به نقل از ایسنا، جفری ساکس، اقتصاددان نامآور آمریکایی در گفتوگویی به واکنش به تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران اذعان داشت که بعید میداند این سیاست به موفقیت چشمگیری برای واشنگتن منتهی شود.
ساکس که یکی از شخصیتهای کلیدی در حوزه اقتصاد توسعه و سیاستهای جهانی به شمار میآید، نسبت به دور جدید فشارهای اقتصادی بر ایران گفت: «نتایج چندانی نخواهد داشت. بیشتر از یک دهه است که تلاش میکنند ایران را تحت فشار قرار دهند. سال گذشته نیز با سیاست فشار حداکثری مواجه بودیم و حالا صحبت از "روز پیروزی اقتصادی" میشود.»
او به واکنشهای پیرامون مقالهای از اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا که اخیراً در فایننشالتایمز منتشر شده، اشاره کرد و افزود که بسیاری از خوانندگان این سیاست را جدی نداشته و وزیر خزانهداری آمریکا را به تمسخر کشیدهاند.
آمریکا کنترل جهان را در دست ندارد
این اقتصاددان آمریکایی تصریح کرد: «آمریکا نمیتواند جهان را تحت کنترل درآورد. نمیتواند مشخص کند چه کسی با ایران تجارت کند و نمیتواند ارتباطات ایران با چین، روسیه و بسیاری کشورهای دیگر را متوقف سازد.»
ساکس همچنین اشاره کرد که در عمل محاصره فیزیکی تنگه هرمز وجود دارد و مدعی شد که آمریکا در تلاشی برای مسدود کردن این مسیر آبی است؛ اما تاکید کرد که این اقدام «آسیب جدی به اقتصاد جهانی خواهد رساند.»
او افزود: «آمریکا به طور مداوم روابط بینالمللی خود را از دست خواهد داد. دیگر کشورها به آمریکا اعتماد ندارند، بخصوص بعد از دوران ترامپ، هرچند این روندی دیرینه بوده است. اقداماتی که آمریکا انجام میدهد صرفاً موجب انزوای بیشتر خود خواهد شد و نه ایران.»
ساکس که برای بیش از 20 سال در دانشگاه هاروارد تدریس کرده، در ادامه این مصاحبه، تصمیم ترامپ برای ورود به جنگ با ایران را یک «اشتباه فاحش» خواند و دلیل آن را نفوذ لابیهای تلآویو و ارزیابی نادرست ترامپ از امکان تکرار تجربیات ونزوئلا در ایران دانست.
او بیان کرد: «ترامپ باور داشت میتواند در ایران مشابه آنچه در ونزوئلا اتفاق افتاد، رخ دهد؛ یعنی از درون یک نوع تغییر به وجود بیاید. این قضاوت، یک اشتباه کاملاً غیرمنطقی بود.»
ساکس اضافه کرد که تصور ترامپ این بود که میتواند سرنوشت حکومت در ایران را تعیین کند و هر اقدام که بخواهد انجام دهد؛ این تصور آمریکا را وارد «یک جنگ بزرگ، کاملاً بیفایده و غیرضروری» کرده است.
چین و محدودیتهای تأثیرگذاری تحریمهای ثانویه
این اقتصاددان آمریکایی درخصوص فشار بر بانکهای چینی برای قطع همکاری با ایران بر این نکته تأکید کرد که چین اجازه نخواهد داد آمریکا شرایط خود را به جهان تحمیل کند.
او که بهعنوان مشاور ویژه چند دبیرکل سازمان ملل خدمت کرده، تصریح کرد: «ایران نفت خود را به چین میفروشد. چین با اقدامات خودسرانه ای مواجه بوده، اما پیشتر نشان داده که در این تعامل، قدرت بیشتری را داراست.»
ساکس هشدار داد که اگر واشنگتن بخواهد چین را به خاطر ارتباط با ایران تحریم کند، پکن ابزارهای اقتصادی قوی را برای عکسالعمل در اختیار دارد و میتواند به عنوان مثال، صادرات بعضی مواد و محصولات حیاتی به آمریکا را محدود کند؛ اقدامی که میتواند اثرات منفی بر صنایع مختلف آمریکا بگذارد.
او توضیح داد که سازوکار تحریمهای ثانویه آمریکا بدین گونه عمل میکند که واشنگتن تلاش میکند تا با تهدید قطع دسترسی بانکها و مؤسسات خارجی به تراکنشهای دلاری و نظام تسویه بینبانکی، آنها را وادار به تبعیت از تحریمها نماید.
با این وجود، ساکس تصریح کرد که راههای متعددی برای انجام مبادلات مالی با ایران خارج از سازوکار بانکی آمریکا وجود دارد و چین نیز در صورت هدفگذاری میتواند واکنش نشان دهد.
او ادامه داد: «نهادها و مراکز مختلفی برای تسویه معاملات با ایران، روسیه یا دیگر کشورها تحت تحریم وجود دارد که در برابر تهدیدهای آمریکا از آسیبپذیری کمتری برخوردار هستند.»
نظام جایگزین بهسرعت در حال شکلگیری است
ساکس سپس به انتقاد از سیاست خارجی چنددهه اخیر آمریکا پرداخت و تصریح کرد که دولتهای مختلف این کشور، از جمله دولتهای ترامپ و بایدن، قدرت واشنگتن را برای تحمیل ارادهاش به دیگر کشورها بهطور غیرمنطقی ارزیابی کردهاند.
او افزود: «آنها به شکل نامعقولی قدرت آمریکا را بیشتر از آنچه هست تخمین میزنند، خسارات ناشی از این رفتار را دستکم میگیرند و درک نمیکنند که نظامهای جایگزینی بهسرعت در حال شکلگیریاند.»
به گفته ساکس، کشورهای بیشتری در حال استفاده از فرآیندهای پرداختی غیردلاری هستند و نمیخواهند آمریکا تعیین کند با کدام کشورها تجارت کنند یا چگونه مبادلات مالی خود را انجام دهند.
او ادامه داد: «اصل سیاست خارجی آمریکا در 30 سال گذشته این بوده که آمریکا یک قدرت هژمونیک بیرقیب است؛ چه در زمینه نظامی و چه مالی. هر دو این فرضها غلط بودهاند.»
ساکس همچنین گفت که تعداد کشورهایی که بهصراحت «زورگویی آمریکا» را رد میکنند در حال افزایش است و نظامهای پرداخت جایگزینی شکل گرفتهاند که بهطور مشخص به منظور دور زدن سلطه دلار ایجاد شدهاند.
او افزود: «در زمینه نظامی نیز آمریکا در برابر ایران هیچ برتری تعیینکنندهای ندارد، چه برسد به چین یا روسیه.»
بسنت باید بهجای سیاست خارجی، بر اقتصاد نابسامان ایران تمرکز کند
این اقتصاددان آمریکایی در پاسخ به اظهارات بسنت درباره وضعیت سیاسی ایران بهشدت از وزیر خزانهداری آمریکا انتقاد کرد و گفت او باید به مشکلات اقتصادی داخلی آمریکا توجه کند، نه به سیاستهای داخلی ایران.
ساکس بیان کرد: «چرا او نگران کسری بودجه، سیاست مالیاتی، زیرساختهای فرسوده، سطح زندگی و هزینههای زندگی خود آمریکا نیست؟ ما واقعاً به یک وزیر خزانهداری نیاز داریم، نه این نمایش مضحک.»
او بسنت را «مجری زور و فشار» توصیف و افزود که آمریکا با مشکلات جدی مالی، اقتصادی، اشتغال و زیرساختی مواجه است، در حالی که وزیر خزانهداری به جای تمرکز بر این مسائل، درگیر سیاست فشار خارجی شده است.
ساکس ضمن بیان اینکه ترامپ صلاحیت ریاستجمهوری آمریکا را ندارد، دولت کنونی را به شدت ناکارآمد توصیف کرده و گفت در اطراف ترامپ «تحلیلگر راهبردی یا متفکر جدی» مشاهده نمیشود.
این اقتصاددان اظهار داشت که مردم آمریکا روزانه آثار این ناکارآمدی را در فروشگاهها، پمپبنزینها، مراکز درمانی و داروخانهها و همچنین در افزایش هزینههای زندگی احساس میکنند.
او همچنین هشدار داد که بازار سهام در آمریکا با ارزیابیهای بسیار بالایی مواجه است و ممکن است در نهایت همین بازار نیز که به عنوان یکی از نقاط قوت دولت محسوب میشود، با مشکلاتی روبهرو شود.
انتهای پیام
نظرات کاربران