دکتر رضا سعیدی در گفتگو با ایسنا، در خصوص ارزیابیهای دورهای سلامتی دانشآموزان بیان کرد: یکی از طرحهای اجرا شده از سوی اداره سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس که بهطور مشترک با وزارت آموزش و پرورش پیش میرود، نظام مراقبت سلامتی افراد ۵ تا ۱۸ سال است که در قالب خدمات بهداشتی برنامهریزی شده است. هدف از این فرایند جلوگیری از ایجاد مشکلات بهداشتی و شناسایی سریع آنها به همراه انجام اقدامات اولیه و مدیریت مناسب است که این موضوع با انجام معاینات دورهای در سطح پایههای تحصیلی حاصل میشود.
سنجش سلامت نوآموزان
او به تبیین سنجش سلامت نوآموزان پرداخت و گفت: در لحظه ورود به مدرسه (سنجش سلامت دانشآموزانی که به دوره ابتدایی و پیشدبستانی وارد میشوند)، در قالب «طرح سنجش سلامت جسمانی و آمادگی تحصیلی نوآموزان بدو ورود به مدرسه» با همکاری سازمان آموزشوپرورش استثنایی و برای پایههای چهارم و اول در دورههای متوسطه اول و دوم با همکاری دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش و پرورش انجام میشود.
ارزیابی وضعیت دانشآموزان در پایههای چهارم، هفتم و دهم
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت در خصوص ارزیابیهای دانشآموزان در پایههای چهارم، هفتم و دهم گفت: معاینات در دو سطح پزشکی و غیرپزشکی و براساس بستههای خدمات برای گروه سنی هدف اجرا میگردد. خدمات غیرپزشکی شامل ارزیابی اولیه وضعیت واکسیناسیون، رشد (قد و نمایه توده بدنی BMI)، بینایی، شنوایی، مشکلات پوستی و مویی (شپش و گال)، سلامت دهان و دندان، عفونت سل و آسم، وضعیت روانی، فشارخون، رفتارهای پرخطر (تغذیه ناسالم، کمتحرکی، مواجهه با مواد دخانی، مصرف مواد دخانی، سوء مصرف مواد، خشونت) و ارائه خدمات اولیه در مواجهه با فوریتها (شامل سوختگی، گزش حیوانات خطرناک و دیگر آسیبهای محیطی، احیای قلبی_عروقی و آموزش بهداشت فردی، تغذیه متناسب و فعالیت بدنی و پیشگیری از حوادث ترافیکی، پیشنهادات ایمنی و بهداشت دوران بلوغ) و آموزشهای منحصر به فرد بر اساس بیماری فرد است.
سعیدی همچنین در مورد خدمات پزشکی اظهار داشت: این خدمات شامل بررسی سابقه بیماری، عادات خانوادگی، شناسایی افراد مبتلا به بیماریهای نیازمند مراقبت ویژه (مانند دیابت، صرع، آسم، بیماری قلبی عروقی، سل، هموفیلی، تالاسمی) بررسی قد و نمایه توده بدنی BMI، وضعیت واکسیناسیون، بررسی مخاطها در خصوص آنمی و هپاتیت، معاینه چشم و گوش، پوست و مو، تیروئید، ریه و قلب و عروق، فشارخون، معاینات اسکلتی-عضلانی، شکم، ادراری تناسلی، روند بلوغ، وضعیت روانپزشکی و رفتارهای پرخطر (مصرف مواد دخانی و سوء مصرف مواد) است.
این پزشک توضیح داد: از دیگر اقدامات، آموزشهای مرتبط با سلامت باروری دوران بلوغ در میان دختران پایه اول متوسطه اول در سطح کشور است که با هدف ارتقاء آگاهی، نگرش و عملکرد گروه سنی ۱۰ تا ۱۸ سال در حوزه بهداشت بلوغ و باروری از جنبههای جسمانی، روانی، اجتماعی و معنوی در مدارس و مراکز جامع سلامت ارائه میشود و شامل دانشآموزان و والدین میگردد.
مشکلات جسمانی دانشآموزان را نمیتوان با یک شاخص قضاوت کرد
سعیدی در رابطه با روند مشکلات جسمانی در دانشآموزان اعلام کرد: نمیتوان روند ظهور مشکلات جسمانی در دانشآموزان را تنها با یک شاخص یا مطالعه مقطعی مورد قضاوت قرار داد؛ به همین دلیل، وزارت بهداشت این موضوع را از طریق مجموعهای از دادههای به دست آمده از ارزیابیهای سلامت، غربالگریهای منظم، مراجعات و نظام ارجاع پیگیری میکند. این پایشها امکان شناسایی پیشدستانه مشکلات و بررسی تغییرات آنها را در گروههای سنی و پایههای تحصیلی مختلف فراهم میکند.
تغییر الگوی مشکلات سلامت دانشآموزان
این متخصص بیماریهای کودکان به تغییر الگوی مشکلات سلامتی دانشآموزان اشاره کرد و توضیح داد: در سالهای اخیر، شکل مشکلات سلامتی از بیماریهای عفونی و مشکلات کلاسیک دوران کودکی به سمت مسائلی نظیر کمتحرکی، چاقی و اضافهوزن، اختلالات اسکلتی-عضلانی، وضعیت نامناسب قامتی، مشکلات بینایی و شنوایی، پوسیدگی دندان و عواملی از این دست که به سبک زندگی مرتبط هستند، تغییر یافته است. بدین ترتیب، رویکرد وزارت بهداشت از درمانمحوری به سمت پیشگیری، شناسایی زودهنگام، مداخله و پیگیری معطوف شده است.
غربالگری جهت شناسایی بیماریها
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت در ادامه بیان کرد: نکتهای که باید به آن توجه داشت این است که هریک از موارد شناسایی شده در غربالگری الزاما به معنای وجود بیماری نیست؛ به همین دلیل، در صورت وجود یافتههای غیرطبیعی، دانشآموز به فرآیند ارجاع و بررسی تخصصی وارد میشود. این بدان معناست که برای ارزیابی دقیق روند، باید نتایج غربالگری در پایههای گوناگون، دادههای نظام ارجاع و مطالعات ملی مانند طرحهای پایش سلامتی دانشآموزان بهطور همزمان تحلیل شوند.
نتایج بررسی وضعیت فعالیت بدنی دانشآموزان
این فوقتخصص نوزادان در مورد اختلالات شایع در دانشآموزان ایرانی گفت: اختلالات وزنی و چاقی، کمتحرکی، مشکلات بینایی، سلامتی دهان و دندان و اختلالات اسکلتی-عضلانی از نکات مهمی در حوزه سلامت جسمانی محسوب میشوند و باید سلامت روان و اختلالات رفتاری نیز مدنظر قرار گیرند. «مطالعه کاسپین ۵» که در سال ۲۰۱۵ در ۳۰ استان و بر روی ۱۴،۴۰۰ دانشآموز ۷ تا ۱۸ ساله انجام شد، نتایج آن نشان داد که ۲۰.۸ درصد دانشآموزان دچار اضافه وزن یا چاقی هستند و ۲۱.۱ درصد نیز دارای چاقی شکمی هستند. همچنین تحقیق «ملی کاسپین ۴» که بر روی بیش از ۱۳ هزار دانشآموز ۶ تا ۱۸ ساله صورت گرفته، نشان داد که فقط ۱۸ درصد حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی روزانه داشتهاند؛ از تحقیقی دیگر در همین طرح، ۳۴.۱۱ درصد افراد کمبود فعالیت بدنی را گزارش کردهاند.
پراکندگی جغرافیایی مشکلات سلامت دانشآموزان در کشور یکسان نیست
او بیان کرد که پراکندگی جغرافیایی مشکلات سلامت در دانشآموزان در کشور یکسان نیست و شدت و نوع مشکلات در میان استانها و حتی مناطق شهری و روستایی متفاوت است. این تفاوت معمولاً تحت تأثیر عواملی چون الگوی تغذیه، وضعیت اقتصادی-اجتماعی، میزان فعالیت بدنی، شهرنشینی، شرایط جغرافیایی، دسترسی به خدمات سلامت، آلودگی هوا و آب و امکانات ورزشی و آموزشی قرار دارد.
ضرورت توجه به ویژگیهای منطقهای برای حل مشکلات دانشآموزان
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت گفت: پژوهشهای ملی نشاندهنده این است که شیوع و نوع برخی عوامل خطر و اختلالات سلامت، تحت تأثیر شرایط جغرافیایی، اقلیمی، اجتماعی-اقتصادی، سبک زندگی، شهرنشینی و دسترسی به خدمات سلامت در مناطق مختلف، متفاوت است. از این رو، سیاستگذاری در حوزه سلامت دانشآموزان نمیتواند به شکل یکسان و بدون اعتنا به ویژگیهای محلی انجام شود.
سعیدی با اشاره به رویکرد وزارت بهداشت در زمینه پایش منطقهای و شناسایی نقاط پرخطر، توضیح داد: منظور این است که در حین اجرای بستههای سلامت پایه برای تمامی دانشآموزان، شدت و نوع مداخلات در استانها و مناطقی که بار بیشتری را دارند، بر اساس نیاز آنها تنظیم میشود. به عبارت دیگر، عدالت در سلامت دانشآموزان به معنای ارائه خدمات یکسان نیست، بلکه به معنای ارائه خدمات متناسب با نیاز و خطر در هر منطقه است.
روند افزایشی چاقی در میان نوجوانان ایرانی
او با اشاره به افزایشی بودن میزان اضافه وزن و چاقی در میان نوجوانان توضیح داد: بر اساس آخرین گزارشهای مربوط به بهبود تغذیه در معاونت بهداشت، شیوع اضافه وزن و چاقی در میان نوجوانان در حال افزایش است؛ بهگونهای که این میزان از ۱۴.۹۳ در سال ۱۴۰۱ به ۱۶.۵۸ در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته و پیشبینی میشود که این رقم در سال ۱۴۰۳ به ۱۹.۵ برسد.
وضعیت میانه ید ادرار در دانشآموزان
او درباره وضعیت مصرف ید در میان دانشآموزان آذربایجان غربی گفت: بر اساس آخرین بررسی کشوری در سال ۱۴۰۲، میانگین ید ادرار در سایر استانها مناسب بوده، اما وضعیت استان آذربایجان غربی مطلوب نیست. استاندارد ید ادرار بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ و میانگین کل کشور ۱۳۳ است، اما استان آذربایجان غربی عدد ۸۹ را نشان میدهد که بر این اساس، مداخلات لازم باید انجام گیرد.
انتهای پیام
نظرات کاربران