مالیات ۷۵ درصدی بر تولیدات دخانی؛ یک راهکار برای تقلیل مصرف / شبکه نمایش خانگی در خدمت صنایع دخانی

دکتر شریف ترکمن‌نژاد در مصاحبه‌ای با ایسنا، با اشاره به اینکه «دخانیات» یک مسئله چند بعدی به شمار می‌آید، بیان کرد: این بحث از مرحله کاشت توتون آغاز و تا زمان رسیدن آن به دستان مصرف‌کننده ادامه دارد. سازمان جهانی بهداشت شش استراتژی را برای مدیریت مصرف دخانیات تدوین کرده است؛ یکی از این استراتژی‌ها، «بالابردن مالیات به طوری که قیمت افزایش یابد» است. گرچه استراتژی‌های سازمان جهانی بهداشت به همین یک مورد محدود نمی‌شوند، اما افزایش مالیات به عنوان یکی از عوامل کلیدی در کاهش مصرف دخانیات تلقی می‌شود. همچنین، جلوگیری از گسترش مکان‌های شغلی بدون دخانیات نیز از دیگر عوامل مهم و تأثیرگذار در کنترل مصرف دخانیات به شمار می‌آید.

تبلیغات محصولات دخانی و رشد مراکز عرضه

او در ادامه تصریح کرد که صنعت دخانیات در حال گسترش است و تعداد فروشگاه‌های ویژه عرضه‌کننده محصولات دخانی در شهرها روبه‌فزونی است. ممنوعیت تبلیغات محصولات دخانی به عنوان یکی از روش‌های کارآمد برای مدیریت مصرف دخانیات مطرح می‌شود و این موضوع در قانون «کنترل جامع و مبارزه ملی با دخانیات» گنجانده شده است؛ در حالی که تبلیغات علنی و پنهان محصولات دخانی به وضوح قابل مشاهده است.

مشاور علمی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران درخصوص تبلیغ محصولات دخانی افزود: قلیان‌سراها به راحتی اقدام به تبلیغ کرده و از روشنایی‌های نئونی بهره می‌جویند؛ این پدیده روز به روز در حال گسترش است. دولت باید به این مسئله ورود کند؛ زیرا دسترسی فیزیکی به محصولات دخانی تأثیر زیادی بر میزان مصرف این محصولات دارد.

ضرورت افزایش قیمت همزمان با افزایش مالیات

او با تأکید بر اینکه «قیمت محصولات دخانی» تأثیر بسزایی بر میزان مصرف دارد، توضیح داد: برای اینکه مالیات بر محصولات دخانی تأثیرگذار باشد، باید معادل ۷۵ درصد قیمت خرده‌فروشی باشد. در حال حاضر، مالیات بر سیگار در ایران کمتر از ۷۵ درصد است. چنانچه افزایش قیمت محصولات دخانی بدون همراهی با افزایش نرخ مالیات صورت گیرد، به معنای آن است که سود بیشتری نصیب شرکت‌های دخانی خواهد شد.

نیکوتین، ماده‌ای وابستگی‌آورتر از کوکائین

ترکمن‌نژاد با تصریح بر اینکه «نیکوتین» یک ماده اعتیادآور به شمار می‌رود، بیان کرد: دخانیات به عنوان یک محصول قانونی شناخته شده است؛ از این رو، تولید و فروش آن غیرقانونی نیست. در حالی که نیکوتین به عنوان یک ماده اعتیادآور محسوب می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که ۵۰ نفر از هر ۱۰۰ نفر که نیکوتین را مصرف می‌کنند به آن وابسته می‌مانند؛ در حالی که این آمار برای ماده مخدر کوکائین حدود ۳۰ درصد است. بنابراین میزان وابستگی به نیکوتین بسیار بالاست.

تأثیر منفی شبکه نمایش خانگی بر صنعت دخانی

او در مورد اینکه چگونه سینمای نمایش خانگی به وضوح در اختیار صنعت دخانیات قرار دارد، توضیح داد: شرایط موجود در شبکه‌های نمایش خانگی به گونه‌ای است که مصرف دخانیات به عنوان یک هنجار اجتماعی شناخته می‌شود. تبلیغات محصولات دخانی فقط به این شبکه‌ها محدود نمی‌شود، بلکه در شبکه‌های اجتماعی نیز به نفع صنایع دخانی است.

ورود قاچاق محصولات جدید دخانی

مشاور علمی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران درخصوص محصولات نوظهور دخانی گفت: محصولاتی همچون ویپ و آی‌کاس به طرز غیرقانونی و به حجم‌های بالا به کشور وارد می‌شوند. شرکت‌های دخانی بارها اعلام کرده‌اند که این محصولات جدید، بی‌ضرر هستند، در حالی که واقعیت این است که آنها بسیار خطرناک و کشنده‌اند. سؤالی که مطرح می‌شود این است که چرا این محصولات میزان خطر خود را نشان نداده‌اند؟ چرا که تقریباً ۴ تا ۵ سال از زمان ورود این محصولات جدید به بازار گذشته و پیامدهای مصرف آنها در سال‌های آینده نمایان خواهد شد.

چرا افزایش قیمت به تنهایی کاهش مصرف را به همراه ندارد؟

ترکمن‌نژاد اضافه کرد: چندین عامل در زمینه مصرف دخانیات مؤثر هستند و برای پاسخ به این سؤال که چرا افزایش قیمت محصولات دخانی منجر به کاهش مصرف نمی‌شود، باید به عوامل دیگر که به مصرف دخانیات مرتبط هستند توجه کرد. اگر از دیدگاه چندبعدی و سیستمی به مقوله مصرف دخانیات نگاه کنیم، تغییر قیمت در شرایطی که سایر عوامل کنترل مصرف دخانیات به سمت کاهش مصرف نباشند، اثر لازم را نخواهد داشت.

او ادامه داد: میانگین قیمت یک بسته سیگار در کشور استرالیا حدود ۶۰ دلار است و اگر قیمت یک بسته سیگار به یک میلیون تومان برسد، به تدریج شاهد کاهش مصرف خواهیم بود. اگرچه افزایش قیمت محصولات دخانی عاملی مهم برای کاهش مصرف است، اما می‌بایست به سایر عوامل نیز توجه ویژه‌ای داشت. اگر به مقوله افزایش مصرف دخانیات و تأثیر آن بر کاهش مصرف به نحو شایسته‌ای پاسخ ندهیم، ابزار مناسبی به افرادی می‌دهیم که مخالف افزایش قیمت و نرخ مالیات محصولات دخانی هستند.

ضرورت برگزاری جلسات ستاد ملی کنترل دخانیات

وی درخصوص قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات گفت: طبق این قانون، استعمال دخانیات در اماکن عمومی، فروش نخی سیگار و همچنین فروش به افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است؛ اما این مفاد به راحتی نادیده گرفته می‌شوند. دولت باید با همکاری و هماهنگی با قوه قضاییه و ستاد ملی کنترل دخانیات در راستای کاهش مصرف دخانیات اقدام کند. ستاد کنترل دخانیات یکی از معتبرترین نهادهای کشور است که مدت زیادی از آخرین جلسه آن می‌گذرد. برگزاری جلسات ستاد ملی کنترل دخانیات ضروری است و در این جلسات باید از قوه قضاییه خواسته شود که قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات را اجرا کند.

نرخ جریمه‌ها اثری بازدارنده ندارد

ترکمن‌نژاد ادامه داد: سیستم بهداشتی کشور وظیفه بازرسی را برعهده دارد و گزارش‌های لازم را ارائه می‌دهد. زمانی که قانون به درستی اجرا نشود، همچنان با تخلفات مواجه خواهیم بود. هنگامی که جریمه‌ای معادل ۲ تا ۵ میلیون تومان برای یک قلیان‌سرا وضع شود، این مبلغ به هیچ عنوان قابل بازدارندگی نیست. در حالی که جریمه یک اثر نمایشی که در آن مصرف محصولات دخانی، مواد مخدر و الکل تشویق می‌شود، به ۲۰۰ میلیون تومان می‌رسد، این مبلغ به هیچ وجه مؤثر نخواهد بود؛ زیرا حداقل سرمایه لازم برای تولید آن اثر ۴۰ میلیارد تومان است. بنابراین، نرخ جریمه‌های مرتبط با محصولات دخانی به هیچ عنوان قادر به بازدارندگی نیست.

مشاور علمی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران همچنین گفت: موضوع فروش دخانیات به صورت سازمان‌یافته در حال گسترش است. زمانی که کودکی از مدرسه خارج می‌شود، با تله‌های متعددی روبه‌رو است که می‌تواند او را به سمت مصرف دخانیات سوق دهد و این خطر وجود دارد که در یکی از این تله‌ها گرفتار شود.

انتهای پیام