احتمال جنگ تمام عیار بسیار بالاست
ساعت 24- ترامپ تفاهم با ایران را پایانیافته میداند و نیروهای آمریکایی همچنان در منطقه حضور دارند؛ آیا خاورمیانه در آستانه یک انفجار امنیتی است یا همهچیز در حد نمایش قدرت باقی میماند؟ یک استاد روابط بینالملل معتقد است آنچه تاکنون به نام مذاکره دیدهایم، تنها یک فرصتِ استراحت کوتاهمدت بوده و هشدار میدهد که با توجه به اهداف متضاد بازیگران اصلی، زنگ خطرِ تقابل نظامی جدیتر از همیشه به صدا درآمده است.
او همچنین هشدار میدهد که با توجه به تداوم حضور نیروهای آمریکایی در منطقه و اصرار تهران بر مواضع خود در تنگه هرمز، احتمال وقوع یک جنگ گسترده بیش از گذشته افزایش یافته است.
محسن جلیلوند با اشاره به ماهیت اختلافات تهران و واشنگتن به فرارو گفت: «موضوع ایران و آمریکا و حتی جهان غرب، از همان ابتدای تفاهم نیز به نظر من حلشدنی نبود. بسیاری تصور میکردند که صرفِ آغاز گفتوگوها میتواند زمینه را برای حل اختلافات فراهم کند، اما واقعیت این است که اختلاف میان تهران و واشنگتن بسیار عمیقتر از آن است که با چند دور مذاکره یا حتی یک توافق سیاسی برطرف شود. »
وی افزود: «نگاه جمهوری اسلامی، نگاه استکبارستیزی است و این موضوع بخشی از هویت سیاسی نظام محسوب میشود. از سوی دیگر، آمریکا نیز بر مبنای حفظ و گسترش هژمونی خود در نظام بینالملل حرکت میکند. بنابراین موضوع ما با آمریکا بیش از آنکه استراتژیک باشد، پارادایمیک است؛ یعنی دو طرف از دو جهانبینی متفاوت به مسائل نگاه میکنند و همین موضوع امکان رسیدن به یک نقطه مشترک را بسیار دشوار میسازد. »
وی تصریح کرد: «به همین دلیل معتقدم از همان ابتدا، تفاهم نمیتوانست به یک توافق پایدار تبدیل شود. حتی اگر در برخی حوزهها توافقات مقطعی شکل میگرفت، اختلافات بنیادین همچنان پابرجا میماند و در نخستین بحران دوباره خود را نشان میداد. » جلیلوند با اشاره به آرایش نظامی آمریکا در منطقه گفت: «یکی از نکاتی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، این است که آمریکا از زمان تفاهم تاکنون، تلاش محسوسی برای کاهش حضور نظامی خود در منطقه انجام نداده است.» وی توضیح داد: «اگر واشنگتن واقعاً به دنبال کاهش تنش بود، انتظار میرفت بخشی از نیروهای خود را از منطقه خارج کند یا دستکم نشانههایی از کاهش آمادگی نظامی دیده شود، اما چنین اتفاقی رخ نداده است. همین موضوع را باید یک زنگ خطر جدی تلقی کرد. از سوی دیگر، ایران نیز حاضر نیست از مواضع خود درباره حاکمیت و نقش راهبردی تنگه هرمز عقبنشینی کند. »
وی تاکید کرد: «وقتی هر دو طرف همچنان بر مواضع خود ایستادهاند و نشانهای از عقبنشینی دیده نمیشود، طبیعی است که احتمال شکلگیری یک رویارویی گسترده بیش از گذشته مطرح شود. به همین دلیل، در مجموع چشمانداز پیش رو را بیش از آنکه به سمت توافق ببینم، به سمت افزایش تنش و بالا رفتن احتمال یک درگیری بزرگ ارزیابی میکنم.»