به نقل از ایسنا، در برخی از موارد، به دلیل هجوم تقاضای بالا، سایت‌های فروش بلیت ممکن است برای مدت کوتاهی از دسترس خارج شوند و این شرایط باعث می‌شود که مسافران یا به خرید بلیت موفق نشوند یا ناگزیر به انتخاب گزینه‌هایی بپردازند که خواسته آن‌ها نیست و تنها از روی اجبار انتخاب شده است. در برخی مواقع، آن‌ها نیز ملزم به پرداخت مبلغ بیشتری برای تهیه بلیت خواهند بود.
این وضعیت در ایام خاص یا مناسبت‌های ویژه که تعداد مسافران متقاضی سفر با قطار افزایش می‌یابد، پیچیدگی بیشتری پیدا می‌کند؛ هرچند که قطارهای فوق‌العاده نیز در نظر گرفته می‌شوند، اما این قطارها به تنهایی پاسخگوی تقاضای زیاد نخواهند بود.
مشکلات در خرید بلیت قطار همراه با انتقاداتی از کیفیت خدمات ارائه شده نیز موجب نارضایتی برخی مسافران شده است؛ به طوری که آن‌ها معتقدند خدمات قطارها نسبت به تعداد ستاره‌هایشان مناسب و متناسب نیست.
متخصصان و مسئولین، دلیل اصلی بروز کمبود بلیت را ناترازی بین عرضه و تقاضا می‌دانند و تصریح می‌کنند که با توجه به ایمنی بالا، آسایش و راحتی سفر و همچنین قیمت بسیار مناسب، سفر با قطار انتخابی جذاب برای مردم در مقایسه با سایر روش‌های حمل و نقل مانند زمینی و هوایی به شمار می‌رود و همین مسئله موجب افزایش تقاضا برای سفر با قطار گردیده است؛ تقاضایی که به مراتب فراتر از ظرفیت موجود ناوگان ریلی است.
طبق نظر این کارشناسان، مشکلات اقتصادی در حوزه مسافرت‌های ریلی به این دلیل است که بین قیمت تمام‌شده این خدمات و قیمت بلیط عرضه‌شده فاصله زیادی وجود دارد و به همین خاطر، هزینه‌ها و درآمدهای شرکت‌های ریلی مسافری همخوانی ندارند و در نتیجه این شرکت‌ها غالباً از توان مالی لازم برای انجام تعمیرات به موقع واگن‌ها و همچنین خرید واگن‌های جدید برخوردار نیستند.
ابوالقاسم سعیدی - دبیر انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری و خدمات وابسته - در پاسخ به سوالاتی درباره کمبود بلیت قطار به ایسنا گفت: عدم تعادل بین عرضه و تقاضا، علت اصلی این پدیده است. تعداد بلیت‌های موجود با تقاضای فزاینده همخوانی ندارند. البته دلایل و مسائل دیگری نیز موجد این مشکل هستند، ولی این مورد اصلی است؛ به‌ویژه در زمان‌های اوج سفر، مانند اربعین، تاسوعا و عاشورا و نوروز. زمانی که تعداد سفرها افزایش می‌یابد، این مسئله به شدت نمایان‌تر می‌شود.
کمتر از هزار واگن در کشور موجود است
او همچنین بیان کرد که کشور ما با کمبود ناوگان روبرو است و ناوگان فعلی متناسب با جمعیت کشور نیست. در حالی که ما حدود ۹۲ میلیون نفر جمعیت داریم، در حال حاضر تعداد واگن‌هایمان به کمتر از هزار می‌رسد؛ یعنی برای هر یک میلیون نفر، معادل آن تعداد واگنی که نیاز داریم وجود ندارد. این یکی از مشکلات کلیدی است.
سعیدی همچنین اظهار داشت که گاهی اوقات با مشکل نیروی کشش، به ویژه لکوموتیو مواجه هستیم، اما این تنها مسئله نیست. موضوع اصلی همواره ناترازی بین عرضه و تقاضا است.
تعرفه حمل و نقل ریلی دولتی و دارای کنترل است
سعیدی، یکی دیگر از علل کمبود بلیت را به تعرفه‌های کنترل‌شده دولتی حمل‌ونقل ریلی نسبت داد و گفت: این تعرفه‌ها موجب عدم تمایل بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در این حوزه شده است. در حال حاضر هزینه یک واگن تولید داخلی حداقل ۱۲۰ میلیارد تومان است.
برآورد دقیقی از متقاضیان راه‌آهن نداریم
در پاسخ به این پرسش که میزان تقاضا چند برابر عرضه است، گفت: ما بررسی و محاسبه دقیقی از این موضوع نداریم، زیرا بسیاری از متقاضیان می‌دانند که بلیت وجود ندارد و بنابراین به سمت راه‌آهن نمی‌آیند. به عنوان مثال، اگر برای فردی موقعیتی پیش آید و بخواهد به شهری سفر کند اما وسیله شخصی نداشته باشد، به احتمال زیاد به ترمینال مراجعه کرده و بلیت اتوبوس می‌خرد اما برای جابه‌جایی با راه‌آهن، این گزینه به ذهنش خطور نمی‌کند. اما بر اساس پیش‌بینی‌ها، به نظر می‌رسد تقاضا سه تا پنج برابر عرضه موجود باشد.
این فعال بخش خصوصی به قیمت‌های پایین بلیت‌های قطار اشاره کرد و گفت: دولت تعرفه‌های کنترلی دارد، که ممکن است به‌حق باشد؛ زیرا اکثر استفاده‌کنندگان از این وسیله، افراد متوسط و زیرمتوسط جامعه هستند.
مصرف سوخت حمل‌ونقل ریلی یک هشتم جاده‌ای است
سعیدی در ادامه گفت: حمل‌ونقل ریلی مزایای بسیار زیادی دارد که متأسفانه به آن‌ها پرداخته نمی‌شود. در طول سال، تعداد فوتی‌های ناشی از حوادث حمل‌ونقل ریلی به تعداد انگشتان یک دست نمی‌رسد، در حالی که در جاده‌ها شاهد ۲۰ هزار کشته هستیم که هر یک از این حوادث هزینه اجتماعی بسیاری برای دولت به همراه دارد. همچنین نیم میلیون نفر مجروح از این حوادث وجود دارد. هزینه‌های کنترل و مدیریت در جاده‌ها نیز بسیار بالا است. مصرف سوخت حمل‌ونقل ریلی تنها یک ششم و در حمل‌ونقل بار تقریباً یک‌هشتم مصرف سوخت جاده‌ای است.
او افزود: نرخ بلیت هواپیما حدود ۱۰ میلیون تومان است، در حالی که قیمت بلیت قطار پنج‌ستاره ما با امکانات بهتر تنها دو میلیون تومان است.
مقامات و مسئولان با حمل‌ونقل ریلی سفر نمی‌کنند
سعیدی اشاره کرد که مقامات و مسئولان سفر خود را با حمل‌ونقل ریلی انجام نمی‌دهند و پرسید: چند وزیر با مشکلات و چالش‌های بخش حمل‌ونقل ریلی آشنا هستند؟ اگر آنان یک بار بیایند و مشکلات قطار را ببینند، شاید حتی اقداماتی برای اعطای امتیازات به سرمایه‌گذاران انجام دهند و تعرفه‌ها را آزاد کنند، اما این اقدامات هیچ‌گاه صورت نمی‌گیرد.
سن واگن‌ها بیش از ۳۰ سال است
سعیدی در پاسخ به سؤال درباره تعداد ناوگان‌های کشور و نیاز واقعی، گفت: در سال ۱۳۹۸، تعداد ۲۲۰۰ واگن برای جابه‌جایی مسافر موجود بود؛ اما اکنون تعداد واگن‌ها تنها بین ۹۰۰ تا ۹۵۰ عدد است. مسئله اساسی این است که ما میزان واقعی مسافران را نمی‌دانیم، ولی حداقل باید۴ تا ۵ هزار واگن مسافری در اختیار داشته باشیم. به این ترتیب، تنها ۲۵ تا ۳۰ درصد از نیازهایمان را پاسخ می‌دهیم و آن هم واگن‌هایی با سنی بیش از ۲۶ سال دارند و بعضی از آن‌ها حتی بالای ۳۰ سال عمر دارند.
اورهال ناوگان فرسوده ریلی ۵۰ میلیارد تومان هزینه دارد
این فعال بخش خصوصی در پاسخ به پرسشی دیگر درباره نوسازی واگن‌های فرسوده گفت: ما بخش از نیازهایمان را از طریق نوسازی ناوگان تأمین می‌کنیم، اما هزینه هر نوسازی حدود ۵۰ میلیارد تومان است که تقریباً ۵۰ درصد قیمت یک واگن جدید می‌باشد. همچنین، به دلیل کمبود کارخانه‌های تولید و نبود قطعات، با مشکلاتی مواجه هستیم و هزینه تعمیرات به طور کلی مقرون به صرفه نیست.
مشتری برای خرید واگن نیست
او در خصوص این که در کشور کارخانه‌های واگن‌سازی با امکانات خوبی داریم، ولی مشتری برای خرید واگن وجود ندارد، بیان کرد: به دلیل هزینه‌های بالای ساخت، تقاضای خرید واگن پایین است و برای ایجاد یک رام قطار حداقل به ۱۰ واگن احتیاج داریم.
دبیر انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری، در پاسخ به چرایی کیفیت پایین خدمات ارائه‌شده در قطارها نیز گفت: هزینه‌ها افزایشی بوده و از سوی دیگر، کنترل‌های دولت بر روی راه‌آهن نیز وجود دارد؛ در حالی که لازم است اجازه دهند عرضه و تقاضا قیمت‌ها را متعادل کند.
سعیدی پیشنهاد کرد که دولت باید از دخالت در امور بخش خصوصی دست بردارد و اجازه دهد این بخش خود نظارت‌های لازم را انجام دهد و همچنین در بخش سرمایه‌گذاری یا تخصیص تسهیلات اقداماتی را انجام دهد. همچنین، دولت باید به سمت آزادسازی تعرفه‌ها حرکت کند تا شرکت‌ها بتوانند با یکدیگر رقابت داشته باشند. آزادسازی تعرفه‌ها باعث می‌شود که سرمایه‌گذاران ترغیب به سرمایه‌گذاری شوند.
انتهای پیام
نظرات کاربران