به نقل از خبرآنلاین، زمانیکه نتایج کنکور منتشر میشود، معمولاً یک رقم بر روی صفحه نقش میبندد؛ شامل رتبه، نمره، کدرشتهمحل و در نهایت نام دانشگاه مورد نظر. اما این ماجرا برای دانشجویانی که از شهرهای دیگر به تهران میآیند، به این سادگی ختم نمیشود. به محض مشخص شدن نام دانشگاه، محاسبات جدیدی آغاز میگردد؛ دانشجو باید بداند که کجا اقامت کند، چه مقدار برای ایابوذهاب هزینه نماید، چگونه خطر غذا را تأمین کند و اگر در یکی از دورههای شهریهپرداز پذیرفته شده است، چه مقدار باید برای پرداخت هزینههای تحصیلی کنار بگذارد.
دانشجو در گزارشی ذکر کرده است: به ظاهر، این هزینهها میتوانند جدا از یکدیگر به نظر برسند، اما در زندگی دانشجویی در نهایت همه اینها به یک صورتحساب واحد تبدیل میشوند. بنابراین، پرسش درباره شهریه دانشگاه چقدر است؟ به تنهایی نمیتواند سؤال کاملی به شمار آید. سؤال واقعی باید اینطور فرمولبندی شود که یک دانشجو برای اینکه تنها یک نیمسال را در تهران سپری کند و به کلاسها برود، در مجموع چه میزان باید هزینه نماید؟
جواب این پرسش برای تمامی دانشجویان یکسان نمیباشد. دانشجوی روزانه بومی، دانشجوی روزانه غیربومی و دانشجوی نوبت دوم، حتی با تحصیل در یک دانشگاه، از سه نوع مختلف هزینههای تحصیل و زندگی دانشجویی برخوردار خواهند بود.
رقم روی صورتحساب؛ شهریه یک ترم در دانشگاه تهران
برای ورودیهای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵، دانشگاه تهران جدول شهریه مقطع کارشناسی ارشد را منتشر کرده است. براساس این جدول، شهریه ثابت دوره نوبت دوم برای گروه علوم انسانی و علوم رفتاری برابر با ۶۶ میلیون و ۱۶۲ هزار و ۳۱۰ ریال و شهریه هر واحد متغیر نظری به میزان ۱۱ میلیون و ۷۲۸ هزار و ۳۶۷ ریال تعیین شده است. در دیگر گروههای آموزشی، شهریه ثابت معادل ۷۳ میلیون و ۴۱۴ هزار و ۲۰۰ ریال و هزینه هر واحد نظری ۱۷ میلیون و ۶۴۴ هزار و ۱۱۷ ریال اعلام گردیده است.
اگر به یک دانشجوی کارشناسی ارشد نوبت دوم علوم انسانی و علوم رفتاری توجه نماییم که در یک نیمسال ۱۰ واحد نظری انتخاب میکند، مجموع شهریه ثابت و متغیر او به حدود ۱۸ میلیون و ۳۴۵ هزار تومان میرسد. البته این مبلغ تنها مربوط به هزینههای تحصیلی است و هنوز هزینه خوابگاه، غذا، رفتوآمد، کتاب و سایر مایحتاج زندگی در آن لحاظ نشده است.
در سایر گروههای آموزشی نیز محاسبات مشابه برای ۱۰ واحد نظری به حدود ۲۵ میلیون تومان میرسد؛ بنابراین قبل از اینکه دانشجو اولین کتابش را خریداری کند یا یک وعده غذا در دانشگاه تناول کند، نوع دوره و گروه آموزشی قادر است مبالغ زیادی از بودجه نیمساله او را تحت تأثیر قرار دهد.
داستان برای دانشجوی روزانه از نقطه دیگری آغاز میشود
دانشجوی روزانه دانشگاه دولتی در سنوات مجاز، شهریه آموزشی پرداخت نمیکند و این موضوع موجب شده تا عبارت تحصیل رایگان برای این دورهها پرطرفدار شود. با این حال، برای دانشجویی که از شهرستان به تهران آمده، حذف شهریه به معنای حذف تمامی هزینههای تحصیلی نیست.
دانشجوی غیربومی باید همچنان برای تأمین محل اقامت، غذا و رفتوآمد خود هزینه کند. اگر خوششانس باشد و خوابگاه دانشگاه به وی تعلق بگیرد، هزینه اسکان براساس نرخهای مصوب دانشگاه تعیین میشود؛ اما در صورتیکه در فرآیند به خوابگاه معرفی نشود، باید برای خوابگاه خودگردان، اتاق اشتراکی یا اجاره خانه هزینه کند.
بنابراین، صفر بودن شهریه به معنای صفر شدن هزینهها نیست. در واقع، تفاوت اصلی میان دانشجوی بومی و غیربومی در همین نکته نهفته است؛ دانشجوی بومی میتواند پس از پایان کلاسها به خانه برگردد، اما دانشجوی شهرستانی باید پیش از آغاز کلاسها درباره محل زندگیاش تصمیم بگیرد و برای آن هزینه کند.
خوابگاه؛ جایی که یک تصمیم اداری میتواند هزینهها را متغیر کند
برای دانشجوی غیربومی، خوابگاه دانشگاه تنها یک خدمات رفاهی نیست؛ بلکه بخشی از معادله مالی ادامه تحصیل است. به همین دلیل، روند اسکان از هفتهها و گاهی ماهها قبل از آغاز کلاسها شروع شده و دانشگاهها برای ثبت درخواست، انتخاب اتاق و تعیین اولویتها بازههای مشخصی دارند.
در دانشگاه صنعتی شریف، اطلاعیههای مربوط به اسکان ورودیهای جدید برای سال تحصیلی جدید انتشار یافته و فرآیند اسکان از سمت مدیریت خوابگاه دانشگاه دنبال میشود. در اطلاعیهها نیز میان ثبت درخواست و تخصیص نهایی محل اسکان تفاوت وجود دارد؛ به این معنا که ثبت تقاضا به تنهایی به معنای تضمین دریافت اتاق نیست.
دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز برای برخی گروههای دانشجویی، شامل متقاضیان خوابگاه متأهلی، روند پیشثبتنام را در زمان مشخصی دنبال کرده است. دانشگاه علامه طباطبائی هم اطلاعیههای مربوط به اسکان و انتخاب اتاق دانشجویان برای نیمسال اول سال تحصیلی جدید را منتشر کرده است.
وجه مشترک این فرآیندها روشن است: دانشجو ابتدا باید درخواست خود را ثبت کند و سپس بر اساس ظرفیت موجود و ضوابط دانشگاه در انتظار تعیین تکلیف بماند؛ بنابراین نمیتوان خوابگاه را بلافاصله از روز قبولی به عنوان یک امکان قطعی در نظر گرفت.
اگر خوابگاه تأمین نشود، هزینهها به شدت افزایش مییابد
دانشجویی که خوابگاه دانشگاه را دریافت نمیکند، از دانشگاه کنار گذاشته نمیشود؛ تنها بخشی از هزینههای زندگی او از داخل دانشگاه به خارج از آن منتقل میشود. اتاق اشتراکی، خوابگاه خودگردان یا اجاره خانه، گزینههایی هستند که بعد از این مرحله به دانشجو ارائه میشوند.
از اینجا به بعد، مبلغ دیگر به جدول دانشگاه وابسته نیست. محله، فاصله تا دانشگاه، تعداد همخانهها، امکانات و وضعیت بازار مسکن تعینکننده هستند که دانشجو برای اقامت چه مقداری پرداخت نماید. به همین دلیل، دو دانشجوی روزانه یک دانشگاه ممکن است با شهریه یکسان در وضعیت یکسانی باشند، اما هزینههای زندگی آنها به طرز چشمگیری متفاوت باشد؛ یکی در خوابگاه دانشگاه ساکن میشود و دیگری مجبور به پرداخت هزینههای اجاره اتاق یا خانه است.
این تفاوت در تهران بیشتر نمود پیدا میکند، زیرا هزینه مسکن و فاصله محل اسکان تا دانشگاه ممکن است بخش قابل توجهی از بودجه ماهانه دانشجو را به خود اختصاص دهد. لذا برای یک دانشجوی شهرستانی، خوابگاه تنها یک امتیاز رفاهی محسوب نمیشود؛ بلکه میتواند یکی از عوامل کلیدی تعیینکننده توان مالی او برای ادامه تحصیل باشد.
سلف دانشگاه؛ هزینهای که با تکرار افزایش مییابد
تغذیه هم یکی از هزینههایی است که معمولاً در برآورد اولیه خانوادهها کمتر مورد توجه قرار میگیرد، اما در طول یک نیمسال به رقمی قابل توجه تبدیل میشود. آخرین نرخ رسمی موجود برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴، قیمت غذای دانشجویی را برای وعدههای کمهزینه، متوسط و پرهزینه به ترتیب ۱۱، ۱۷ و ۲۲ هزار تومان اعلام کرده بود.
این ارقام خاص سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ هستند و بدون اعلام رسمی جدید، نمیتوان آنها را به عنوان نرخ قطعی سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ در نظر گرفت. با این حال، همین دادهها نشان میدهد که تغذیه نیز جزئی از هزینههای ثابت زندگی دانشجویی به حساب میآید.
برای نمونه، اگر یک دانشجو در یک نیمسال ۱۸۰ وعده غذا از دانشگاه دریافت کند و میانگین هزینه هر وعده را ۱۷ هزار تومان محسابه کند، مجموع پرداختی او به حدود سه میلیون تومان خواهد رسید. این مبلغ به تنهایی بزرگترین هزینه دانشجو نیست، اما در کنار دیگر مخارج مانند خوابگاه، رفتوآمد و سایر نیازها، دیگر نمیتوان آن را نادیده گرفت.
سه دانشجو، سه صورتحساب متفاوت
برای درک بهتر هزینه واقعی تحصیل در تهران، میتوان سه وضعیت را در کنار هم مقایسه کرد.
دانشجوی اول، روزانه و ساکن تهران است. این دانشجو هیچ شهریهای برای تحصیل پرداخت نمیکند و نیز هزینه خوابگاه برای او وجود ندارد؛ از این رو، هزینههای اصلی او محدود به غذا، رفتوآمد، کتاب، لوازم آموزشی و مخارج شخصیاش خواهد بود.
دانشجوی دوم، روزانه و غیربومی است. او شهریهای برای آموزش پرداخت نمیکند، اما باید برای زندگی و اسکان در تهران هزینه کند. اگر خوابگاه دانشگاه به او تعلق بگیرد، هزینه اقامتش طبق نرخهای مصوب دانشگاه تعیین میشود؛ اما در غیر این صورت بایستی به گزینههای گرانی در بازار مراجعه کند.
دانشجوی سوم، نوبت دوم و غیربومی است. در این سناریو، شهریه و هزینه زندگی همزمان بر روی میز قرار دارند. فرض کنید این دانشجو کارشناسی ارشد علوم انسانی دانشگاه تهران باشد و ۱۰ واحد نظری انتخاب کند، که در این صورت، مجموع شهریه او حدود ۱۸ میلیون و ۳۴۵ هزار تومان خواهد بود و بعد از آن باید هزینههای اسکان، غذا، رفتوآمد و نیازهای روزمرهاش را نیز تأمین کند.
در نهایت، سه دانشجو ممکن است در یک شهر و حتی یک دانشگاه تحصیل کنند، اما هزینه واقعی یک نیمسال برای هر یک از آنها به طور قابل توجهی متفاوت باشد.
هزینههایی که هرگز در سامانه آموزشی دیده نمیشوند
شهریه، خوابگاه و غذا تنها قسمتهای قابل رویت این صورتحساب هستند. هزینه کتاب و جزوه، چاپ و کپی، اینترنت، لوازمالتحریر، نرمافزارهای تخصصی و تجهیزات آموزشی همچنین در طول ترم هزینههایی را به بار میآورد.
برای دانشجویان برخی رشتههای فنی و مهندسی یا رشتههایی با کارهای آزمایشگاهی، هزینه مواد و تجهیزات ممکن است بیشتر باشد. در مقاطع تحصیلات تکمیلی نیز هزینههای رفتوآمد برای انجام پروژههای تحقیقاتی، خرید برخی منابع و هزینههای مرتبط با پایاننامه به این اقلام اضافه میشود. این کارکردها معمولاً در جدول شهریه دانشگاه درج نمیشوند، اما از جیب دانشجو هزینه خواهند داشت؛ بنابراین رقم قید شده در سامانه آموزشی دانشگاه نمیتواند معادل هزینه واقعی تحصیل باشد.
زمانی که دانشگاه رایگان است، اما زندگی رایگان نیست
در دورههای روزانه، دانشگاه ممکن است بابت آموزش از دانشجو شهریهای اخذ نکند، اما برای شرکت در کلاسها، دانشجو نیاز دارد در تهران زندگی کرده، غذا بخورد و خود را به دانشگاه برساند. این فاصله موجود میان هزینههای آموزشی و هزینههای حضور در دانشگاه، فشار مالی بر دوش دانشجویان غیربومی را تشریح میکند.
در سوی دیگر، دانشجوی نوبت دوم علاوه بر هزینههای زندگی، با شهریه نیز روبرو میشود. بررسی وضعیت دانشگاه تهران نشان میدهد یک دانشجوی کارشناسی ارشد علوم انسانی و علوم رفتاری با انتخاب ۱۰ واحد نظری، ممکن است نزدیک به ۱۸.۳ میلیون تومان شهریه پرداخت کند. این میزان برای سایر گروههای آموزشی نزدیک به ۲۵ میلیون تومان خواهد بود؛ لذا در بررسی هزینههای تحصیل در تهران، یک عدد واحد وجود ندارد. وضعیت هر دانشجو تعیین میکند که کدام هزینهها باید در صورتحساب او لحاظ شوند و کدام هزینهها حذف گردند.
صورتحساب واقعی هرگز بهطور یکجا توسط هیچ دانشگاهی منتشر نمیشود
دانشگاه میزان شهریه را در قالب جدول تنظیم میکند، نرخ خوابگاه و دستورالعملهای لازم را تعیین مینماید و قیمت غذای سلف را نیز اعلام میکند، اما در انتها، دانشجو با یک صورتحساب واحد روبرو میشود که هیچیک از این ارقام در کنار یکدیگر قرار نمیگیرد. هزینه واقعی یک ترم حاصل جمع چندین تصمیم است؛ اینکه آیا دانشجو در دوره روزانه مشغول به تحصیل است یا در حال پرداخت شهریه، بومی است یا غیربومی، خوابگاه دارد یا خیر، چند وعده غذا از دانشگاه استفاده میکند و چه مقدار برای رفتوآمد و نیازهای آموزشی هزینه مینماید.
بنابراین، در آستانه سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵، تنها سؤال اصلی این نیست که نرخ شهریه دانشگاه به چه میزان افزایش یافته است؟ پرسش مهمتر این است که دانشجویی که قصد دارد یک نیمسال کامل را در تهران سپری کند، از ابتدای ترم تا انتها چه مبلغی برای ماندن و ادامه تحصیل باید کنار بگذارد.
برای دانشجوی روزانه بومی، این هزینه ممکن است نسبتاً پایین باشد؛ برای دانشجوی روزانه غیربومی، خوابگاه میتواند عامل تعیینکنندهای باشد و برای دانشجوی نوبت دوم، شهریه از همان روزهای اولیه وارد محاسباتش میشود.
علاوه بر این، دانشجو روزی که خبر قبولی را دریافت میکند، در حقیقت فقط صاحب یک صندلی در دانشگاه شده است؛ هزینه واقعی از لحظهای آغاز میشود که باید برای حفظ آن صندلی، هزینههای مربوطه را پرداخت کند.
۲۳۳۲۱۷
نظرات کاربران