بر اساس گزارش ایسنا، دکتر جعفر جندقی در نشست «پویش ملی هیچکس تنها نیست؛ با هم علیه سرطان» با شعار محوری «از پیشگیری تا درمان و تسکین» که در ستاد وزارت بهداشت برگزار گردید، ضمن اشاره به وضعیت شیوع سرطان در کشور، تصریح کرد: تحلیل آمارهای ثبتشده نشان دهنده روند رو به افزایش بروز سرطان در سالهای اخیر در هر دو جنسیت است و برخی از استانها بیشترین میزان بروز استانداردشده سنی کل سرطانها را تجربه میکنند.
او ادامه داد: در بین مردان، استانهای اصفهان، یزد، خراسان شمالی و ارومیه در زمره مناطقی با میزان بروز سرطان بالا قرار دارند و در میان زنان نیز استانهای البرز، خراسان شمالی، اصفهان، یزد و فارس عموماً دارای نرخ بالاتری از بروز سرطان هستند.
عوامل فردی، محیطی و اقتصادی-اجتماعی در پدیداری سرطان
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت در خصوص عوامل مؤثر بر بروز سرطان، اظهار داشت: محرکهای فردی نظیر سبک زندگی، ژنتیک، سطح سواد سلامت، نگرش و باورهای افراد، به همراه محرکهای ساختاری مانند شهرنشینی، خطرات محیطی و زیرساختهای درمانی، بهطور قابل توجهی بر وضعیت سلامت و بروز بیماریها تأثیرگذار هستند.
جندقی افزود: برخی از خطرات محیطی شامل آلودگی هوا، سموم، فلزات سنگین و مواد شیمیایی دفع آفات نباتی، میتوانند در شیوع سرطان مؤثر واقع شوند. همچنین، سطوح بیمه، حمایتهای اجتماعی و آموختن، هزینههای درمان و دیگر عوامل اقتصادی و اجتماعی نیز تأثیرات معناداری بر سلامت افراد دارند.
وی تصریح کرد: «چهار مورد از هر ۱۰ سرطان را میتوان پیشگیری کرد»، و ادامه داد: سهم عوامل خطر قابل پیشگیری در سرطانها متنوع است، اما در سطح جهانی، مصرف دخانیات و تنباکو نقشی حیاتی در بهوجود آمدن سرطان ایفا میکند. عوامل عفونی، مصرف الکل و اضافهوزن نیز از مهمترین عوامل خطر به شمار میروند.
دخانیات؛ یکی از اصلیترین عوامل خطر سرطان
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت در مورد تأثیر دخانیات بر شیوع سرطان بیان کرد: در مردان ایرانی، عواملی نظیر مصرف سیگار، تریاک، اضافهوزن، رژیم غذایی نامناسب و قلیان از جمله عوامل خطر عمده هستند و بخش عمدهای از این عوامل به استفاده از انواع مواد دخانی مربوط میشود.
وی سپس به وضعیت زنان اشاره کرد و گفت: در زنان، اضافهوزن، عوامل عفونی، مصرف سیگار و قلیان و همچنین مواجهه با دود دستدوم از عوامل خطر مهم محسوب میشوند.
جندقی با انتقاد از نرمالسازی مصرف دخانیات در برخی برنامههای رسانهای، بیان کرد: نباید استعمال سیگار و دخانیات بهویژه در بین جوانان به یک رفتار روزمره یا جذاب تبدیل شود. همچنین، علاوه بر دود دستدوم، مسأله «دود دستسوم» نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است و مواد سمی ناشی از مصرف دخانیات میتواند برای مدت طولانی در محیط باقی بماند.
پیشگیری باید از سیاستگذاری و آموزش شروع شود
وی با توضیح سطوح مختلف پیشگیری از سرطان بیان داشت: پیشگیری از ایجاد عوامل خطر مستلزم اتخاذ سیاستگذاریهای کلان، آموزش و فرهنگسازی، تنظیم قوانین و ترویج شیوههای زندگی سالم است.
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت افزود: در سطح دوم پیشگیری، باید بیماری را پیش از پیشرفت با تشخیص زودهنگام شناسایی کرد. اگر سرطان در مراحل یک و دو شناسایی شود، امکان درمان و کنترل آن به مراتب بیشتر خواهد بود.
جندقی تأکید کرد: یکی از دلایل پایینتر بودن مرگومیر ناشی از سرطان در برخی کشورهای اروپایی و استرالیا، شناسایی بیماری در مراحل ابتداییتر است. کاهش عوارض، بهبود کیفیت زندگی و جلوگیری از پیشرفت بیماری از اهداف کلیدی تشخیص زودهنگام است.
وی همچنین در مورد پیشگیری سطح چهارم تصریح کرد: باید از اعمال روشهای غیرضروری برای بیماران پرهیز شود و استفاده از هر روش درمانی جدید تنها به دلیل عرضه یک مقاله یا تبلیغ، بدون توجه به اثربخشی واقعی آن، غیرقابل قبول است. اخلاق پزشکی و رضایت آگاهانه بیماران نیز در این زمینه از اهمیت بالایی برخوردار است.
غربالگری سه نوع سرطان در شبکه بهداشت کشور
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت با بیان برنامههای غربالگری سرطان در نظام بهداشتی کشور گفت: در حال حاضر، برای سرطان پستان در زنان ۳۰ تا ۶۹ سال، غربالگری و معاینه بالینی انجام میشود که شامل شرح حال، بررسی سوابق خانوادگی، آموزش خودمراقبتی و در صورت نیاز، ارجاع برای سونوگرافی، ماموگرافی، نمونهبرداری و اقدامات تخصصی است.
وی همچنین اضافه کرد: برای سرطان روده بزرگ، گروه سنی ۵۰ تا ۶۹ سال و در برخی برنامهها ۵۰ تا ۷۰ سال مورد هدف قرار میگیرد. این برنامه شامل شرح حال، معاینه، آزمایش فیت، آموزش خودمراقبتی و ارجاع برای بررسیهای تخصصی است.
جندقی درباره سرطان دهانه رحم نیز افزود: غربالگری این سرطان در زنان ۳۰ تا ۵۹ سال و در برخی برنامهها تا ۶۰ سال ادامه دارد و شامل شرح حال، معاینه، نمونهبرداری، آموزش خودمراقبتی و ارجاع به متخصص زنان میشود.
وی خاطرنشان کرد: نرخ بقای سرطان میتواند از کمتر از ۳۰ درصد در مراحل پیشرفته، به بیش از ۹۰ درصد در مراحل اولیه ارتقاء یابد؛ به همین دلیل، پیشگیری، غربالگری و شناسایی زودهنگام باید بهطور جدی مد نظر قرار گیرد.
ارائه خدمات رایگان به گروههای هدف
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت در ادامه به جمعیت هدف برنامههای غربالگری اشاره کرد و افزود: تعداد زنان ۳۰ تا ۶۹ سال حدود ۲۳ میلیون نفر است. همچنین مردان و زنان ۵۰ تا ۶۹ سال نیز جزء گروههای هدف برنامههای مربوط به برخی سرطانها هستند که حدود ۱۵ میلیون نفر جمعیت را شامل میشوند.
وی ادامه داد: جمعیت افراد ۳۰ تا ۵۹ سال نیز تقریباً ۱۹.۵ میلیون نفر است و خدمات مرتبط در سطح یک شبکه بهداشت توسط ماماها و پزشکان عمومی بهصورت رایگان ارائه میشود.
خودمراقبتی؛ یکی از ارکان حیاتی نظام سلامت
جندقی در بخش دیگری از اظهارات خود بر اهمیت خودمراقبتی تأکید کرد و گفت: خودمراقبتی به توانایی فرد، خانواده و جامعه در بهبود سلامت، پیشگیری از بیماری، حفظ سلامتی، مواجهه با بیماری و کاهش ناتوانیهای ناشی از آن اشاره دارد.
طبق اعلام وزارت بهداشت، وی تصریح کرد: بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، خودمراقبتی در بیماریهای مزمن میتواند میزان مراجعه به پزشک عمومی را تا ۴۰ درصد و مراجعه به متخصص و اورژانس بیمارستانها را تا ۵۰ درصد کاهش دهد و همچنین روزهای غیبت از کار را نیز تا ۵۰ درصد کمتر کند.
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت در پایان بر این نکته تأکید کرد: خودمراقبتی میتواند منجر به بهبود سلامت، افزایش کیفیت زندگی، افزایش رضایت عمومی، استفاده بهینهتر از خدمات سلامت و کاهش هزینههای نظام سلامت گردد و آموزش خودمراقبتی یکی از اهداف کلیدی برنامههای آموزشی نظام سلامت است.
انتهای پیام
نظرات کاربران