به نقل از ایسنا، تجاوز نظامی آمریکا به ایران، اثرات قابل توجهی بر نوسانات قیمت نفت بر جای گذاشته است. نفت خام برنت که به عنوان معیار جهانی بازار شناخته میشود، از پایان فوریه در بازهای بین تقریباً ۷۳ تا ۱۲۶ دلار در هر بشکه خرید و فروش شده و روز جمعه به حدود ۹۵ دلار رسیده بود. قیمت سوخت در اروپا نیز مطابق با این نوسانات تغییر کرده است؛ اما با این وجود، قیمت بنزین و گازوئیل کماکان در سطوح بالا باقی مانده است، چرا که این نرخها نهتنها به قیمت نفت خام، بلکه به هزینهها و دسترسی به ظرفیتهای پالایش نیز مرتبط هستند.
با اینکه خودروهای برقی به طور فزایندهای در میزان فروش خودروهای جدید سهم دارند، هنوز هم تقریباً ۹ از هر ۱۰ خودروی سواری در جادههای اتحادیه اروپا به سوخت بنزین و گازوئیل متکی هستند. طبق تازهترین آمار منتشر شده توسط انجمن تولیدکنندگان خودرو اروپا (ACEA)، ۴۹.۲ درصد از خودروها به بنزین و ۳۸.۴ درصد به گازوئیل عمل میکنند که مجموعاً سهم این دو سوخت را به ۸۷.۶ درصد میافزاید.
از ابتدای بحران انرژی، برخی از دولتهای اروپایی اقدام به کاهش مالیات سوخت به طور موقت یا اجرای تدابیر حمایتی کردهاند. با این حال، قیمت بنزین و گازوئیل هنوز در نزدیکترین سطوح تاریخی خود قرار دارد.
در هفته منتهی به ۳۱ آگوست، میانگین قیمت بنزین در اتحادیه اروپا به ۱.۹۵ یورو برای هر لیتر رسید که تقریباً چهار درصد کمتر از رکورد ۲.۰۳ یورویی آن در ژوئن ۲۰۲۲ بود. قیمت متوسط گازوئیل نیز به ۲.۰۴ یورو در هر لیتر رسید که به طور تقریبی سه درصد پایینتر از رکورد ۲.۱۱ یورویی در آوریل ۲۰۲۶ است. این اطلاعات از بولتن هفتگی نفت کمیسیون اروپا استخراج شده و شامل عوارض و مالیاتها است. این مجموعه دادهها از ژانویه ۲۰۰۵ به بعد ثبت شده است.
سومیت ریتولیا، تحلیلگر ارشد عرضه و مدلسازی پالایش در شرکت «کپلر» تاکید کرد که یکی از دلایل اصلی افزایش شکاف قیمتی میان نفت خام و سوخت در اروپا، فراتر از مشکلات عرضه نفت خام، به چالشهای فزاینده در زمینه پالایش و عرضه فرآوردهها بازمیگردد. این در حالی است که گرچه نفت خام در دسترس است، اما ظرفیت تبدیل آن به فرآوردههای ضروری، به خصوص گازوئیل، بیش از پیش محدود شده است.
قیمت گازوئیل همچنین بر خانوارهایی که خودروهای دیزلی ندارند اثرگذار است. این سوخت بخش عمدهای از حملونقل جادهای، کشاورزی و ساختوساز در اروپا را تأمین میکند و بنابراین، افزایش پایدار قیمت آن میتواند در نهایت به افزایش هزینههای مواد غذایی و دیگر کالاها منجر شود. آخرین آمار تورم منطقه یورو نشان میدهد که نرخ تورم به ۳.۳ درصد در آگوست افزایش یافته و این امر عمدتاً به دلیل افزایش قیمت انرژی بوده است.
چرا اروپا با کمبود گازوئیل مواجه است؟
ذخایر سوخت در اروپا به شدت پایین است و تجاوز نظامی آمریکا به ایران و حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه، عرضه جهانی فرآوردههای پالایشی را دچار اختلال کرده است.
آلن گلدر، معاون ارشد پالایش و بازارهای نفت در شرکت «وود مکنزی» گفت: اروپا یکی از بزرگترین واردکنندگان گازوئیل و سوخت جت به شمار میرود و بدین ترتیب قیمتهای جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد.
با محدود شدن صادرات فرآوردههای نفتی از خاورمیانه و روسیه، خریداران سنتی گازوئیل روسیه، از جمله ترکیه و برزیل، به طور روز افزونی برای خرید محمولهها با خریداران اروپایی رقابت میکنند. این وضعیت موجب محدودتر شدن عرضه جهانی میشود.
حاشیه سود پالایش در سطوح بالا
حاشیه سود پالایش که بر قیمت سوخت در پمپها تأثیر میگذارد، در حال حاضر در سطوح بالایی است. بر اساس گزارشهای رویترز، محمولههای بنزین یوروباب E۵ با قیمتی برابر ۶۲.۰۷ دلار در هر بشکه، بیش از قراردادهای آتی برنت معامله میشوند؛ ارزیابی که تنها اندکی کمتر از رکورد ۶۲.۱۰ دلاری ثبت شده در ژوئن ۲۰۲۲ است.
در همین حال، قراردادهای آتی گازوئیل در اروپا روز سهشنبه با ثبت اختلاف قیمتی ۷۸.۹۱ دلار در هر بشکه نسبت به برنت، رکورد جدیدی را به ثبت رساندند و این اختلاف روز چهارشنبه به حدود ۷۷ دلار کاهش یافت.
حاشیه سود پالایش به وضوح نشاندهنده این است که بنزین یا گازوئیل چه مقدار بیشتر از نفت خامی که برای تولید آن استفاده شده، ارزش دارد. به همین خاطر، هر لیتر سوخت که در پمپ خریداری میشود، هزینهای فراتر از تنها نفت خام را شامل میشود.
در اروپا، پالایشگاهها با توان بالایی به فعالیت ادامه میدهند در حالی که ذخایر سوخت در سطح پایینی قرار دارد. دادههای شرکت مشاوره هلندی «اینسایتس گلوبال» نشان میدهد که ذخایر بنزین در دست شرکتهای مستقل در منطقه آمستردام-روتردام-آنتورپ در اواخر آگوست به ۷۵۲ هزار تن رسیده که پایینترین سطح از سپتامبر ۲۰۲۱ به شمار میآید، هرچند این ذخایر در هفته بعد از آن افزایش یافتهاند.
پالایشگاههای واقع در اروپا و آمریکا نیز با شدت بالایی به کار مشغولاند. ریتولیا اشاره کرد که فعالیت پالایشگاههای اروپا به نزدیکترین سطح خود در چند سال اخیر رسیده و میزان بهرهبرداری از پالایشگاههای آمریکا در هفته پایانی آگوست به حدود ۹۸ درصد رسیده است. این وضعیت به معنای آن است که ظرفیت اضافی کمی برای مقابله با اختلالات احتمالی در عرضه وجود دارد.
گلدر همچنین به نزدیکی فصل تعمیرات پاییزی پالایشگاهها و خطر احتمال اختلال فعالیت پالایشگاههای منطقه گلک کاست آمریکا به سبب توفانها اشاره کرد. او گفت: حاشیه سود بالا ممکن است باعث شود پالایشگاهها تعمیرات خود را به تعویق اندازند، اما هشدار داد که این تعویق در تعمیرات میتواند مشکلاتی در قابلیت اطمینان ایجاد کرده و خطر بروز توقفهای ناخواسته را افزایش دهد.
قیمت سوخت تا چه زمانی بالا میماند؟
ریتولیا اظهار داشت که با کاهش تقاضا برای سفر در پایان فصل تابستان و خروج بازار از سوختهای گرانتر مربوط به این فصل، قیمت بنزین ممکن است با کاهش فصلی مواجه شود. برعکس، گازوئیل این فرصت فصلی را نخواهد داشت؛ به ویژه که تقاضای فصل زمستان و الزامات سختگیرانهتر برای سوخت در حال نزدیک شدن است، بنابراین حاشیه سود گازوئیل تا پاییز و زمستان میتواند در سطوح بالایی باقی بماند.
عرضه گازوئیل به طور خاص آسیبپذیر است، زیرا تعمیرات پاییزی پالایشگاهها میتواند تولید را در آن زمان کاهش دهد، در حالی که بازار برای سوخت زمستانی آماده میشود و نیاز به سوخت گرمایشی بالا میرود.
کارشناسان در حال حاضر پیشبینی میکنند که افزایش صادرات گازوئیل از چین میتواند به بهبود شرایط بازار کمک کند، هرچند سؤال اصلی این است که آیا این صادرات میتواند ادامهدار باشد یا خیر، چرا که چین معمولاً اولویت را به تأمین امنیت عرضه داخلی خود میدهد.
ریتولیا همچنین بیان کرد: هند نیز میتواند سوخت بیشتری به اروپا صادر کند چراکه این کشور هم ظرفیت پالایش و هم توانایی تولید فرآوردههای مناسب برای صادرات را در اختیار دارد. با این حال، حتی در صورت کاهش بهای نفت خام، این امر همیشه به کاهش فوری و چشمگیر قیمت سوخت در جایگاهها منجر نخواهد شد. در شرایط کنونی، عوامل اصلی محدود در بازار، ظرفیت پالایش مازاد محدود، کمبود فرآوردههای قابل دسترس و کاهش ذخایر میباشد.
هر دو کارشناس بیان کردند: بازگشایی پایدار تنگه هرمز و بازگشت صادرات فرآوردههای نفتی خاورمیانه برای کاهش قیمتها نقش حیاتی خواهد داشت.
گلدر خاطرنشان کرد: تداوم این حملات نظامی تنها به افزایش قیمتها منجر خواهد شد، چراکه تقاضای جهانی همچنان از عرضه پیشی میگیرد. اگر این وضعیت ادامه یابد، راهحلی که جهان میتواند برای بازگشت به تعادل پیدا کند، کاهش تقاضای ناشی از بالا رفتن قیمتها خواهد بود. بازار ممکن است واکنش سریعی به توافق سیاسی معتبر و از سرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز نشان دهد.
وی افزود: چنانچه تنگه باز شود، احتمالاً قیمت نفت خام بهشدت کاهش خواهد یافت. کاهشی که در قیمت گازوئیل رخ خواهد داد، ممکن است اندکی کندتر باشد، اما کاهش قیمت همچنان محتمل است.
طبق گزارشی از یورونیوز، برای اینکه مصرفکنندگان اروپایی شاهد کاهش واقعی قیمتها باشند، کارشناسان معتقدند که چندین عامل باید بهبود یابد، از جمله بهبود وضعیت صادرات فرآوردههای نفتی از خاورمیانه و روسیه، تداوم فعالیت مؤثر پالایشگاهها، افزایش صادرات از سوی تأمینکنندگان جایگزین مانند هند و چین و در نهایت، تجدید ذخایر سوخت.
ریتولیا افزود: در غیاب این عوامل، احتمالاً رقابت برای محمولههای موجود گازوئیل کماکان شدت خواهد داشت.
انتهای پیام
نظرات کاربران