تعدادی از پژوهشگران در گزارشی تازه که در نشریه‌ی انجمن پزشکی آمریکا منتشر شده، مطرح می‌کنند که هوش مصنوعی در برخی از مأموریت‌های پزشکی، هم‌اکنون می‌تواند از پزشکان عملکرد دقیق‌تری داشته باشد و حتی در چند سال آینده، بدون نیاز به دخالت مستقیم انسان، راهکارهای مراقبتی بهتری برای بیماران فراهم کند. این مقاله که نویسندگانش «کیل امانوئل» (پژوهشگر شناخته‌شده‌ی اخلاق پزشکی) و «وینود خسلا» (سرمایه‌گذار فناوری) هستند، برای رسیدن به این برداشت، صدها مطالعه مرتبط با به‌کارگیری هوش مصنوعی در حوزه‌ی درمان را مرور و تحلیل کرده است.

جمع‌بندی نویسندگان این است که در حوزه‌ی وظایف شناختیِ پزشکی، نه‌تنها ممکن است کارایی هوش مصنوعی به‌تنهایی از پزشک پیشی بگیرد، بلکه حتی ترکیب پزشک و هوش مصنوعی نیز در آینده قادر است جای خود را به رویکردی بدهد که صرفا بر پایه‌ی اتکای هوش مصنوعی بنا شده است. آن‌ها در توصیف دیدگاه خود می‌نویسند: «در عملکردهای شناختی پزشکی، احتمالا مراقبت مبتنی‌بر هوش مصنوعی به‌تنهایی بهتر از مراقبت صرفا توسط پزشک یا ترکیب پزشک و هوش مصنوعی خواهد بود.»

با این حال، چنین نتیجه‌گیری‌ای در میان بخشی از بدنه‌ی پزشکی بازتابی انتقادی پیدا کرده است. «جان وایت»، مدیرعامل انجمن پزشکی آمریکا، از منتقدان اصلی این مقاله به شمار می‌رود و می‌گوید شواهدی که نویسندگان روی آن تکیه کرده‌اند، استحکام لازم برای رسیدن به چنین ادعای گسترده‌ای را ندارد.

به‌گفته‌ی وایت، بخشی از مطالعاتی که در مقاله بررسی شده‌اند بیشتر به «شبیه‌سازی» شباهت داشته‌اند تا «آزمایش‌های کور کنترل‌شده»؛ روشی که در پژوهش‌های پزشکی معمولاً اعتبار بیشتری دارد. او همچنین تاکید می‌کند که برخی از همان پژوهش‌ها با نتیجه‌ی نهایی‌ای که نویسندگان ارائه کرده‌اند هم‌راستا نیست. برای نمونه، وایت به پژوهشی اشاره می‌کند که ماه فوریه در نشریه‌ی نیچر منتشر شد و در آن نشان داده شد تعداد زیادی از بیماران وقتی از چت‌بات‌های هوش مصنوعی برای شرح مشکل خود و گرفتن راهنمایی مناسب استفاده می‌کنند، با دشواری مواجه می‌شوند.

وایت می‌افزاید انجمن پزشکی آمریکا نسبت به توان بالقوه‌ی ابزارهای هوش مصنوعی بی‌توجه نیست، اما بر این باور است که این فناوری باید در چارچوب برنامه‌ی درمانی و تحت نظارت پزشک به کار گرفته شود.

در نقطه‌ی مقابل، نویسندگان مقاله معتقدند باید تغییرات شتابان در مدل‌های زبانی بزرگ را از زمان عرضه‌ی چت جی‌پی‌تی در نوامبر ۲۰۲۲ در نظر گرفت. از نگاه آنان، با اینکه تنها چند سال از فراگیر شدن این فناوری می‌گذرد، هوش مصنوعی در چند وظیفه‌ی بنیادین پزشکی نه‌تنها به سطح عملکرد پزشکان رسیده، بلکه در برخی موارد از آن‌ها هم عبور کرده است.

نویسندگان انتظار دارند در سال‌های پیش رو، فاصله میان عملکرد هوش مصنوعی و پزشکان بیشتر شود. دلیلشان این است که توان مدل‌های هوش مصنوعی با سرعت بالا در حال رشد است، در حالی که اتکای پزشکان به همین ابزارها ممکن است به مرور، برخی مهارت‌های انسانی را کم‌رنگ کند.

گزارش حتی پا را فراتر می‌گذارد و مطرح می‌کند که در شرایطی خاص، حضور پزشک می‌تواند به بدتر شدن نتیجه‌ی حاصل از هوش مصنوعی منجر شود.

براساس تحلیل نویسندگان، سیستم‌هایی که تصمیم‌گیری انسان و هوش مصنوعی را به شکل ترکیبی مدیریت می‌کنند، در بعضی مطالعات عملکردی پایین‌تر از حالتی داشته‌اند که تنها به هوش مصنوعی تکیه شده است. از همین جا به این جمع‌بندی می‌رسند: «با بهبود هوش مصنوعی، حضور انسان در حلقه‌ی تصمیم‌گیری ممکن است به بدترشدن مراقبت از بیمار منجر شود.»

نگرانی درباره‌ی افت توان پزشکان به دلیل وابستگی به هوش مصنوعی، صرفا یک حدس تخیلی هم نیست. پیش‌تر برخی پزشکان برجسته هشدار داده بودند که دانشجویان پزشکی در مسیر حرفه‌ای خود به ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی عادت کرده و به آن‌ها دل می‌بندند.

این موضوع فقط به دانشجویان محدود نمی‌ماند. داده‌های داخلی اوپن اِویدنس، چت‌باتی پزشکی که برای استفاده‌ی متخصصان طراحی شده، نشان می‌دهد حدود دو سوم پزشکان آمریکایی از این ابزار استفاده می‌کنند.

هم‌زمان، کاربرد هوش مصنوعی در پزشکی هم با سرعت در حال گسترش است. به‌تازگی گروهی از جراحان مغز و اعصاب در بریتانیا اعلام کرده‌اند که هنگام جراحی برای خارج کردن تومور مغزی یک بیمار، از ابزار هوش مصنوعی برای هدایت و کمک در طول عمل استفاده کرده‌اند.

«رابرت واچر»، رئیس بخش پزشکی دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو، دیدگاهی میانه‌تر دارد. او می‌گوید در شرایط فعلی، ترکیب انسان و هوش مصنوعی می‌تواند نتیجه‌ی بهتری به دنبال بیاورد؛ با این حال، احتمال می‌دهد در آینده وضعیتی شکل بگیرد که دخالت انسان باعث افت کارایی سیستم شود. با این وجود، واچر بر این باور است که پزشکان به‌طور کامل از چرخه‌ی درمان حذف نخواهند شد.

بحث درباره‌ی برتری هوش مصنوعی نسبت به انسان به پزشکی محدود نمانده و سابقه نشان می‌دهد در برابر ادعاهای بزرگ در این حوزه باید با احتیاط برخورد کرد. به عنوان مثال، پژوهشی جنجالی درباره‌ی استفاده از چت جی‌پی‌تی در آموزش ادعا کرده بود این ابزار می‌تواند اثر مثبتی چشمگیر بر یادگیری دانش‌آموزان داشته باشد. اما بعدا نشریه‌ی اشپرینگر نیچر آن مقاله را سلب اعتبار کرد؛ چون در تحلیل داده‌هایش مشکلات و تناقض‌های جدی مشاهده شده بود.

۵۸۵۸