دهه ۱۹۸۰ میلادی، شاهد یک دوران شکوفایی برای هنر سینما بود که در آن آثار بینظیری خلق شد و کارگردانان برجستهای به عرصه معرفی گردیدند. این زمان، شامل انواع مختلفی از فیلمها، از ژانر علمی تخیلی و اکشن گرفته تا آثار هیجانانگیز روانشناختی، میباشد و بهنوعی زمینهساز بسیاری از بلاکباسترهای حال حاضر شده است. سینمای سالهای ۸۰ با شخصیتهای ماندگار و داستانهای نوآورانه، توانست دل تماشاگران را بهدست آورد. در ادامه، به بررسی 7 عنوان از مهمترین فیلمهای این دوران میپردازیم که نه تنها در زمان خود تأثیرگذار بودند، بلکه هنوز هم بهعنوان منبعی الهامبخش برای فرهنگ عمومی شناخته میشوند.
10. مخمل آبی (Blue Velvet) محصول 1986
دیوید لینچ، کارگردان مخمل آبی، بهعنوان یک روانشناس بصری شناخته میشود. این فیلم مهیج روایتگر داستان جفری بومونت (کایل مکلاکلن)، یک دانشجوی کنجکاو است که پس از کشف یک گوش انسان، به دنیایی تاریک و بیرحم پا میگذارد. او به یک رابطه پیچیده با دوروتی والنز (ایزابلا روسلینی)، یک خواننده مرموز، و فرانک بوث (دنیس هاپر)، یک تبهکار سادیستی، دچار میشود. «مخمل آبی» با ترکیب همزمان مناظر زیبا و زیرلایههای ترسناک و غیراخلاقی، اثری جذاب و تأثیرگذار از سینمای دهه ۸۰ بهشمار میآید. این فیلم با استفاده از استعارههای پیچیده و تصاویری خیرهکننده، به تمهای میل و وسوسه میپردازد و دلایل و مقاصد انسانی را بهشیوهای جسورانه کاوش میکند.
9. آشوب (Ran) محصول 1985
فیلم حماسی و دراماتیک ژاپنی آشوب، اثر متمایز آکیرا کوروساوا، بهعنوان یکی از شاهکارهای سینما در دهه ۸۰ بهشمار میآید. این فیلم که در سال ۱۹۸۵ بهنمایش درآمد، با الهام از نمایشنامه «شاه لیر» نوشته ویلیام شکسپیر، زندگی هیدتورا ایچیمونجی (تاتسویا ناکادای) را روایت میکند، یک جنگسالار پیر که قلمرو خود را بین سه پسرش تقسیم میکند. این انتخاب، نهتنها به صلح نمیانجامد بلکه برعکس، به یک جنگ ویرانگر پر از خیانت و جنون منجر میشود. «آشوب» با نگاهی بیرحمانه و طراحی بصری خیرهکننده، به تصویر کشیدن ژاپن فئودالی قرن شانزدهم میپردازد و در عین حال سوالات عمیقتری درباره طمع، خیانت و پیامدهای جاهطلبی را مورد بحث قرار میدهد. کوروساوا با استفاده از هزاران بازیگر با لباسهای سنتی و طراحی صحنهای بینظیر، واقعگرایی و زیبایی بصری را به این اثر میآورد.
8. آمادئوس (Amadeus) محصول 1984
اگرچه رقابت در دنیای موسیقی ممکن است به یک درام تاریخی حماسی ختم نشود، اما آمادئوس این ایده را بهخوبی محقق ساخت. این فیلم که جایزه اسکار را کسب کرده است، به کارگردانی میلوش فورمن و بر اساس نمایشنامهای از پیتر شفر، رقابت تنگاتنگ میان آهنگساز آنتونیو سالیری (اف. موری آبراهام) و نابغه موسیقی ولفگانگ آمادئوس موتزارت (تام هالسی) را بررسی میکند. سالیری با حسادتی عمیق و همزمان تحسین برای موتزارت دستوپنجه نرم میکند و در نهایت تصمیم به نابود کردن حرفه موتزارت میگیرد. «آمادئوس» داستانی عمیق و جذاب از انسانیت را در بستر مفاهیمی چون حسادت، نبوغ و ایمان روایت میکند و در عین حال عواطف پیچیده را در مقابل هنر و مذهب قرار میدهد. ف. موری آبراهام برای بهترین بازی در نقش سالیری، جایزه اسکار بهترین بازیگر مرد را دریافت کرد.
7. سینما پارادیزو (Cinema Paradiso) محصول 1988
سینما پارادیزو، اثر جوزپه تورناتوره، بهعنوان یک اثر بینظیر در سینما در دهه ۸۰ شناخته میشود. این فیلم کلاسیک که یکی از برترینهای تاریخ سینما تلقی میشود، داستان سالواتوره دی ویتا (ژاک پرین)، یک فیلمساز معروف را به تصویر میکشد که به دوران کودکیاش در یک روستای کوچک در سیسیل بازمیگردد. «توتو» خردسال (مارکو لئوناردی و سالواتوره کاشیو) بدون پدر بزرگ میشود و شخصیت آلفردو (فیلیپ نوآره)، آپاراتچی مهربان سینما پارادیزو، مانند یک پدر برای او میشود و عشق او به سینما را به آتش میکشد. این فیلم یک عشقنامه عمیق و تأثیرگذار به سینما است که داستانی شیرین و تلخ از رشد، دوستی و تأثیر سینما به عنوان نور هدایت جامعه را به نمایش میگذارد. «سینما پارادیزو» جوایز متعددی، از جمله اسکار بهترین فیلم خارجیزبان را به دست آورده و با موسیقی دلنشین انیو موریکونه، تأثیر عاطفی عمیقی بر جای میگذارد.
6. مهاجمان صندوق گمشده (Raiders of the Lost Ark) محصول 1981
دهه ۱۹۸۰ آغازگر پدیدههای بسیاری در عرصه فرهنگ عمومی بود که این دوران را به یکی از تأثیرگذارترین در تاریخ سینما تبدیل کرد. مهاجمان صندوق گمشده بهعنوان نمونهای از این تأثیرات شناخته میشود. این فیلم اکشن-ماجراجویی نوستالژیک به کارگردانی استیون اسپیلبرگ و نویسندگی لارنس کاسدان (بر اساس داستانی از جرج لوکاس و فیلیپ کافمن) ماجراهای باستانشناس ایندیانا جونز (هریسون فورد) را دنبال میکند که توسط دولت آمریکا مأمور میشود تا تابوت عهد را پیدا کند. او باید در برابر نیروهای نازی که قصد دارند قدرت ماورایی این شی را برای تسلط بر دنیا بهکار گیرند، به رقابت بپردازد. «مهاجمان صندوق گمشده» یک ماجراجویی جهانی است که از جلوههای ویژه عملی بهعنوان ابزاری برای معرفی یک قهرمان نمادین و انسانی بهره میبرد.
5. بازگشت به آینده (Back to the Future) محصول 1985
اگر بخواهیم فیلمی را بهعنوان نماد دهه ۸۰ معرفی کنیم، بدون شک بازگشت به آینده در صدر قرار خواهد گرفت. این کمدی علمی تخیلی به کارگردانی رابرت زمکیس، داستان مارتی مکفلای (مایکل جی. فاکس)، نوجوانی از زمان حال را به تصویر میکشد که بهطور تصادفی با دکتر امت براون (کریستوفر لوید) ناخواسته در یک دلووریان (DeLorean) به گذشته سفر میکند تا اطمینان حاصل کند والدینش به یکدیگر عاشق میشوند و وجود خودش حفظ میشود. «بازگشت به آینده» با ترکیب فرهنگ پاپ، اکشن نفسگیر و شیمی بینظیر میان بازیگران، سفر در زمان را به داستانی عاطفی و با هیجان تبدیل میکند. فیلمنامهای دقیق و شفاف، منطق سفر در زمان را بهسادگی قابل فهم نگه میدارد.
4. کار درست را بکن (Do the Right Thing) محصول 1989
کار درست را بکن اثر اسپایک لی، بهعنوان شاهکاری از این کارگردان، یکی از فیلمهای کلیدی دهه ۸۰ به شمار میرود. این درام که در محله بدفورد-استایوسنت بروکلین روایت میشود، درباره پیتزافروشی سال فرانجیونه (دنی آیلو) و پسرانش و موکی (لی)، پسر دو رگه آنها، میچرخد. با افزایش دما در فصل تابستان، تنشها و تعصبات نژادی نیز بالا میگیرد، زمانی که یکی از ساکنان محلی به نام باگینگ اوت اعتراض میکند که چرا «دیوار مشاهیر» پیتزافروشی فقط شامل نمادهای ایتالیایی-آمریکایی است. او تصمیم میگیرد تا زمانی که چهرههای مشهوری از سیاهپوستان نیز در این دیوار نمایان نشوند، تحریم انجام دهد. این تنشها بهسرعت به اوج خود میرسد و در نهایت منجر به یک مبارزه فیزیکی در داخل پیتزافروشی و کشته شدن یک ساکن به دست یک افسر پلیس سفیدپوست میشود. «کار درست را بکن» داستانی دلخراش و تاثیرگذار است که بهتبعیت از تنشهای نژادی، سرخوردگیهای سیاسی و تغییرات فرهنگی در اواخر دهه ۸۰ پرداخته و متأسفانه همچنان ارتباط خود را با واقعیت اجتماعی حفظ کرده است.
3. گاو خشمگین (Raging Bull) محصول 1980
مارتین اسکورسیزی در دهه ۱۹۸۰ با فیلم «گاو خشمگین» یکی از آثار مهم خود را ارائه کرد؛ فیلمی زندگینامهای درباره جیک لاموتا، قهرمان سابق بوکس میانوزن، که در آن رابرت دنیرو به ایفای نقش پرداخته است. این داستان درباره صعود خشن لاموتا در دنیای بوکس و فروپاشی تدریجی زندگی او میباشد؛ مسیرهایی که تحت تأثیر خشم و حسادت، رابطهاش را با دیگران تخریب میکند. «گاو خشمگین» با تصاویر سیاهوسفید و کارگردانی متمایز اسکورسیزی، نگاهی تلخ و بیپرده به مردانگی سمی و خودویرانگری ارائه میدهد و یکی از آثار ماندگار تاریخ کلاسیک سینما به شمار میرود.
2. ئی.تی. موجود فرازمینی (E.T. the Extra-Terrestrial) محصول 1982
استیون اسپیلبرگ در فیلم «ئی.تی. موجود فرازمینی» بهخوبی نشان داد که قصههای علمیتخیلی الزاماً نباید ترسناک باشند؛ این فیلم داستان موجودی بیگانه و مهربان را روایت میکند که بهطور تصادفی در زمین جا میماند و با پسربچهای ۱۰ ساله به نام الیوت دوستی میکند. الیوت و خواهر و برادرش تلاش میکنند تا موجود فضایی را پنهان کنند، به او کمک کنند که به خانهاش برگردد و از دست مأموران دولتی نجات دهند. این فیلم با تمرکز بر مفاهیمی چون کودکی، دوستی، همدلی و تعلق، روایت احساسی و نوآورانهای از ژانر علمیتخیلی ارائه میدهد. «ئی.تی.» با الهام از تجربیات شخصی اسپیلبرگ و موسیقی فراموشنشدنی جان ویلیامز، به یکی از نمادهای سینما در دهه ۱۹۸۰ تبدیل شد و نقطه عطفی در روایت داستانهای علمیتخیلی رقم زد.
1. جنگ ستارگان اپیزود 5: امپراتوری ضربه میزند (Star Wars: Episode V—The Empire Strikes Back) محصول 1980
یافتن دنبالهای که از فیلم اصلی موفقتر باشد، اتفاقی نادر است، اما «جنگ ستارگان: قسمت پنجم – امپراتوری ضربه میزند» این قاعده را به چالش میکشد. این اثر به کارگردانی اروین کرشنر، داستان شورشیان را به تصویر میکشد که در حال فرار از امپراتوری کهکشانی هستند و لوک اسکایواکر نیز تحت تعلیم یودا، یادگیری مهارتهای جدی را آغاز میکند. در این داستان، لوک در تله دارث ویدر گرفتار میشود و با حقیقتی شوکهکننده درباره گذشته و ریشههای خود روبهرو میگردد؛ افشاگریای که به یکی از پرشکوهترین پیچشهای فیلمسازی تبدیل میشود. این فیلم با فضایی تاریکتر و عمیقتر، به بررسی موضوعاتی چون شکست، فداکاری و دوگانگی پرداخته و در عین حال شخصیتهایی مانند هان سولو و پرنسس لیا را بیشتر بسط میدهد. «امپراتوری ضربه میزند» با تثبیت دارث ویدر بهعنوان یکی از بهیادماندنیترین شرورهای دنیای علمیتخیلی، تأثیر فراوانی بر سینما و فرهنگ عمومی دهه ۱۹۸۰ گذاشت.
نظرات کاربران