. علاوه بر این، خراسان جنوبی با ۴۸ میلیمتر، بوشهر با ۶۱.۶ میلیمتر، آذربایجان غربی با ۷۵.۵ میلیمتر، کرمانشاه با ۷۶.۴ میلیمتر، کردستان با ۸۰.۹ میلیمتر، هرمزگان با ۱۱۶ میلیمتر و ایلام با ثبت ۱۴۵.۳ میلیمتر، بارشهایی بیش از حد معمول دریافت کردهاند.
همچنین طبق اطلاعات مندرج در نمودار، میانگین بلندمدت بارشها در سطح کشور تا بازه زمانی اعلامشده حدود ۲.۱ میلیمتر افزایش را نشان میدهد؛ موضوعی که مؤید وقوع بارشهای نسبتاً بهتر از نرمال در برخی مناطق است.
پازل پاییز پربارش در حال تکمیل است
به گزارش مهر، بررسی جدیدترین الگوهای جوی نشان میدهد پدیده مونسون که از عوامل اثرگذار بر وضعیت آبوهوای ایران در فصل پاییز به شمار میرود، در سال جاری عملکردی ضعیفتر از شرایط نرمال داشته است؛ و همین موضوع میتواند زمینهساز اثرات مثبت روی الگوی بارشهای پاییزی کشور باشد.
بر پایه تحلیلهای هواشناسی، هرچه سهم بارشهای ناشی از مونسون در مناطق تحت تأثیر این سامانه کمتر باشد، احتمال کاهش نفوذ و گسترش پرفشار جنب حارهای بر فراز ایران بیشتر میشود و در نتیجه فضا برای فعالیت سامانههای بارشی پاییزی مهیاتر خواهد شد. در چنین وضعیتی، احتمال افزایش بارشهای پاییزی در بخشهای مختلف کشور تقویت میگردد.
در مقابل، تشدید و ماندگاری فعالیت مونسون معمولاً به گسترش پرفشار جنب حارهای منجر میشود؛ پدیدهای که میتواند ورود سامانههای بارشی را محدود کند و به این ترتیب، احتمال کاهش بارندگی و خشکتر شدن فصل پاییز را افزایش دهد.
بررسی دادههای هواشناسی جدید نیز نشان میدهد فعالیت مونسون در سال جاری به شکل محسوسی کمتر از حد نرمال بوده است. کارشناسان در این زمینه بر این باورند که اگر این روند در هفتههای آینده تداوم پیدا کند، یکی از مؤلفههای کلیدی برای شکلگیری یک پاییز پربارش در ایران تقویت خواهد شد و در نهایت، چشمانداز بارندگیهای فصل پیش رو امیدوارکنندهتر میشود.
آخرین پیشبینی هواشناسی از پاییز
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، در گفتوگو با خبرنگار مهر درباره چرایی تغییر وضعیت بارشها نسبت به سال گذشته گفت: بخشی از این تفاوتها به پدیدههای بزرگ مقیاس اقلیمی بازمیگردد. به عنوان نمونه، سال قبل تحت تأثیر شرایط «لانینا» قرار داشتیم و سپس به تدریج شرایط اقلیمی تغییر کرده است. در کنار آن، شاخصهای متنوع دیگری هم در چگونگی بارشها نقش دارند.
وی افزود: مسیر حرکت سامانههای جوی از حوزه مدیترانه و همچنین شاخصهایی که شرایط غالب در پهنههای منطقهای را توصیف میکنند، از عوامل اثرگذار بر میزان و پراکنش بارشها محسوب میشوند. به همین دلیل نمیتوان برای تغییرات بارندگی یک علت واحد و مشخص تعریف کرد، چون این موضوع از سازوکارهای پیچیدهای پیروی میکند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور توضیح داد: مجموعهای از سامانهها و عوامل در مقیاسهای گوناگون—از بزرگ تا کوچک—کنار هم قرار میگیرند و در نهایت زمینه شکلگیری پدیدههای طبیعی مانند بارش، تغییرات دما و سایر رخدادهای جوی را فراهم میکنند. این فرآیندها تحت اختیار انسان نیستند و سامانه اقلیم به شکل طبیعی چنین دگرگونیهایی را ایجاد میکند.
وی ادامه داد: روند گرمایش جهانی در بخش زیادی از مناطق جهان سبب کاهش بارندگی و تغییرات جدی در الگوهای بارش شده است. منطقه خاورمیانه نیز از این قاعده مستثنا نیست و بررسیها نشان میدهد در اغلب کشورهای این منطقه، روند کاهشی بارندگی مشاهده میشود.
وظیفه همچنین اشاره کرد: درباره وضعیت بارشهای فصل پاییز هنوز نمیتوان با قطعیت نظر داد؛ چرا که متغیرها و عوامل متعدد دیگری روی شرایط اقلیمی اثر میگذارند و در حال حاضر امکان پیشبینی دقیق آنها فراهم نیست. از این رو، برای رسیدن به ارزیابی مطمئنتر، گذر زمان و دریافت دادههای بیشتر ضروری است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: بر اساس شرایط کنونی و تغییرات فازهای گرم و سرد در اقیانوس آرام و هند، این احتمال وجود دارد که فصل پاییز در زمان مناسب آغاز شود و میزان بارشها هم بیش از نرمال باشد. با این حال، این تنها یک احتمال نسبتاً قابل توجه است و نباید آن را به عنوان پیشبینی قطعی مطرح کرد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در پایان گفت: عوامل گوناگون دیگری هم در شکلگیری الگوی بارش پاییز و نیمه نخست زمستان اثر دارند که هنوز برای ارزیابی دقیق آنها زود است. بنابراین، با وجود انتظار بارشهای قابل قبول در پاییز، همچنان عدم قطعیت در این پیشبینیها وجود دارد و احتمال تغییر شرایط دور از ذهن نیست.
نظرات کاربران