حسین رضایی‌زاده در روز دوشنبه ۱۶ شهریور در یک نشست خبری با خبرنگاران در کرمان، به گستردگی نیازهای جامعه به خدمات طب ایرانی اشاره کرد و گفت: رسانه‌ها می‌توانند در افزایش سطح آگاهی عمومی، آموزش صحیح جامعه و مدیریت مؤثر فضای مجازی نقش بسزایی ایفا کنند.

وی اظهار داشت که واقعیت استفاده از طب سنتی و فرآورده‌های طبیعی در جامعه غیرقابل انکار است و این موضوع را می‌توان از دو زاویه مورد بررسی قرار داد؛ از یک سو، بهره‌گیری مردم از ظرفیت‌های دانش بومی و ملی، یک فرصت اساسی برای کشور محسوب می‌شود، اما از سوی دیگر، اگر این حوزه به‌طور علمی، ایمن و مؤثر سازماندهی نشود، ممکن است سلامت بیماران را به خطر اندازد.

اینکه گیاهی است به معنای اینکه بی‌ضرر است نیست

رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت، یکی از بزرگ‌ترین باورهای نادرست در جامعه را این تصور دانست که فرآورده‌های گیاهی و طبیعی از هرگونه ضرری مبرا هستند و تأکید کرد: فرض بر این‌که یک محصول چون گیاهی یا طبیعی است، حتی اگر خاصیت درمانی نداشته باشد بی‌ضرر هم خواهد بود، یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات است.

رضایی‌زاده ادامه داد: گسترش این نوع تفکر می‌تواند به شکل‌گیری خطرات قابل توجه و بالفعل برای سلامت جمعیت منجر شود. به ویژه در شرایطی که مردم به دلیل تمایل یا اعتماد به داروهای طبیعی و گیاهی، ممکن است به راحتی تحت تأثیر ادعاهای نادرست قرار گیرند.

وی با اشاره به فعالیت گسترده افرادی که عمدتاً تخصص کافی ندارند در فضای مجازی، اعلام کرد: امروز با سیل عظیمی از ادعاهای مربوط به انواع داروها، روش‌های درمانی و توصیه‌های سلامتی در بستر اینترنت مواجه هستیم که برخی از آنها فاقد شواهد علمی معتبر هستند.

وی ادامه داد: گهگاه تبلیغاتی منتشر می‌شود که یک روش درمانی را برای بیماری‌های فراوانی، حتی ده‌ها یا صدها بیماری تجویز می‌کند، در حالی که منبع این ادعاها مشخص نیست و معلوم نیست چه کسی ایمنی و اثربخشی آنها را تأیید کرده است.

رضایی‌زاده بر لزوم توسعه آموزش و پژوهش در حوزه طب ایرانی تأکید کرد و گفت: در حال حاضر حدود ۱۰۰۰ متخصص و دانشجو در رشته طب ایرانی در کشور داریم و همچنین پزشکانی وجود دارند که در دوره‌های کوتاه‌مدت این حوزه آموزش دیده‌اند.

وی ادامه داد: جامعه متخصصین طب ایرانی شامل پزشکانی است که دکتری تخصصی طب ایرانی دریافت می‌کنند و داروسازانی که در رشته داروسازی سنتی تحصیل می‌کنند، اما با این وجود، این ظرفیت‌ها همچنان با نیاز جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر فاصله زیادی دارند.

رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت، این شکاف را یکی از کمبودهای موجود در نظام ارائه خدمات دانست و گفت: چنین فاصله‌ای می‌تواند امکان سوءاستفاده را برای افرادی که صلاحیت ندارند فراهم کند؛ بنابراین، توسعه آموزش دانشگاهی، اجرای پژوهش‌های معتبر و ارائه خدمات استاندارد در این زمینه ضروری است.

وی به تعریف طب سنتی و جایگاه آن در نظام سلامت نیز اشاره کرد و توضیح داد: آنچه دارای سابقه تاریخی و فرهنگی است و در زندگی روزمره مردم یک کشور ریشه دارد، در مفهوم اجتماعی طب سنتی قرار می‌گیرد؛ اما هر روش درمانی که توسط علم بررسی و با رعایت اصول ایمنی و اثربخشی ارزیابی شود، می‌تواند به تدریج در نظام پزشکی جاری شود.

رضایی‌زاده تأکید کرد: اصالت تاریخی و فرهنگی یک روش درمانی اهمیت دارد، اما استفاده از آن در نظام سلامت باید بر اساس شواهد علمی و ملاک‌های ایمنی و اثربخشی باشد.

وی افزود: در این رویکرد، برخی از روش‌های مبتنی بر طب ایرانی یا سایر نظام‌های طب سنتی می‌توانند در کنار درمان‌های پزشکی مرسوم و در بستر علمی مورد استفاده قرار گیرند؛ رویکردی که به نام پزشکی یکپارچه در سطح جهانی شناخته می‌شود.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های گیاهان دارویی و طب سنتی با اشاره به وضعیت پژوهش در این حوزه گفت: به طور متوسط حدود ۷۰ درصد از مطالعات و پژوهش‌هایی که در دانشکده‌ها و مراکز دانشگاهی طب ایرانی کشور انجام می‌شود، کارآزمایی‌های بالینی است.

وی توضیح داد: کارآزمایی بالینی به عنوان یکی از مهم‌ترین روش‌های تحقیق، امکان ایجاد زبان مشترک میان رویکردهای سنتی و پزشکی نوین را فراهم کرده و به ارزیابی دقیق‌تر اثر بخشی و ایمنی مداخلات کمک می‌کند.

رضایی‌زاده بیماری‌های گوارشی، تعدادی از بیماری‌های عصبی، سبک زندگی سالم، تأثیر مدیریت خواب و ورزش، بیماری‌های متابولیک مانند چاقی، کبد چرب، فشار خون و دیابت، علاوه بر موضوعات مرتبط با باروری و ناباروری و بهبود کیفیت زندگی بیماران سرطانی و مبتلا به ام‌اس را از مهم‌ترین محورهای مطالعه در این حوزه برشمرد.

وی اظهار داشت: بخشی از این تحقیقات به تولید فناوری جدید،產品 و حتی فرآورده‌های دارویی منجر شده و بعضی از این کالاها نیز مجوزهای لازم را از سازمان غذا و دارو دریافت و وارد بازار شده‌اند.

رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با اشاره به جایگاه علمی ایران در زمینه طب سنتی گفت: در پنج سال اخیر، ایران در چهار سال متوالی در رتبه چهارم تولید علم در این حوزه در سطح جهانی قرار داشته است.
وی افزود: سال گذشته، ایران یک رتبه پایین‌تر رفت و پس از کشورهایی چون چین، هند و آمریکا، به جایگاه پنجم دست یافت.

رضایی‌زاده بر این نکته تأکید کرد که با توجه به ظرفیت‌های علمی و پژوهشی موجود، ارتقاء جایگاه ایران در این زمینه ممکن است، مشروط بر آنکه ظرفیت‌های پژوهشی، آموزشی و فناوری به صورت منسجم توسعه یابند.

وی در ادامه به تحولات جدید ساختاری در حوزه طب ایرانی اشاره کرد و گفت: دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت از سال گذشته به مرکز طب ایرانی و مکمل ارتقا یافته و مسئولیت سیاست‌گذاری، مدیریت و برنامه‌ریزی حوزه طب ایرانی را بر عهده دارد.

رضایی‌زاده افزود: همچنین ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، وظیفه اجرای سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی را بر عهده دارد که در سال ۱۳۹۲ از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است.

وی ادامه داد: از اردیبهشت امسال و با توجه به توافق شورای عالی انقلاب فرهنگی، مدیریت و هماهنگی این دو بخش به شیوه‌ای یکپارچه و هماهنگ دنبال می‌شود تا حداکثر هم‌افزایی بین ظرفیت‌های وزارت بهداشت، معاونت علمی ریاست جمهوری و دیگر نهادهای مرتبط ایجاد گردد.

رضایی‌زاده از تدوین برنامه راهبردی مشترک وزارت بهداشت و معاونت علمی در این راستا خبر داد و گفت: در تهیه این برنامه سعی بر این شده که تصویری جامع از امکانات کشور ارائه و توسعه بخش‌های مختلف به طور متوازن دنبال شود.

وی آموزش، پژوهش، صنعت، داروسازی، فرآورده‌های طبیعی، شامل غذایی و دارویی، هوش مصنوعی، رسانه، آموزش عمومی و سبک زندگی سالم را از رتبه‌های اصلی این برنامه اعلام کرد.

وی تأکید کرد: هدف این نیست که فقط یک بخش از زنجیره توسعه یابد و سایر بخش‌ها عقب بمانند؛ برای نمونه، توسعه دارو بدون پیشرفت در صنعت، کنسرسیوم‌ها، توزیع و آموزش‌های ضروری به یک توسعه پایدار نخواهد انجامید.

رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت اعلام کرد: پس از ابلاغ این برنامه، هدایت، واگذاری، نظارت و حمایت از اجرای آن در قالب یک برنامه هماهنگ میان وزارت بهداشت و معاونت علمی خواهد بود.

رضایی‌زاده با اشاره به برگزاری نشست مشترک مدیران و مسئولان آموزشی کشور در تهران، توضیح داد: برنامه راهبردی برای مسؤولان دانشگاه‌ها و دانشکده‌های مرتبط ارائه شده و در آینده نزدیک فراخوان‌های رسمی از سوی معاونت علمی ریاست جمهوری منتشر خواهد گردید.

رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت همچنین در مورد ظرفیت دانشگاه علوم پزشکی کرمان گفت: این دانشگاه یکی از مراکز برجسته آموزشی، پژوهشی و درمانی طب ایرانی در کشور بوده و دارای دانشکده طب ایرانی است.

وی افزود: در حال حاضر در مجموع حدود ۲۲ تا ۲۳ مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی در حوزه طب ایرانی فعال هستند که برخی از آن‌ها دانشکده و برخی دیگر گروه‌های آموزشی‌اند.

رضایی‌زاده به توسعه زیرساخت‌های طب ایرانی در کرمان اشاره کرد و گفت: سلامتکده جدید طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در حال تکمیل است و پیش‌بینی می‌شود در هفته‌های آتی آماده بهره‌برداری و ارائه خدمات گردد.

وی در ادامه، نقش رسانه‌ها را در ارتقاء سواد سلامت و مقابله با اطلاعات نادرست در حوزه طب ایرانی، بسیار حیاتی دانست و اظهار داشت: فضای مجازی علاوه بر فرصت‌های عظیم، هم‌چنین بستر انتشار سریع اخبار غلط و ادعاهای غیر علمی را نیز فراهم کرده است.

او با اشاره به اینکه معمولاً محتوای منفی و هیجانی بیشتر دیده و بازنشر می‌شود، ادامه داد: تولید محتواهای علمی و مثبت در حوزه سلامت باید به شکلی گسترده‌تر صورت گیرد تا بتواند با انبوه اطلاعات نادرست رقابت کند.

وی همچنین از طرح نهضت سواد سلامت‌آموزی صحبت کرده و افزود: تولید محتوای آموزشی برای بهورزان، سفیران سلامت، مراقبان سلامت، پزشکان، خانواده‌ها و مدارس در دستور کار قرار دارد.

رضایی‌زاده در نهایت تأکید کرد: اطلاع‌رسانی، آموزش عمومی و ترویج سبک زندگی سالم از محورهای اصلی برنامه راهبردی جدید است و رسانه‌ها می‌توانند در جلوگیری از سوءاستفاده از اعتماد مردم و راهنمایی جامعه به سمت گرفتن خدمات ایمن و مؤثر، نقشی کلیدی ایفا کنند.

انتهای پیام