به نقل از ایسنا، پلاستیک به عنوان یکی از محصولات اساسی صنایع پتروشیمی شناخته میشود، ولی پس از استفاده به یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی تبدیل میگردد. بر اساس آمارهای رسمی، در کشور ما به طور روزانه حدود ۵۷ هزار تن پسماند شهری تولید میشود که حدود ۱۱ تا ۱۲ درصد آن را زبالههای پلاستیکی تشکیل میدهد. این مواد با نفوذ به آب و خاک، پیامدهای مخربی برای محیط زیست به بار میآورند.
از سوی دیگر، با توجه به حملات اخیر به صنعت پتروشیمی و کاهش میزان تولید پلاستیک، اهمیت کاهش مصرف آن نه تنها به عنوان یک اقدام زیستمحیطی بلکه به عنوان یک ضرورت ملی احساس میشود. در همین راستا، اداره کل محیط زیست شهرداری تهران اخیراً پویش «برای وطن، نه به پلاستیک» را طراحی و اجرا کرده است؛ پویشی که به گفته محمد صابر باغخانی - مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران - در شرایط جنگ تحمیلی سوم و پس از ضربه به زیرساختهای پتروشیمی کشور ایجاد شده و به سبب زمان مناسب و طراحی کارآمد آن، نه تنها در شهرداری تهران بلکه در استانداری تهران و مجمع شهرداران کلانشهرها مورد توجه قرار گرفت و علاوه بر تهران، در استان تهران و در سطح ملی نیز با استقبال مواجه شد.
باغخانی در ادامه به تأثیر پویشهای اجتماعی بر فرهنگسازی برای کاهش مصرف پلاستیک اشاره میکند و بیان میدارد: اجرای هر برنامهای، به خصوص راهاندازی پویشها، میتواند در صورت رعایت الزامات و مقتضیات موجود مؤثر باشد.
اما تنها جلب مشارکت مردم نمیتواند به تنهایی پاسخگوی معضل مصرف پلاستیک باشد؛ بلکه نیازمند مطالبهگری از سوی دولت هستیم تا در مسیر نوسازی و بازسازی کشور، زیرساختهای لازم برای تولید مواد تجزیهپذیر و سازگار با محیط زیست را فراهم کند. محمد الموتی - دبیر شبکه تشکلهای محیط زیست و منابع طبیعی - بر این نکته تاکید میکند که در غیر این صورت به چرخه قبلی باز میگردیم و مردم همچنان از پلاستیک با قیمتهای بالاتر استفاده خواهند کرد.
در همین راستا، اجرای قوانین و مقررات مربوط به کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی نیز از ضروریات به شمار میرود. آییننامه کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی، به عنوان یکی از ابزارهای قانونی، از تاریخ ۲۰ مهر ۱۴۰۱ توسط هیأت وزیران تصویب شده است. بر اساس این آییننامه، وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت کشور موظف شدهاند تا به منظور کاهش تولید میکروپلاستیکها، توزیع کیسههای پلاستیکی را ممنوع کرده و تولیدکنندگان را به تولید کیسههای ضخیمتر ترغیب کنند.
پس از وقوع جنگ تحمیلی اخیر، سید مجتبی صدرزاده - رئیس گروه پسماندهای عادی و کشاورزی سازمان حفاظت محیط زیست - اعلام کرده که مرکز امور اصناف و بازرگانان وزارت صمت در حال اقدامات عملی بوده و جلساتی را به منظور تعیین ضوابط اجرایی برای ممنوعیت و محدودیت توزیع کیسههای پلاستیکی در فروشگاههای زنجیرهای و سوپرمارکتها با اتاق اصناف ایران و اتاق اصناف تهران برگزار کرده است.
شهرداری تهران نیز در کنار برگزاری پویشهای مردمی برای کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی، بر اجرای قوانین تاکید دارد. باغخانیپور اظهار میکند که برگزاری پویشها اقداماتی اجتماعی هستند در حالی که آییننامهها اقدامات حقوقی به شمار میروند. برگزاری چنین پویشهایی میتواند آگاهی عمومی را افزایش دهد و به کاهش مصرف منجر شود، و در عوض رعایت آییننامهها میتواند با رویکردی از بالا به پایین در کاهش تولید مؤثر باشد. اگرچه این دو از نظر ماهیتی متفاوت هستند، اما میتوانند در کنار یکدیگر به بهبود سیاستها کمک کنند.
با این حال، یکی از چالشهای اصلی در اجرای این مقررات، ضمانت اجرایی آنهاست؛ موضوعی که باغخانیپور نیز بر آن تأکید میکند و اظهار میدارد که بدون ابزارهای بازدارنده، نمیتوان انتظار تغییر جدی در الگوی مصرف داشت.
او یکی از بزرگترین موانع یا به عبارتی دیگر، نقطه ضعف آییننامه را ضمانت اجرایی آن میداند و تاکید میکند که لازم است در این آییننامه جریمههای مؤثر و بازدارنده برای واحدهای متخلف تعریف شود.
تجربه شهرداری تهران در کاهش مصرف پلاستیک
شهرداری تهران در سالهای اخیر اقدامات مختلفی را به منظور کاهش مصرف پلاستیک در مجموعه خود انجام داده است؛ اقداماتی که برخی از آنها به مصوبات شورای شهر بازمیگردد.
مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران در ادامه درباره تلاشهای این نهاد برای کاهش مصرف پلاستیک بیان میکند که شورای شهر تهران در سال ۱۳۸۸ شهرداری را ملزم به کاهش مصرف پلاستیک کرده است. در راستای اجرای این مصوبه، کمیتهای تشکیل و اداره کل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران به عنوان دبیرخانه این کمیته مسئول برنامهریزی و نظارت تعیین شد.
او افزود: این اداره کل همچنین به پیگیری بخشنامهای پرداخته است که به وسیله معاونت مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهران برای تمامی زیرمجموعهها ابلاغ شد و بر این نکته تأکید میکند که همه زیرمجموعهها باید به سمت ممنوعیت و حذف استفاده از پلاستیک در جلسات شهرداری حرکت کنند.
مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران همچنین تصریح میکند که علاوه بر این مصوبه، اداره کل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران به برگزاری جلساتی با مدیران عامل سازمانها و برخی مدیران کل پرداخته تا همکاری این سازمانها را در راستای کاهش مصرف پلاستیک جلب کند و به نتایج مثبتی از جمله هماهنگی بازارها و میادین شاخص مناطق ۲۲ گانه برای فعالیتهای آموزشی و ترویجی دست یابد و محتواهای عمومی حول کاهش مصرف پلاستیک تولید و منتشر کرد.
به گفته باغخانیپور، اداره کل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران کاهش مصرف پلاستیک را به عنوان یکی از اقدامات معمول خود دنبال میکند و در مناسبتهای مختلف اقلام جایگزینی مانند سفرههای پارچهای، کیسههای پارچهای، کیسه کفش و لیوانهای شیشهای را نیز توزیع میکند.
در پایان، تجربه اجرای پویشهایی مانند «برای وطن، نه به پلاستیک» نشان میدهد که این نوع پویشهای اجتماعی میتوانند نقطه آغازین برای جلب مشارکت مردم باشند و در پی آن به کاهش تولید میکروپلاستیکها منجر گردند که به طور چشمگیری به محیط زیست آسیب میزند. البته برای نیل به این هدف، جلب مشارکت بخشهای مختلف برای اجرای قوانین و تأمین زیرساختهای لازم جهت تولید مواد تجزیهپذیر و سازگار با طبیعت ضروری است.
بیشتر بخوانید:
آییننامه کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی گرفتار در هزارتوی اجرا
زمان طلایی برای نجات طبیعت از پلاستیک؛ مردم و مسوولان به میدان آیند
انتهای پیام
نظرات کاربران