باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - در زمانی که صنعت برق در فصول گرم سال با یک افزایش هم‌زمان از طرف مصرف خانگی، تجاری و صنعتی روبه‌رو است و بار شبکه به مرز ظرفیت‌های تأمین و توزیع نزدیک می‌شود، فعالیت مراکز استخراج رمزارز غیرمجاز به یکی از دلایل تشدید فشار بر روی شبکه تبدیل گردیده است. این مراکز که به‌طور مداوم و عمدتاً به‌طور ۲۴ ساعته از برق استفاده می‌کنند، می‌توانند بار قابل توجهی برای شبکه ایجاد کنند و در صورت فعالیت بدون رعایت اصول قانونی، چالش‌هایی در مدیریت مصرف و تأمین پایدار انرژی به وجود آورند.
استخراج رمزارز یک فرآیند است که نیاز به عملکرد مداوم تجهیزات پردازشی دارد و همین ویژگی، مصرف برق این مراکز را به‌طور قابل ملاحظه‌ای از دیگر مصارف معمول متمایز می‌سازد. به واقع، در زمان‌هایی که تعداد زیادی دستگاه استخراج به‌طور غیرمجاز به شبکه متصل می‌شوند، مصرف آنها به یک بار دائمی و قابل توجه تبدیل می‌شود و در نواحی با محدودیت ظرفیت ممکن است بر کارایی شبکه توزیع تأثیر بگذارد.
از این‌رو، شناسایی و جمع‌آوری ماینرهای غیرمجاز تنها یک اقدام نظارتی یا مبارزه با استفاده غیرقانونی از انرژی نیست؛ بلکه بخشی کلیدی از برنامه مدیریت بار و حفاظت از زیرساخت برق کشور به شمار می‌رود.
شناسایی بیش از ۱۰ هزار ماینر غیرمجاز در استان تهران
در ادامه، محمود محمودی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، در گفتگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان اظهار داشت: با اطلاع‌رسانی و گزارش‌های مردمی و همچنین هماهنگی با نهادهای نظارتی و امنیتی، اقداماتی مؤثر برای شناسایی و جمع‌آوری دستگاه‌های غیرمجاز استخراج رمزارز در استان تهران انجام شده است.
او اضافه کرد: تا کنون بیش از ۱۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در استان تهران شناسایی شده و این آمار به مرز ۱۱ هزار دستگاه نزدیک شده است.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران ادامه داد: از ابتدای سال در ۳۳ مزرعه، تعداد ۶۹۹ دستگاه ماینر کشف و ضبط شده که این اقدامات نقش قابل توجهی در جلوگیری از اتلاف انرژی و کمک به پایداری شبکه برق ایفا کرده است.
محمودی تأکید کرد: در طول چهار ماه گرم سال، هیچ کدام از دستگاه‌های ماینری که مجوز ندارند، اجازه فعالیت نخواهند داشت و استخراج رمزارز بدون مجوز فشار مضاعفی بر شبکه برق ایجاد خواهد کرد.
او در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم با همکاری مردم و اطلاع‌رسانی به‌موقع درباره تخلفات غیرمجاز، بتوانیم تابستان داغ امسال را با کمترین مشکل و بدون قطعی برق پشت سر بگذاریم و پایداری و تداوم شبکه برق را حفظ کنیم.
از دیدگاه فنی، یکی از مهمترین ویژگی‌های بار مصرفی مراکز استخراج رمزارز، تداوم و پیوستگی در مصرف انرژی است. بر خلاف بسیاری از مصرف‌های خانگی که در طول شبانه‌روز نوساناتی دارند، تجهیزات استخراج معمولاً برای فعالیت به‌طور پیوسته طراحی شده‌اند و اگر محدودیتی وجود نداشته باشد، قابلیت مصرف دائمی از شبکه برق را دارند.
این موضوع زمانی اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند که این تجهیزات در مقیاس وسیع و در قالب یک مزرعه غیرمجاز عمل کنند. در چنین وضعیتی، مجموع توان مصرفی دستگاه‌ها می‌تواند به یک بار قابل توجه در سطح شبکه تبدیل شود.
از سوی دیگر، افزایش بار شبکه به معنای نیاز به ظرفیت‌های بیشتر در تولید، انتقال و توزیع است و در صورت عبور مصرف از ظرفیت‌های برنامه‌ریزی شده، احتمال بروز محدودیت در برخی نواحی شبکه افزایش می‌یابد؛ بنابراین کنترل بارهای غیرمجاز، خصوصاً در دوران اوج مصرف، بخشی از فرایند مدیریت شبکه به شمار می‌رود.
افزایش مصرف در تابستان، اهمیت برخورد با ماینرها را بیشتر می‌کند
در ماه‌های گرم سال، استفاده گسترده از تجهیزات سرمایشی به‌طور قابل توجهی تقاضای برق را افزایش می‌دهد. در این شرایط، صنعت برق باید به‌طور همزمان به نیازهای مصرف‌کنندگان پاسخ دهد و پایداری شبکه را نیز حفظ کند.
در چنین موقعیتی، فعالیت ماینرهای غیرمجاز می‌تواند به‌عنوان یک بار اضافی و کنترل‌نشده، مدیریت شبکه را پیچیده‌تر نماید. بر این اساس، ممنوعیت فعالیت ماینرهای بدون مجوز در چهار ماه گرم سال، از لحاظ مدیریت بار شبکه بسیار حائز اهمیت است.
متخصصان حوزه انرژی بر این باورند که در زمان اوج مصرف، اولویت صنعت برق باید تأمین انرژی مشترکان و حفظ پایداری شبکه باشد و هرگونه مصرف غیرمجاز که بدون هماهنگی با برنامه‌های مدیریت بار صورت گیرد، ممکن است هزینه‌های اضافی به شبکه تحمیل کند.
مسئله فقط میزان مصرف برق نیست
یکی از نکات کلیدی در مورد ماینرهای غیرمجاز این است که مسأله فقط به میزان برق مصرفی آن‌ها محدود نمی‌شود. فعالیت غیرمجاز این تجهیزات می‌تواند مشکلات فراوانی نیز برای شبکه توزیع به‌وجود آورد.
اتصال تعداد زیادی دستگاه به یک نقطه از شبکه، در صورت عدم وجود طراحی و زیرساخت‌های مناسب، می‌تواند موجب افزایش بار بر روی تجهیزات توزیع و ترانسفورماتورها گردد. همچنین در صورت تجاوز غیرمجاز به انشعابات یا تغییرات غیراصولی در تأسیسات برق، خطر بروز خسارت به تجهیزات و افزایش مخاطرات ایمنی نیز وجود دارد؛ از این منظر، شناسایی مراکز غیرمجاز قبل از تبدیل شدن به یک مشکل فراگیر برای شبکه، اهمیت ویژه‌ای دارد.
نقش گزارش‌های مردمی در کشف مراکز غیرمجاز ماینرها
طبق گفته‌های مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، گزارش‌های مردمی یکی از راه‌های کلیدی برای شناسایی مراکز استخراج غیرمجاز محسوب شده است.
متخصصان بر این باورند که استفاده از ظرفیت‌های مردمی به همراه ابزارهای نظارتی می‌تواند روند شناسایی این مراکز را تسریع بخشد. مصرف غیرعادی برق در یک محل، فعالیت به‌طور شبانه‌روزی تجهیزات، صدای مداوم دستگاه‌های سرمایشی و نشانه‌های مشابه می‌تواند از جمله علائمی باشد که در شناسایی مراکز غیرمجاز به کار می‌رود.
مبارزه با مراکز استخراج غیرمجاز اگرچه در مراحل ابتدایی با کشف و جمع‌آوری تجهیزات همراه است، اما از نگاه کارشناسی، سیاست کاراتر، ترکیبی از اقدامات نظارتی، پیشگیرانه و اطلاع‌رسانی به شمار می‌آید.
به بیان دیگر، تنها افزایش تعداد تجهیزات کشف‌شده نمی‌تواند به‌تنهایی معیاری برای موفقیت باشد؛ بلکه بایستی روند شکل‌گیری مراکز غیرمجاز نیز تحت کنترل قرار گیرد. بررسی الگوهای مصرف، شناسایی نواحی با مصرف غیرعادی، تقویت همکاری میان نهادهای مرتبط و افزایش آگاهی عمومی، می‌تواند به کاهش فعالیت‌های غیرمجاز یاری رساند.
همچنین اطلاع‌رسانی در مورد شرایط قانونی استخراج رمزارز و محدودیت‌های مربوط به مصرف انرژی می‌تواند به جلوگیری از ورود افرادی که به تبعات قانونی و فنی آن آگاهی ندارند، به این حوزه کمک کند.