به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در میان بقایای جنگنده F-۱۵ آمریکایی که در طی جنگ تحمیلی ۴۰ روزه آمریکا علیه ایران سقوط کرد، یک غنیمت منحصر به فرد به دست آمده است؛ GAU-۵A، سلاحی که آمریکا به منظور حمایت از خلبانان در دشوارترین شرایط طراحی نموده بود؛ در زمانی که جنگنده از کنترل خارج شده و خلبان مجبور به اجکت (خروج اضطراری) میشود و باید تا رسیدن نیروهای نجات در قلمرو دشمن برای بقای خود تلاش کند.
به نقل از فارس، تصاویری از این سلاح در میان تجهیزات بهجامانده از جنگنده آمریکایی، جزئیات جالبی را از ابزارهای همراه خلبانان این کشور نمایان میسازد؛ یک تفنگ کوچک و جمعوجور که قرار نیست در پرواز معمولی به کار گرفته شود، بلکه به ویژه برای روز سقوط جنگنده طراحی شده است.
نیروی هوایی ایالات متحده GAU-۵A را به عنوان سلاح دفاع شخصی خدمه پروازی (Aircrew Self Defense Weapon) معرفی کرده است؛ این سلاح ۵.۵۶ میلیمتری که بر اساس M۴ Carbine ساخته شده، هدفش تقویت قدرت آتش خدمه هواگردهایی است که سرنگون شدهاند، تا زمان رسیدن تیم جستوجو و نجات.
اکنون، یکی از این سلاحها نه تنها در دست خلبان آمریکایی پس از اجکت واقع نشده، بلکه از لاشه همین پرنده متجاوز به ایران رسیده است.
سلاحی برای حالات بحرانی پس از سقوط جنگنده
خلبان در زمین باقی میماند و ممکن است فاصله زیادی از نیروهای خود داشته باشد. در چنین وضعیتی، مهمترین مسأله تا رسیدن تیم نجات، حفظ حیات است. GAU-۵A دقیقاً برای همین فاصله بحرانی طراحی شده است.
نیروی هوایی آمریکا تصریح کرده که این سلاح با هدف تأمین جانی خدمه سرنگونشده طراحی شده تا در زمان انتظار برای عملیات نجات، قدرت آتش بیشتری در اختیار آنان قرار دهد. این سلاح در کیت بقای صندلیهای اجکت ACES II گنجانده شده است؛ بنابراین، طراحی آن باید به گونهای باشد که با محدودیت شدید فضا و وزن سازگار گردد.
برای همین، GAU-۵A یک M۴ استاندارد نیست؛ ایالات متحده سلاحی را بر پایه M۴ برای مأموریتی کاملاً متفاوت و در فضایی بسیار محدود بازطراحی کرده است.
* صندلی خلبان جنگنده F-۱۵
یک M۴ که جایی در صندلی اجکت دارد
اسلحه GAU-۵A دارای تفنگی با کالیبر ۵.۵۶ میلیمتر و وزنی در حدود ۷ پوند، معادل ۳.۲ کیلوگرم است. نیروی هوایی ایالات متحده اعلام کرده این سلاح برای اصابت به اهداف انسانی در فاصله نزدیک به ۲۰۰ متر طراحی شده است.
اما ویژگی اصلی آن، کالیبر یا وزن نیست؛ بلکه قابلیت فشردهسازی و سرعت در آمادهسازی است.
اسلحه به گونهای طراحی شده که قسمت Upper Receiver آن جدا میشود تا بتوان به راحتی آن را در کیت صندلی اجکت قرار داد. در صورت لزوم، خلبان میتواند بدون نیاز به ابزاری، اجزای آن را در مدت زمان حدود ۳۰ ثانیه به یکدیگر متصل کرده و سلاح را برای استفاده آماده سازد. همچنین، برای کاهش حجم و وزن، GAU-۵A بدون تجهیزات اپتیکی به صورت استاندارد ارائه میشود و خلبان از سایتهای مکانیکی آن بهرهبرداری میکند.
این خصوصیات نشاندهنده این است که طراحان آمریکایی هنگام طراحی GAU-۵A با یک چالش مشخص مواجه بودهاند: چگونه میتوان یک سلاح با قدرت آتش کافی را به اندازهای کچک و سبک تبدیل کرد که در تجهیزات بقای خلبان گنجانده شود و در عین حال قابلیت استفاده سریع خود را حفظ کند.
پاسخ به این چالش، تمایز GAU-۵A را از یک M۴ معمولی تشکیل میدهد.
* اسلحه موجود در صندلی خلبان جنگنده
تولید ۲۷۰۰ قبضه برای خدمه هوایی آمریکا
نیروی هوایی ایالات متحده اعلام کرده که در بازه زمانی فوریه ۲۰۱۸ تا ژانویه ۲۰۲۰، حدود ۲۷۰۰ قبضه از سلاح GAU-۵A به خدمه هوایی تحویل داده شده است. هزینه توسعه و ورود این سامانه به خدمت حدود ۲.۶ میلیون دلار اعلام شده است. ایالات متحده این برنامه را به عنوان پاسخی به یک نیاز فوری عملیاتی برای افزایش بقاپذیری خدمه سرنگونشده معرفی کرده است.
آمریکا برای سناریویی که ممکن است تنها چند دقیقه پس از سقوط یک جنگنده اتفاق بیفتد، سلاحی منحصر به فرد طراحی و وارد چرخه عملیاتی کرده است؛ اما اکنون یکی از این سلاحها در سمت مقابل ماجرا قرار گرفته است.
غنیمتی که ارزشش فراتر از یک سلاح است
حکایت GAU-۵A تنها به غنیمت برداشتن یک سلاح آمریکایی خلاصه نمیشود؛ اهمیت واقعی آن از جایی نمود مییابد که این غنیمت میتواند به یک منبع برای شناخت فناوریهای دشمن بدل شود.
فرآیند این غنیمت از لحظه سقوط F-۱۵ تمام نمیشود؛ جنگنده سرنگون شده و تجهیزات آن به دست ایران افتاده و حال این ابزارها میتوانند در دستان متخصصینی قرار گیرند که به دنبال درک عمیقتری از فناوری استفاده شده در آن هستند.
یک نمونه واقعی از یک محصول نظامی، اطلاعاتی را به همراه دارد که از طریق عکس یا کاتالوگهای عمومی نمیتوان به کلیه آن دسترسی پیدا کرد. در مورد GAU-۵A، بخش مهمی از این اطلاعات به چالشی مربوط میشود که طراحان آمریکایی در تلاش برای حل آن بودهاند؛ چگونه میتوان یک سلاح کارآمد را به گونهای فشرده، سبک و قابل جداسازی طراحی کرد که تدارکات میدان نبرد را تسهیل کند؟
متخصصان با بررسی یک نمونه واقعی میتوانند ساختار و آرایش قطعات، نحوه اتصال بخشهای جداشونده، کیفیت ساخت، مواد به کار رفته، و راهکارهای مهندسی به کاررفته برای کاهش حجم و وزن را در نظر بگیرند.
این اطلاعات خود به تنهایی به معنای امکان ساخت نمونهای مشابه نیست؛ اما میتواند دادههای مهندسی مهمی را در اختیار پژوهشگران قرار دهد؛ دادهای که در فرآیند تحقیق و توسعه دفاعی ارزشی افزوده دارد.
در این خصوص، تجربه ایران در بازبینی و بازطراحی تجهیزات خارجی اهمیت خود را نشان میدهد. برتری تنها در سرنگون کردن دشمن خلاصه نمیشود؛ بخشی از قدرت در این است که یک کشور بتواند دستاوردهای میدان جنگ را به دانش، تجربه و درک فنی تبدیل کند.
به عبارتی دیگر، ارزش این غنیمت تنها در این نیست که یک سلاح به دست آمده؛ بلکه در این است که «چگونه ساخته شده و همین 'چگونه' میتواند در مهندسی و تحقیق و توسعه تأثیرگذار باشد.
سلاح پیشرفته آمریکایی؛ از ابزار بقا تا مدرکی از شکست
غائوس GAU-۵A در ابتدا برای سناریویی خاص طراحی شده بود: سقوط جنگنده، اجکت خلبان، فرود بر زمین و دفاع از خود تا زمان رسیدن نیروهای نجات.
اما در مورد نمونهای که از لاشه F-۱۵ به دست آمده، این سناریو به گونهای دیگر به پایان رسیده است.
سلاحی که انتظار میرفت بعد از سقوط جنگنده، ابزاری برای بقای خلبان آمریکایی باشد، پیش از آنکه به دست او برسد، همراه با همان جنگنده به غنیمت نیروی مقابل درآمده است.
این امر GAU-۵A را از یک تفنگ عادی به یک غنیمت ارزشی مبدل میکند؛ زیرا این سلاح دو روایت را به طور همزمان در خود دارد: روایت آمادهسازی آمریکا برای نجات خدمه در صورت سقوط و روایت دستیابی به تجهیزات جنگندهای سرنگونشده.
از یک سو، این سلاح نشاندهنده این است که ارتش آمریکا برای حتی چند دقیقه پس از سقوط جنگنده نیز تدابیر حفاظت را پیشبینی کرده است؛ و از سوی دیگر، وجود آن در میان بقایای F-۱۵ مؤید این مطلب است که حتی تجهیزات حمایتی و اضطراری یک هواپیمای پیشرفته میتواند در صورت سرنگونی به غنیمتی برای دشمن تبدیل شود.
و برای ایران، این غنیمت یک ارزش دیگر هم دارد: یک نمونه واقعی از طراحی آمریکایی که میتوان آن را به دقت مشاهده و ارزیابی کرده و از منطق مهندسی پشت آن آگاهی یافت.
در میدان جنگ، همیشه بزرگترین غنیمت، بزرگترین قطعه نیست؛ بلکه گاهی یک سلاح کوچک که در گوشهای از کیت بقای خلبان قرار گرفته، میتواند بخشی از فناوری و تفکر مهندسی دشمن را نمایان کند.
سلاح GAU-۵A با هدف آن روز ساخته شد که خلبان آمریکایی جنگندهاش را از دست میدهد؛ اما اکنون، پس از سقوط F-۱۵، خود این سلاح نیز به غنیمتی از همان جنگنده تبدیل شده است؛ غنیمتی کوچک در ابعاد، اما قابل توجه در ارزش فنی و اطلاعاتی.
۲۹۲۱۸
نظرات کاربران