باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - در میانه مرداد سال ۱۴۰۵، بازار خودرو همچنان با وضعیتی کم‌تحرک و بی‌معامله مواجه است. اگرچه قیمت‌ها در بعضی از زمان‌ها به دلیل نوسانات نرخ ارز به تغییراتی دچار می‌شوند، ولی ضعف در قدرت خرید و احتیاط خریداران مانع از شکل‌گیری موج معاملاتی جدید گردیده است. بررسی‌های اخیر در بازار نشان دهنده نوسانات محدود و ناچیز قیمت‌ها است و کارشناسان بر این باورند که نه تنها شواهدی از افزایش شدید قیمت‌ها وجود ندارد، بلکه نیز به سمت افت شدید در بازار نرفته‌ایم.
بابک صدرایی، یک کارشناس بازار خودرو، با اشاره به وضعیت کنونی بازار می‌افزاید: «بازار خودرو به نسبت هفته‌های پیش از خود تغییر چندانی نکرده و در حقیقت همان روند پیشین را ادامه می‌دهد.» بر اساس اظهارات او، بازار به طور کلی در حالت رکود قرار داشته و معاملات با حجم و رونق معهود سابق انجام نمی‌شوند؛ بنابراین قیمت‌ها نیز به تناسب وضعیت و تحولات روز، نوسان‌هایی در محدوده‌های کم را تجربه می‌کنند و در کلاً به یک وضعیت نسبتاً ثابت رسیده‌اند.
این حالت همچنان در قیمت‌گذاری برخی از خودروهای داخلی نیز قابل مشاهده است. به عنوان مثال، طبق آخرین آمار منتشرشده در تاریخ ۱۴ مرداد، قیمت سورن پلاس TU5P حدود ۲ میلیارد و ۱۱۰ میلیون تومان، پژو ۲۰۷ اتوماتیک نزدیک به ۲ میلیارد و ۴۸۰ میلیون تومان، تارا اتوماتیک V4 تقریباً ۲ میلیارد و ۵۷۷ میلیون تومان و ری‌را حدود ۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان برآورد شده است. همچنین در محصولات سایپا، شاهین اتوماتیک پلاس حدود ۲ میلیارد و ۶۶۰ میلیون تومان و اطلس اتوماتیک حدود ۲ میلیارد و ۲۰ میلیون تومان به فروش می‌رسید.
مقایسه قیمت‌های ۷ و ۱۴ مرداد نیز حاکی از تغییرات محدود در بسیاری از مدل‌هاست؛ به طور مثال قیمت سورن پلاس TU5P از تقریباً ۲ میلیارد و ۱۱۲ میلیون تومان به ۲ میلیارد و ۱۱۰ میلیون تومان کاهش پیدا کرده و تارا اتوماتیک V4 نیز از نزدیک به ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان به ۲ میلیارد و ۵۷۷ میلیون تومان تنزل یافته است. این تغییرات ناچیز در کنار گزارش‌های مربوط به کاهش معاملات، تأییدکننده شرایط رکود توصیف‌شده از سوی کارشناسان هستند.
هشدار به خریداران خودروهای وارداتی و مونتاژی
در این میان، یکی از مهم‌ترین نکات توصیه‌شده توسط کارشناسان به خریداران خودرو، توجه به وضعیت خدمات پس از فروش و تأمین قطعات خودرو است. صدرایی با هشدار درباره خرید برخی از خودروهای وارداتی و مونتاژی که تیراژ کمی دارند، تأکید می‌کند که برخی شرکت‌ها تنها تعداد محدودی خودرو را به بازار عرضه کرده‌اند و ممکن است در آینده مالکان این خودروها با مشکلاتی در تأمین قطعات و دریافت خدمات پس از فروش مواجه شوند.
بنابراین، خریداران قبل از انتخاب خودرو باید علاوه بر قیمت و ویژگی‌های فنی، توانایی شرکت عرضه‌کننده در تأمین قطعات، شبکه خدمات پس از فروش، موجودی خودرو در کشور و سابقه فعالیت شرکت را بررسی کنند و تا حد ممکن از ورود به پیش‌فروش‌های بلندمدتی که ممکن است موجب سردرگمی خریدار شود، پرهیز کنند.
این امر از آن رو حائز اهمیت است که در قانون ساماندهی صنعت خودرو تأمین خدمات پس از فروش و انتقال فناوری به‌عنوان الزامات مرتبط با واردات خودرو مشخص شده است.
تولید ۲.۳۸ میلیون دستگاه خودرو در دو سال
از سوی دیگر، دولت بر افزایش تولید، ساماندهی صنعت خودرو و بالا بردن کیفیت محصولات تأکید دارد. سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، اعلام کرده است که در دو سال گذشته، حدود ۲ میلیون و ۳۸۰ هزار دستگاه خودروی سواری تولید شده است.
اتابک همچنین از بازگشت قریب به **۱۹۰۰ واحد تولیدی و ۸۰۰ معدن به چرخه تولید خبر داده و از اجرای سند ساماندهی صنعت خودرو سخن به میان آورده است.
وزیر صمت همچنین به اسقاط ۵۵۳ هزار دستگاه خودرو در سال اخیر اشاره کرده و تأکید می‌کند که این مسئله می‌تواند در کنار نوسازی ناوگان، به کاهش مصرف سوخت، کنترل آلودگی و حذف خودروهای فرسوده از چرخه تردد کمک نماید.
کیفیت خودرو؛ حلقه مفقوده بازار
یکی دیگر از محورهای اصلی که وزارت صمت بر آن تأکید دارد، بهبود کیفیت خودروها است. اتابک اشاره می‌کند که در سند کیفیت خودرو که در دولت چهاردهم به مرحله اجرا درآمده، به کیفیت خودرو به شکل جدی پرداخته شده و مسائلی چون نوع و نحوه نصب قطعات و خدمات پس از فروش مورد توجه قرار گرفته‌اند.
این تأکید در شرایطی مطرح می‌شود که برای خریداران، مفهوم کیفیت محصول تنها به زمان تحویل خودرو محدود نمی‌شود و دوام قطعات، دسترسی به قطعات یدکی، شبکه تعمیرکاران و کیفیت خدمات پس از فروش نیز بخش‌های مهمی از ارزش واقعی خودرو را تشکیل می‌دهند.
تولید بالا، اما بازار همچنان کم‌رمق
با وجود آمارهای اعلام‌شده در مورد تولید خودرو، بازار مصرف همچنان با مشکلاتی چون کاهش قدرت خرید و رکود معاملات روبروست. گزارش‌های مربوط به تولید سه خودروساز بزرگ نیز نشان‌دهنده این است که ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ بالغ بر ۱۸۹ هزار دستگاه خودروی سواری را تولید کرده‌اند.
از این رو، چالش‌های بازار خودرو تنها به بالا یا پایین رفتن تولید محدود نمی‌شود؛ بلکه مسئله کلیدی، ایجاد توازن میان تولید، قیمت، قدرت خرید، کیفیت و تقاضای واقعی است. در حالتی که خریداران مصرفی نمی‌توانند به بازار وارد شوند، افزایش تولید به تنهایی نمی‌تواند به رونق معاملات منجر گردد.
بازار خودرو در مرداد ۱۴۰۵ در وضعیتی قرار دارد که می‌توان آن را رکود همراه با ثبات نسبی قیمت‌ها توصیف کرد. در حالی که قیمت‌ها در بعضی از مدل‌ها به بالا و پایین می‌روند، حجم معاملات به اندازه‌ای نیست که این نوسانات به یک روند پایدار ادامه‌دار تبدیل شود. در چنین وضعیتی، خریداران مصرفی بیش از پیش منتظر کاهش قیمت‌ها یا شفاف شدن وضعیت اقتصادی هستند و فروشندگان نیز به دلیل عدم وجود تقاضای کافی با احتیاط عمل می‌کنند.
از سویی دیگر، سیاست‌های دولت در راستای افزایش تولید، اسقاط خودروهای فرسوده، اجرای سند ساماندهی صنعت خودرو و بهبود کیفیت می‌تواند در میان‌مدت بر بازار تأثیرگذار باشد؛ اما برای خروج از رکود تنها افزایش تیراژ کافی نیست و عوامل بیشتری از جمله قدرت خرید مردم، ثبات اقتصادی، قیمت تمام‌شده، کیفیت خودرو، خدمات پس از فروش و دسترسی پایدار به قطعات باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
در این حال، توصیه اصلی به خریداران آن است که برای خرید خودرو تنها به قیمت‌های روز توجه نکنند و به ویژه در خصوص خودروهای وارداتی و مونتاژی با تیراژ پایین، پیش از اقدام به معامله از وجود خدمات پس از فروش، تأمین قطعات و توان واقعی شرکت عرضه‌کننده اطمینان حاصل نمایند.