باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه کباری - اسماعیل علیدادی، معاون امور مقابله و هماهنگی حقوقی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، در رابطه با افزایش فعالیت‌های آنلاین در حوزه خرید و فروش طلا و نقره، اظهار داشت: دولت دستورالعملی شامل ۱۸ ماده را در تاریخ ۱۴ آبان سال گذشته به منظور ساماندهی فعالیت سکوهای آنلاین طلا و نقره ارائه کرده که یکی از بخش‌های کلیدی آن، راه‌اندازی سامانه ناظر است.
وی همچنین گفت: سامانه ناظر که طراحی و توسعه آن بر عهده بانک مرکزی بوده، هدف اصلی‌اش جلوگیری از پدیده خالی‌فروشی است؛ زیرا هم‌زمان با نگرانی‌های مردم و دولت، این مسئله مطرح است که طلاهایی که در این سکوها مورد معامله قرار می‌گیرد، باید دارای پشتوانه فیزیکی باشد و در مکانی معتبر به صورت صحیح نگهداری شود تا در زمانی که مشتری درخواست می‌کند، امکان تحویل طلای حقیقی وجود داشته باشد.
معاون امور مقابله و هماهنگی حقوقی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز به ادامه روند فعالیت سامانه ناظر پرداخته و تصریح کرد: به لطف پیگیری‌های انجام شده و تلاش‌های صورت گرفته توسط بانک مرکزی، این سامانه در مراحل پایانی خود قرار دارد و آخرین مرحله تست آن در روز شنبه آینده انجام خواهد شد. بعد از این مرحله، یکی از سکوهای فعال به صورت آزمایشگاهی به سامانه متصل خواهد شد و بعد از برطرف کردن مشکلات احتمالی، سایر سکوها نیز به سامانه ناظر پیوسته خواهند شد.
کنترل موجودی طلای سکوها پیش از انجام معاملات
علیدادی در خصوص روش شناسایی خالی‌فروشی در سکوهای معاملات طلا گفت: این سکوها موظفند پیش از انجام هر معامله، طلاهایی که قصد فروش آن‌ها را دارند، در مکانی مشخص تحت عنوان «خزانه» ذخیره کنند. این خزانه باید مورد تأیید بانک مرکزی قرار گیرد.
وی همچنین اعلام کرد که در حال حاضر سه بانک از طرف بانک مرکزی برای این منظور تأیید شده‌اند و چند بانک دیگر نیز در حال جاری شدن تأییدیه‌ها هستند تا پس از اخذ تأییدیه‌های مرتبط از پلیس و موارد حفاظتی، به شبکه اضافه شوند.
وی افزود: موجودی طلای موجود در خزانه، به عنوان موجودی قابل معامله هر سکو در نظر گرفته می‌شود و سامانه ناظر اجازه نخواهد داد که فروش بیشتر از این مقدار صورت گیرد. برای هر معامله، موجودی پشتوانه مورد بازبینی قرار می‌گیرد و تنها در صورتی که معامله در حد سقف موجودی طلای سکو باشد، اجازه فروش صادر خواهد شد.
علیدادی همچنین بیان کرد: برای هر معامله نیز یک کد رهگیری به مشتری اختصاص داده می‌شود تا وی بتواند تأیید نماید که طلا خریده شده از سکو از پشتوانه فیزیکی معتبر برخوردار است. این فرایند از طریق سامانه ناظر قابلیت راستی‌آزمایی خواهد داشت و مشتری پیش از انجام معامله می‌تواند وضعیت پشتوانه را بررسی نماید.
سکوهای غیرمتصل به سامانه ناظر متوقف خواهند شد
معاون امور مقابله و هماهنگی حقوقی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز درباره وضعیت سکوهایی که به سامانه ناظر متصل نشوند، اظهار داشت: بعد از اطلاع‌رسانی و به پایان رسیدن دوره آزمایشی، تمام سکوها باید بر اساس زمان‌بندی مشخص شده به سامانه متصل شوند و هر سکویی که به هر دلیلی از اتصال به سامانه اجتناب کند، فعالیت آن متوقف خواهد شد.
وی در ادامه به تعداد سکوهای فعال معاملات آنلاین طلا اشاره کرد و گفت: در حال حاضر تعداد این سکوها احتمالا از مرز ۳۰۰ سکو فراتر رفته، اما تقریباً ۱۰ سکو هستند که تعداد قابل توجهی از کاربران را در خود دارند.
علیدادی افزود: یکی از این سکوها در روز شنبه آینده به صورت آزمایشی به سامانه ناظر متصل خواهد شد و بعد از آن دیگر سکوها از طریق اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در خصوص اتصال به سامانه مطلع خواهند شد.
هیچ تضمینی برای بازگشت طلای خریداری شده وجود ندارد
وی در پاسخ به این سؤال که در شرایط احتمالی ورشکستگی، کلاهبرداری یا بروز مشکلات در یک سکو، آیا سامانه ناظر می‌تواند ضمانتی برای بازگشت طلای مردم یا معادل ارزش آن ارائه کند، بیان داشت: دولت تمام سعی خود را می‌کند تا از وقوع خالی‌فروشی جلوگیری کند، اما ریسک انجام اینگونه معاملات به طور کامل قابل حذف نیست و تضمین صددرصدی وجود ندارد.
معاون امور مقابله و هماهنگی حقوقی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز تأکید کرد: مشتریان باید این ریسک را مدنظر داشته باشند و با استفاده از مکانیزم‌های در نظر گرفته شده، تلاش کنند ریسک معاملات خود را تا حد امکان کاهش دهند.
وی ادامه داد: در صورت وقوع تخلف، قطعاً برخورد قانونی مطابق با قوانین کیفری، شامل ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، با متخلفان صورت خواهد گرفت.
نظارت ۹ نهاد بر فعالیت سکوهای طلا
علیدادی درباره نهادهای معتبر مسئول نظارت و رسیدگی به تخلفات سکوهای معاملات طلا گفت: بر اساس ماده ۱۸ این دستورالعمل، کارگروهی با مدیریت ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز تشکیل شده است که شامل ۹ دستگاه دیگر نیز می‌باشد.
وی ادامه داد: از جمله نهادهای عضو این کارگروه می‌توان به دادستانی کل کشور، بانک مرکزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، پلیس امنیت اقتصادی و پلیس فتا اشاره کرد که ناظر بر روند فعالیت سکوهای معاملات آنلاین طلا خواهند بود.
معاون امور مقابله و هماهنگی حقوقی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز خاطرنشان کرد: با راه‌اندازی کامل سامانه ناظر، نظارت بر میزان طلای موجود در خزانه، انطباق آن با معاملات و جلوگیری از فروش بیش از مقدار طلای دارای پشتوانه به شکل سیستماتیک انجام خواهد گرفت.