سه روز پیش، در حالی که ساکنان منطقه کوهستانی شمال نپال در حال انجام فعالیت‌های روزمره خود بودند، ناگهان در حدود ساعت ۹ صبح، سیلابی بزرگ و شدید به منطقه یورش برد.

به گزارش دنیای اقتصاد، ویدئویی که از یکی از دوربین‌های نظارتی در مرز نپال ضبط شده، صحنه‌ای شگفت‌انگیز را به تصویر می‌کشد که گویی از یک فیلم هالیوودی است؛ «ویرانی یک ساختمان چند طبقه با ارتفاع آب ۹ متر در عرض چند ثانیه» در همان روز نخست وقوع این فاجعه به وضوح مشاهده شد.

یک روستا در مسیر ورود این «سیلاب ناگهانی» به طور کامل ناپدید شد. بسیاری از خانه‌های رنگارنگ که در کناره مسیر سیلاب قرار داشتند، اکنون دیگر اثری از آن‌ها وجود ندارد.

تقریباً تمامی مناطق مسکونی واقع در مسیر این «سیلاب ناگهانی» با تخریب کامل مواجه شده و دیگر محل مناسبی برای سکونت نیستند.

تاریخچه «سیلاب ناگهانی» چه بود؟

رودخانه اصلی در مرز نپال، مسیر طبیعی برای سیلاب‌های مخرب ندارد. آنچه در صبح چهارشنبه اتفاق افتاد، به دلیل «ذوب شدن یکی از یخچال‌های طبیعی بزرگ» در ارتفاعات بالادست بود که موجب ریزش یخ و سنگ به داخل رودخانه شد. در نتیجه، آبی با حجم زیاد به طور موقت پشت این سد طبیعی تجمع کرده و در نهایت با شکستن آن، «سیلاب ناگهانی» شروع و مسیری متفاوت از رودخانه اصلی را در پیش گرفت و «بحران خرابی و تلفات» را رقم زد. تا روز جمعه، بیش از ۵۵۰ نفر جان خود را از دست داده و تعدادی به همان اندازه از توریست‌ها نیز مفقود شده‌اند.

چرا «ویرانی نپال» باید برای ایران حائز اهمیت باشد؟

بحث‌هایی میان مقامات نپال و چین در مورد «امکان پیشگیری از تلفات انسانی در زمان بروز سیلاب ناگهانی» در حال شکل‌گیری است. این نوع سیلاب‌ها می‌تواند توسط سامانه‌های «هشدار سریع سیل» که در بالادست واقع شده، شناسایی شده و در پایین‌دست نسبت به وقوع آن هشدار داده شود.

چینی‌ها اذعان داشتند که سنسورهای تشخیص سیلاب آن‌ها «هشدار سریع» را به دولت نپال ارسال کرده بود، ولی مقامات نپالی این ادعا را رد کردند. در برخی از مناطق استان‌های تهران، سیلاب‌های ناگهانی در سال‌های ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۳ نیز سابقه داشته است.

در خرداد ۱۴۰۳، رستوران دربند واقع در جاده چالوس به علت یک «سیلاب ناگهانی» تبدیل به ویرانه شد و مسافرانی که در آنجا حضور داشتند به همراه خودروهای خود خسارت‌های جدی دیدند. همچنین، سه استان جنوبی کشور در سال ۹۸ نیز به شدت تحت تأثیر «سیلاب ناگهانی» قرار گرفتند.

علی بیت‌اللهی، کارشناس حوزه مخاطرات زمین‌شناسی بر این باور است که «پیش‌بینی وقوع پدیده النینو برای ایران در پاییز پیش‌رو» به این معناست که برخی مناطق کشور در ماه‌های آینده با «افزایش بارش» مواجه خواهند شد، که این بارش‌های شدید پاییزی می‌تواند منجر به «سیلاب ناگهانی» شود.

بسیاری از نقاط مستعد «سیلاب» در سال‌های اخیر از دو لحاظ آسیب‌پذیر شده‌اند؛ نخست، «جنگل‌خواری و تغییرکاربری منابع طبیعی» و دوم، «غفلت از لایروبی رودخانه‌ها».

این عوامل به شدت خطر وقوع «سیلاب ناگهانی» را افزایش می‌دهد. با این حال، بیت‌اللهی بر ضرورت «نصب سنسورهای هشدار سریع سیل» در مناطق پرخطر تأکید دارد و آن را مطابق با قانون مدیریت بحران، وظیفه وزارت نیرو می‌داند.