طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، جنگ تحمیلی اخیر با آمریکا یک نکته کلیدی را در عرصه دفاع هوایی ایران نمایان ساخت؛ پدافند کشور، پس از تجربه جنگ ۱۲روزه، تنها به بازسازی و تعویض تجهیزات اکتفا نکرد، بلکه با اصلاح تاکتیک‌ها، تغییر در چیدمان و توسعه سامانه‌های جدید، قابلیت عملیاتی خود را بهبود بخشید.

بر اساس اظهارات فارس، امیر علیرضا الهامی، فرمانده قرارگاه مشترک پدافند هوایی کشور، در مورد عملکرد پدافند در جنگ اخیر اظهار کرده است که نیروهای پدافندی با کمک سامانه‌های نوین موفق به انهدام بیش از ۲۰۰ فروند پهپاد و هواگرد دشمن شدند؛ آماری که در مقایسه با تجربه جنگ ۱۲روزه، نشان‌دهنده ارتقاء چشمگیر توان پدافند کشور است.

اهمیت این تغییر تنها در افزایش تعداد اهداف منهدم‌شده محدود نمی‌شود. جنگ تحمیلی ۱۲روزه به‌منزله یک آزمایش واقعی برای پدافند ایران بود که فرصتی برای شناسایی نقاط قوت و ضعف فراهم آورد و از زمان وقوع آن تا حال، تحولات قابل ملاحظه‌ای در تاکتیک‌های پدافندی، تولید سامانه‌ها و آرایش و چیدمان به‌وجود آمد.

در دنیای جنگ‌های هوایی مدرن، صرف داشتن سامانه‌های قدرتمند کافی نیست؛ یک شبکه هماهنگ شامل رادارها، سامانه‌های موشکی، جنگ الکترونیک، فرماندهی و کنترل و تجهیزات شناسایی باید به‌صورت یکپارچه عمل کند. امیر الهامی پیش‌تر تأکید داشت که موفقیت پدافند در رهگیری پهپادهای پیشرفته نتیجه عملکرد «شبکه یکپارچه و هوشمند پدافند» بوده است.

توسعه توان پدافندی ایران در دو بُعد
در چنین شرایطی، بهبود توان پدافندی ایران را باید از دو منظر بررسی کرد؛ نخست ارتقاء قدرت تجهیزات و سامانه‌های بومی و secondly، بهبود روش‌های به‌کارگیری این تجهیزات در میدان نبرد.
تجربه جنگ تحمیلی ۱۲روزه نشان داد که دشمن با استفاده از فناوری‌های شناسایی، پهپادهای نوین و جنگ الکترونیک به دنبال ایجاد حفره‌ای در شبکه دفاعی ایران است و پاسخ به چنین تهدیدی مستلزم تشکیل شبکه‌ای متحرک، چند لایه و هوشمند است.
فرمانده کل ارتش، سرلشکر امیر حاتمی نیز با اشاره به عملکرد نیروهای مسلح در جنگ اخیر خاطرنشان کرده است که نیروهای مسلح با قدرت در برابر دشمن ایستادگی کردند و دشمن به اهداف راهبردی و تاکتیکی هم نرسید. بنابراین، شاید مهم‌ترین تفاوت جنگ اخیر با جنگ تحمیلی ۱۲روزه، در سرعت یادگیری و انطباق پدافند ایران نهفته است؛ به‌این معنی که تجربیات نبرد به‌سرعت به تغییراتی در تجهیزات، تاکتیک‌ها و آرایش‌های دفاعی تبدیل می‌شود.
در نهایت می‌توان گفت که تعداد ۲۰۰ هدف منهدم‌شده را نمی‌توان صرفاً یک آمار تلقی کرد؛ بلکه این عدد، نمایانگر تغییر کیفیت عملکرد پدافند در فاصله بین دو نبرد و حرکت به سمتی است که شبکه دفاعی به‌مراتب هوشمندتر و منعطف‌تری شکل دهد.