دست بسته بانک مرکزی در برابر دولت
ساعت 24 -وقتی دولت برای جبران کسری بودجه خود به بانک مرکزی و شبکه بانکی فشار میآورد، عملاً سلطه مالی برقرار میشود؛ به این معنی که خواست دولت و سیاستگذار مالی بر خواست سیاستگذار پولی غلبه میکند.
در این شرایط، ابزارهای پولی مانند نرخ بهره یا عملیات بازار باز کارایی خود را از دست میدهند، زیرا بانک مرکزی در نهایت ناچار است نقدینگی مورد نیاز دولت را تامین کند. نتیجه آن است که دست سیاستگذار پولی برای مهار تورم خالی میماند. راه برونرفت از این بنبست، انضباط مالی دولت و حذف هزینههای غیرضرور است تا سلطه مالی شکسته شود و سیاست پولی دوباره توان مقابله با تورم را پیدا کند.
کسری بودجه در شرایط عادی نیز چالشبرانگیز است، اما در شرایط جنگ که درآمدهای نفتی و مالیاتی کاهش یافته و هزینههای دفاعی و امنیتی افزایش مییابد، به یک بحران شدید تبدیل میشود. مشکل زمانی جدیتر میشود که ساختارها دست به اصلاح الگوی هزینهها و حذف هزینههای غیرضروری نمیزنند. پروژههای تشریفاتی، حقوقهای مازاد بر نیاز، یارانههای پنهان انرژی برای صنایع غیرمولد و هزینههای جاری بیربط به اولویتهای جنگی، بودجه نهادهای غیر مولد و... همگی عواملی هستند که کسری بودجه را بدون هیچ دستاوردی بزرگتر میکنند. در این شرایط تبعات کسری بودجه هرچه بیشتر از پیش خطرناک میشود.