بحثی که حاشیه عالم سیاست رقم می‌خورد اما شبیه به بسیاری از حواشی سیاسی و غیرسیاسی، گاه نه‌تنها متن رویدادها را رقم می‌زند، بلکه بعضا فراتر از این، مباحث مرکزی را بالا و پایین کرده و تغییر و تحول می‌دهند، حالا در بحث خاص تعیین‌تکلیف کرسی‌های کلیدی مجلس تازه نیز این جلسات و مذاکرات حاشیه‌ای و اغلب پسِ پرده‌اند که مهم‌ترین مناسبات قدرت در پارلمان آینده را تعیین خواهند کرد.همین دیروز، در حالی که ثانیه‌ها و دقیقه‌هایی آرام در ساختمان هرمی‌ میدان بهارستان تهران و صحن سبزرنگ آن، در سکوت معمول روزهای غیرکاری مجلس، سپری می‌شد، گوشه و اطراف پایتخت، محل تجمع منتخبان دوره یازدهم بود که در جلسات و گعده‌های مختلف، درباره اینکه هرکدام از آن 290 کرسی خالی پارلمان از آنِ چه کسی خواهد بود، هم‌صحبت شده بودند. گوشه‌ای منتخبانی که خود را «زاگرس‌نشینان» می‌خوانند، با زنگنه و امیری، وزیر نفت و معاون پارلمانی رییس‌جمهوری تشکیل جلسه دادند، آن‌سو گروهی دیگر از این منتخبان که ظاهرا به‌دلیل عضویت در هیات علمی دانشگاه‌ها، نام «دانشگاهیان» بر خود گذاشته‌اند، گردهم آمدند، جایی دیگر اصولگرایانی که خود را داعیه‌دار اکثریت مجلس یازدهم می‌دانند، دور هم جمع شدند تا شورای مرکزی موقت فراکسیون «جبهه نیروهای انقلاب» را انتخاب کنند و همزمان برخی دیگر از گزینه‌های ریاست پارلمان و به‌اصطلاح دانه‌درشت‌های «مجلس نو» هم در اظهارنظرهای مطبوعاتی و غیرمطبوعاتی، تلاش کردند قدرت و نفوذشان میان دیگر منتخبان مجلس‌یازدهمی را به رخ رقبای‌شان بکشند. جز اینها البته برخی اصولگرایان بیرون گود و کسانی که اگرچه منتخب دوره یازدهم نیستند اما در بستن لیست‌های پیروز انتخابات اخیر، نقشی مرکزی داشتند هم سعی کردند این رقابت جنجالی که هر روز بیش از پیش داغ می‌شود را «آرام و بی‌تنش» جلوه دهند و همزمان، بر نقش خود به عنوان ناظران و «آقابالاسرهای مجلس» تاکید کنند. جالب آنکه این گروه آخر که دیروز مهدی چمران از جمع‌شان اظهارنظر مطبوعاتی داشته، همزمان با تاکید بر نقش خود و دیگر بزرگان عضو شورای ائتلاف، تاکید کرده خبری از این «آقابالاسرها» در مجلس یازدهم نیست.

یک تاج‌گذاری پارلمانی

حالا به هر تفسیر کمتر از 20 روز مانده تا آغاز به کار مجلس یازدهم و جدال برای تصاحب کرسی ریاست و دیگر کرسی‌های کلیدی پارلمان، میان منتخبان عمدتا اصولگرا -‌ اما نه لزوما همفکر و هم‌رای- دوره یازدهم جذاب‌تر شده و هر روز هم جذاب‌تر می‌شود. 4 سال پیش درست چنین روزهایی بود که غلامرضا تاجگردون، نماینده اصلاح‌طلب گچساران و باشت که نه‌تنها این 4 سال اخیر در مجلس اعتدالی دهم، بلکه حتی مقاطعی در مجلس اصولگرای نهم هم در حضور چهره‌هایی همچون غلامرضا مصباحی‌مقدم و الیاس نادران، رییس یکی از مهم‌ترین کمیسیون‌های اقتصادی مجلس، یعنی کمیسیون برنامه و بودجه بود، در حالی که میان عارف و لاریجانی، دو رقیب سرسختِ ریاست دوره دهم قرار گرفت، در گفت‌وگویی با رسانه اصلاح‌طلب ایلنا - برخلاف تصور- دومی را به اولی ترجیح داد و البته ساعاتی بعد، در گفت‌وگویی مجدد با همان رسانه، گفت که منظورش ترجیح شخصی نبوده، بلکه از احتمال آنچه بیرون از تصورات و تعلقات نمایندگان به وقوع خواهد پیوست سخن گفته؛ اینکه اگرچه او به عنوان یک اصلاح‌طلب، به عارف رای خواهد داد اما این لاریجانی است که رییس خواهد شد. 4 سال گذشت و آنچه تاجگردون پیش‌بینی کرده بود، به واقعیت پیوست اما 4 سال پیش - وقتی هنوز یک‌ماهی تا شروع مجلس دهم باقی مانده بود- فضا به هیچ عنوان اینقدر شفاف نبود که بتوان آنچنان پیشاپیش، از پیروزی یکی از دو رقیب اصلی دوره دهم سخن گفت. پیش‌بینی تاجگردون وقتی روزها و ماه‌ها گذشت، بیشتر و بیشتر محل توجه و اعتنای دیگر ناظران قرار گرفت اما او درعین حال نقشی دیگر هم برای خود قائل بود که به‌واقع آنقدر هم در واقعیت ریشه نداشت. اینکه او نقشی اساسی در آن رقابتِ عارف-لاریجانی خواهد داشت و به‌اصطلاحِ «گردانندهِ تاجِ ریاستِ مجلس دهم» است. تاجگردون در آن رقابت و دیگر مناسبات سیاسی دوره دهم بی‌تاثیر نبود اما قطعا نقش اول هم نبود. حالا اما در آستانه دوره یازدهم، اوضاع او و هم‌ولایتی‌هایش در فراکسیون «زاگرس‌نشینان»، نسبتا مشابه 4 سال پیش است. البته با این ملاحظه اساسی که دیگر زمانه اصلاح‌طلبان و اعتدالی‌ها در پارلمان سرآمده و حالا دور، دورِ اصولگرایان است. شاید از همین‌روست که رییس فراکسیون زاگرس‌نشینان مجلس دهم دیروز تصاویری را از جلسه زودهنگام منتخبان زاگرس‌نشین دوره یازدهم منتشر کرده که او را کنار زنگنه نشان می‌دهد و درجمع حضار هم نه فقط امیری، معاون پارلمانی روحانی، بلکه حمیدرضا حاجی‌بابایی و عبدالرضا مصری، دو گزینه نه چندان قدر ریاست و دیگر کرسی‌های کلیدی دوره یازدهم به چشم می‌خورد. آنچه تا اینجا از تاجگردون می‌شناسیم، نشان می‌دهد او اهلِ شرط‌بندی روی گزینه بازنده نیست. با این حساب، شاید بتوان گزینه احتمالی او و دیگر زاگرس‌نشینان در نبرد تصاحب کرسی اصلی مجلس را حدس زد. اما اینکه زاگرس‌نشینان در ازای رای‌شان به رییس جدید، چه مطالباتی دارند، حتی در حدس و گمان هم نمی‌آید.

اساتیدِ سیاست!

کار دانشگاهی و آکادمیک، همیشه در کلام مقابل کار در میدان و عرصه عمل قرار گرفته و کارِ سیاست هم به‌واقع اگرچه نیازمند توان و دانشِ آکادمیک است اما بیش از آن، به مهارت‌های عملی و شم و توان سیاسی محتاج است. با این حال، محمدمهدی زاهدی، وزیر علوم احمدی‌نژاد و رییس کمیسیون آموزش دوره دهم حالا در آستانه مجلس یازدهم و درحالی که قرار است 4 سال آینده را هم از کرمانی‌ها در «خانه ملت» نمایندگی کند، گروهی از منتخبان را به عنوان «دانشگاهیان دوره یازدهم» گرد هم آورده تا زمینه‌ساز تشکیل فراکسیونی به همین نام شود. فراکسیونی که ظاهرا قرار است صرفا پیگیر مطالبات صنفی اصحاب علم و دانش باشد اما اگر قرار باشد این همه گرد هم جمع شویم و در مناسبات سیاست و قدرت اثری نداشته باشیم، احتمالا باید به شم و توان سیاست‌ورزی‌مان شک کرد. زاهدی اما سیاست‌مدارتر از این حرف‌هاست و شاید نتواند در جدال برای تصاحب کرسی ریاست مجلس یازدهم، اثرگذار شود اما احتمالا آستین‌ها را بالا زده تا با حمایت استاددانشگاه‌های اصولگرای راه‌یافته به مجلس، کرسی ریاستش بر کمیسیون آموزش و تحقیقات دوره یازدهم را حفظ کند.

یک نشست و چندین روایت متناقض

سیدرضا تقوی، مرتضی آقاتهرانی، الیاس نادران، محسن پیرهادی، مجتبی رضاخواه و احمد نادری، 6 عضوی هستند که از استان تهران در شورای مرکزی این فراکسیون حضور دارند. این‌را خبرگزاری فارس به عنوان خروجی نشست دیروز گروهی از اصولگرایان دوره یازدهم که داعیه‌دار اکثریت مجلس آینده هستند، منتشر کرده و همزمان آنا هم در خبری از همین جلسه، از 10 نفر نام برده که بنابر گزارش این خبرگزاری اصولگرای وابسته به دانشگاه آزاد، با رای 56 نفر از افرادی که «هیات امنای ۵۶ نفره فراکسیون نیروهای انقلاب» معرفی شده‌اند، به عنوان 11 عضو شورای مرکزی موقت این فراکسیون برگزیده شده‌اند تا اساسنامه، سیاست‌ها و نقشه راه فراکسیون را تهیه و تدوین کنند. این خبرگزاری با تاکید بر اینکه هنوز نفر یازدهم انتخاب نشده، از «زاکانی، جوکار، سادات‌نژاد، مقتدایی، عیسی‌زاده، خاتمی، شجاعی، نادری، اسماعیلی و رضاخواه» به این عنوان نام برده تا عملا اسامی مهمی همچون آقاتهرانی، تقوی، نادران و پیرهادی که در فهرست فارس آمده، در فهرست 10 نفره آنا، غایب باشند. اوضاع اما وقتی پیچیده‌تر می‌شود که نگاهی بیندازیم به اظهارات ولی اسماعیلی، منتخب اصولگرای گرمی در مجلس یازدهم که سخنگوی فراکسیون اصولگرایان دوره هشتم بوده و این روزها هم به عنوان سخنگوی غیررسمی جبهه نیروهای انقلاب با رسانه‌ها در ارتباط است. آنجا که اسماعیلی در توضیحاتی درباره این نشست، درحالی از حضور 54 منتخب دوره یازدهم به اعتمادآنلاین خبر داده که چنانکه اشاره شد، آنا از حضور 56 نفر در این نشست سخن گفته بود. اما شاید نکته مهم‌تر در اظهارات این منتخب دوره یازدهم، تاکید او بر عدم رقابت اصولگرایان در صحن علنی مجلس برای کرسی ریاست باشد. او گفته قرار است رقابت برای ریاست مجلس پیش از آغاز به کار دوره جدید به سرانجام برسد. آن هم در حالی که او و دیگر اصولگرایان تازه‌منتخب دوره یازدهم تا پیش از این همواره تاکید داشتند که قرار نیست بیرون مجلس و پیش از آغاز به کار دوره یازدهم، تصمیمی در این رابطه اتخاذ کنند. چنان‌که همین دیروز مهدی چمران همزمان با تاکید بر عدم اثرگذاری «آقابالاسرها» در مناسبات مجلس یازدهم، گفته هرچه جلو برویم، از تعدد کاندیداهای ریاست کاسته می‌شود. آن هم وقتی پیش از این گفته تعدد کاندیداها به‌معنای اختلاف‌نظر نیست.

همه مدعیان اصولگرا

آنچه اما تاکنون می‌دانیم این است که جز محمدباقر قالیباف و علی نیکزاد، دست‌کم شمس‌الدین حسینی و فریدون عباسی هم رسما از عزم‌شان برای تصاحب کرسی ریاست گفته‌اند و موتلفه هم تاکید کرده که کاندیدایش برای این کرسی کلیدی، نه قالیباف و آن 4 نفری که نام بردیم، بلکه مصطفی میرسلیم است. میرسلیمی که خود در انتخابات اخیر ریاست‌جمهوری رقیب قالیباف بود و همین دیروز هم به اعتمادآنلاین گفته که هرگز از قالیباف نشنیده که گفته باشد از شانس بالایی برخوردار است! کار رسانه‌ها لزوما ارتباطی به کار سیاسیون ندارد. حتی اگر این رسانه‌ها و آن سیاسیون از یک گرایش و یک جناح باشند اما شاید بتوان گفت وقتی دو خبرگزاری اصولگرا در انتشار خبری از یک نشست مهم اصولگرایان تا این حد اختلاف دارند، احتمالا میان سیاسیون این جناح هم چندان فضا، فضای وحدت و یکپارچگی نیست.