تینا مزدکی_در حالی که احتمال خرید جنگنده روسی Su-۵۷، که به نام ناتو «Felon» شناخته می‌شود، از سوی هند به تدریج کاهش می‌یابد، اخبار تازه‌ای به گوش می‌رسد که نشان می‌دهد یک کشور آسیایی دیگر ممکن است به خرید این جنگنده چندمنظوره و پنهانکار اقدام کند. بر اساس اطلاعات منتشر شده، قزاقستان به سمت به‌کارگیری Su-۵۷ حرکت کرده است.

قزاقستان، که آخرین جمهوری شوروی بود که استقلال خود را به‌طور رسمی اعلام کرد، به‌صورت انحصاری بر پایه هواپیماهای جنگی ساخته شده در شوروی و روسیه عمل می‌کند. در صورتی که این تصمیم به مرحله نهایی برسد، قزاقستان می‌تواند نخستین جمهوری سابق شوروی باشد که جنگنده‌ای از تولیدات شرکت سوخو را به خدمت می‌گیرد.

چرا قزاقستان در زمینه نوسازی نیروی هوایی خود گزینه‌های محدودی دارد؟

قزاقستان همچنان یک متحد رسمی روسیه به شمار می‌رود و روابط راهبردی نزدیکی با مسکو دارد. دو کشور در سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) عضویت دارند و توافق‌نامه‌های جامع‌تری را نیز با یکدیگر امضا کرده‌اند.

این دو کشور به‌سرعت در نوار مرزی حدود ۴۵۰۰ مایل، معادل بیش از ۷۲۰۰ کیلومتر، با یکدیگر هم‌مرز هستند. قزاقستان به شدت در زمینه انتقال نفت و تجارت به مسیرهای ترانزیتی روسیه وابسته است. علاوه بر این، هر دو کشور عضوی از اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) به شمار می‌آیند.

چین نیز به‌عنوان یکی از تأمین‌کنندگان بالقوه دیگر مطرح است. پکن پیشتر جنگنده JF-۱۷ Block ۳ را به جمهوری آذربایجان و جنگنده J-۱۰C را به ازبکستان فروخته است. این جنگنده‌های مدرن چینی به عنوان جانشینی برای جنگنده‌های قدیمی MiG-۲۹ که این دو جمهوری طی ۳۵ سال گذشته از دوران جنگ سرد به ارث برده‌اند، عمل کرده‌اند. چین همچنین اعلام کرده است که آماده است تا جنگنده نسل پنجم J-۳۵ را برای بازارهای نوظهور عرضه کند.

با این حال، قزاقستان به احتمال زیاد همچنان جنگنده پنهانکار ساخت روسیه را اولویت خواهد داد؛ چرا که این کشور در حال حاضر دارای مجموعه‌ای از هواپیماهای رزمی روسی است. از جمله این هواپیماها می‌توان به رهگیر MiG-۳۱ اشاره کرد که به نسخه مدرن‌تر MiG-۳۱BM ارتقاء یافته است.

ناوگان جنگنده‌های قزاقستان به‌شدت به جنگنده‌های روسی وابسته است

در گذشته، قزاقستان جنگنده‌های برتری هوایی Su-۲۷ را از روسیه دریافت کرده که این انتقال به عنوان مبادله‌ای برای بمب‌افکن‌های Tu-۹۵MS که قزاقستان از دوران شوروی به ارث برده بود، صورت گرفته است. آستانه همچنین نسخه پیشرفته‌تری از Su-۲۷، یعنی Su-۳۰SM را نیز خریداری کرده که در حال حاضر هسته اصلی ناوگان هوایی این کشور را تشکیل می‌دهد.

این وابستگی به تجهیزات روسی می‌تواند فرآیند ادغام یک جنگنده نسل پنجم مانند Su-۵۷ به ناوگان قزاقستان را تسهیل کند؛ چراکه زیرساخت‌های عملیاتی، آموزشی و تعمیر و نگهداری این کشور به‌صورت عمده بر پایه تسلیحات روسی بنا شده است.

چندین مشخصه مهم از جنگنده Su-۵۷ روسیه

  • سال دخول به خدمت: ۲۰۲۰؛ در ابتدا به‌صورت محدود و عملیاتی
  • تعداد تولید شده: تقریبا ۳۰ تا ۴۰ فروند، شامل نمونه‌های آزمایشی؛ خط تولید همچنان ادامه دارد
  • طول بدنه: ۲۰.۱ متر
  • گستردگی بال‌ها: ۱۴.۱ متر
  • حداکثر وزن برخاست: در حدود ۳۵ هزار کیلوگرم
  • موتورها: مجهز به دو موتور توربوفن Saturn AL-۴۱F۱ با پس‌سوز، هر کدام با رانش حدود ۱۴۲ کیلونیوتن؛ موتور Izdeliye ۳۰ نیز برای آینده در نظر گرفته شده است
  • بیشینه سرعت: تقریباً ۲۵۰۰ کیلومتر بر ساعت، معادل حدود ماخ ۲
  • برد: حدود ۳۵۰۰ کیلومتر در حالت انتقال؛ شعاع رزمی حدود ۱۵۰۰ کیلومتر پیش‌بینی شده
  • سقف پرواز: در حدود ۱۹ هزار و ۸۰۰ متر
  • تسلیحات: محفظه‌های داخلی برای موشک‌های هوابه‌هوا و تسلیحات هجومی؛ قابلیت استفاده از پایلون‌های خارجی در ماموریت‌هایی که پنهانکاری در آنها اهمیت کمتری دارد
  • تعداد خدمه: یک نفر

روسیه به سفارش‌های صادراتی نیاز دارد؛ اما آیا قادر به تولید Su-۵۷ خواهد بود؟

شرکت هواپیماسازی متحد روسیه (UAC) و شاخه صادراتی آن، Rosoboronexport، در تلاشند تا مشتریان خارجی بیشتری را برای Su-۵۷ جذب کنند، اما تا کنون موفقیت چندانی کسب نکرده‌اند. روسیه این جنگنده را در نمایشگاه‌های هوایی متعدد و رویدادهای مختلف به نمایش گذاشته است تا کشورهای متنوعی را به خرید آن ترغیب کند.

در حال حاضر، الجزایر تنها خریدار خارجی Su-۵۷ برشمرده می‌شود. با این حال، حتی این قرارداد نیز ممکن است تحت تأثیر فشارهای آمریکا قرار گیرد؛ زیرا واشنگتن تهدید کرده است در صورت نهایی شدن قرارداد، الجزایر ممکن است با تحریم‌ها مواجه شود.

در ماه فوریه، رابرت پالادینو رئیس دفتر امور خاور نزدیک وزارت خارجه آمریکا این هشدار را در جلسه کمیته روابط خارجی سنای آمریکا مطرح کرد. او تصریح کرد که خرید جنگنده روسی توسط الجزایر می‌تواند به‌صورت خودکار موجب اقدامات تحریمی تحت قانون «مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم‌ها» یا CAATSA گردد. این قانون قبلاً پس از خرید سامانه پدافند هوایی روسی S-۴۰۰ Triumf توسط ترکیه، منجر به اخراج ناگهانی آن از برنامه جنگنده F-۳۵ Lightning II شده است.

با این حال، مسئله برای الجزایر و قزاقستان نه تنها تحریم‌های احتمالی، بلکه زمان تحویل جنگنده‌ها نیز می‌تواند باشد. کرملین قبلاً برنامه‌ریزی برای در اختیار داشتن ۷۶ فروند Su-۵۷ در ناوگان روسیه را اعلام کرده بود، اما تعداد جنگنده‌های ساخته شده همچنان کمتر از سه دوجین فروند به ثبت رسیده است.

با توجه به تحریم‌هایی که بر شرکت UAC تأثیر گذاشته، مشخص نیست که این شرکت چگونه می‌تواند به حیات خود ادامه دهد و در عین حال هم سفارش‌های داخلی روسیه را تأمین کند و هم جنگنده‌های صادراتی را در زمانبندی معقول برای مشتریان خارجی تحویل دهد.

سال گذشته، تعداد بسیار ناچیزی از Su-۵۷ به دست مشتریان رسید و برخی گزارش‌ها نشان می‌دهند که شاید هیچ فروندی تحویل داده نشده باشد. اکنون که تنها چهار ماه تا پایان سال ۲۰۲۶ باقی مانده، به‌نظر نمی‌رسد که تعداد زیادی از این جنگنده‌ها به پایان مراحل ساخت برسند.

به این ترتیب، اگر قزاقستان در نهایت تصمیم به خرید Su-۵۷ بگیرد، توان تولیدی روسیه و زمان‌بندی تحویل این هواپیماها می‌تواند به‌اندازه مسائل سیاسی و تحریم‌ها در سرنوشت این قرارداد تأثیرگذار باشد.

منبع: nationalinterest

۲۲۷۳۲۳