کسری 60 هزارمیلیارد تومانی ماهانه تامین اجتماعی

در حال حاضر سازمان تامین اجتماعی ماهانه مستمری و مقرری بیش از پنج میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته، ازکارافتاده، بازمانده و مستمری‌بگیر را پرداخت می‌کند. علاوه بر این، تعهداتی نظیر بیمه بیکاری، غرامت دستمزد ایام بیماری، کمک‌هزینه بارداری و مرخصی زایمان و سایر تعهدات کوتاه‌مدت نیز بر عهده این سازمان قرار دارد.

از سایر هزینه‌ها در بخش‌های عمرانی و پروژه‌ها، هزینه‌های عملیات مالی، هزینه‌های جاری و اداری که بگذریم، برآوردها نشان می‌دهد مجموع این تعهدات نقدی ماهانه به حدود ۱۴۰ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ هزینه‌هایی که ماهیت آن‌ها به گونه‌ای است که امکان تعویق یا تاخیر در پرداختشان وجود ندارد و هرگونه وقفه در تامین منابع می‌تواند مستقیماً بر معیشت میلیون‌ها نفر اثر بگذارد.  

در چنین شرایطی، تقویت درآمدهای پایدار، تسویه بدهی‌های دولت، کاهش انتظارات حمایتی فراتر از قانون و اختیارات، پرهیز از تحمیل هزینه‌های غیرضروری و انداختن بار مشکلات اقتصادی ناشی از شرایط عمومی کشور بر دوش این صندوق، بیش از هر زمان دیگری به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است؛ چرا که ادامه فعالیت بزرگ‌ترین صندوق بیمه‌ای کشور به توانایی آن در جبران همین ناترازی ماهانه ۶۰ هزار میلیارد تومانی گره خورده است.

در کنار این تعهدات، سازمان تامین اجتماعی مسئول ارائه خدمات درمان مستقیم به حدود ۴۸ میلیون نفر از بیمه‌شدگان و افراد تحت پوشش خود نیز هست. هزینه اداره بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، درمانگاه‌ها و شبکه گسترده درمان مستقیم سازمان، ماهانه حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود.

به این ترتیب، مجموع هزینه‌های ماهانه‌ای که عملاً امکان تعویق آن‌ها وجود ندارد، به حدود ۱۸۰ هزار میلیارد تومان در ماه می‌رسد؛ رقمی که به خوبی ابعاد مالی بزرگ‌ترین صندوق بیمه‌ای کشور را نشان می‌دهد.

در سوی دیگر تراز مالی سازمان، مهم‌ترین منبع درآمدی تامین اجتماعی، حق بیمه پرداختی کارگران و کارفرمایان است. برآوردها نشان می‌دهد حتی در سناریوی شرایط مطلوب اقتصادی و با فرض وصول کامل حق بیمه‌ها، درآمد نقدی ماهانه سازمان از این محل حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود که برآوردهای غیررسمی از حدود خروج یک میلیون نفر نیروی کار در این مساله تاثیرگذار است.

این ارقام نشان می‌دهد میان درآمدهای نقدی و هزینه‌های اجتناب‌ناپذیر سازمان، شکافی در حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان در هر ماه وجود دارد؛ شکافی که باید به شیوه‌های مختلف جبران شود تا امکان ادامه فعالیت عادی سازمان فراهم باشد.

به بیان دیگر، تامین اجتماعی حتی در شرایط عادی و بدون در نظر گرفتن شوک‌های اقتصادی، کاهش اشتغال، رکود تولید یا افت وصول حق بیمه‌ها نیز با ناترازی قابل توجهی مواجه است. این ناترازی ماهانه به معنای آن است که سازمان برای ایفای کامل تعهدات خود ناگزیر از اتکا به منابع مکمل و روش‌های متنوع تامین مالی است.