اخترشناسان برای مدتها به دنبال کشف نشانههای رادیویی از جهانهای خارج از منظومه شمسی بودهاند. سرانجام، کشفی بیسابقه توسط گروهی از دانشمندان این رؤیا را به حقیقت پیوست. این رصد مهم، اگرچه نشانهای از حیات فرازمینی نیست، اما درک ما را از نحوه شکلگیری و تکامل سیارات فراخورشیدی به میزان چشمگیری افزایش میدهد.
کشف بیسابقه: ردیابی سیگنال از بتا پیکتوریس b
گروهی از محققان به رهبری کوین اورتیز سبایوس (Kevin Ortiz Ceballos)، دانشجوی فارغالتحصیل مرکز اخترفیزیک هاروارد و اسمیتسونیان، تلسکوپ رادیویی میرکت (MeerKAT) در آفریقای جنوبی را به سمت سیاره فراخورشیدی غولپیکر بتا پیکتوریس b نشانه گرفتند. این سیاره که حدود ۶۴ سال نوری با زمین فاصله دارد و جرمی ۱۰ برابر مشتری دارد، انفجارهای سریع و تکرارشوندهای از سیگنال رادیویی ساطع میکرد. پس از تحلیل دقیق، تیم تأیید کرد که منبع این سیگنالها، خود سیاره است و نه ستاره میزبان آن، که این نخستین ردیابی مستقیم و قطعی از یک سیگنال رادیویی سیارهای خارج از منظومه شمسی است.
منبع سیگنالها: شفق قطبی و قدرت میدان مغناطیسی
این سیگنال رادیویی کشفشده، برخلاف گمانهزنیها، نشانهای از حیات فرازمینی نیست؛ بلکه با پدیده شفق قطبی بسیار قدرتمند (مشابه آنچه در زمین و مشتری میبینیم اما با شدت بیشتر) سازگار است. این یافته اطلاعات حیاتی درباره خود سیاره ارائه میدهد؛ از این اندازهگیریها، قدرت میدان مغناطیسی بتا پیکتوریس b حدود ۱۲۵۰ گاوس (Gauss) تخمین زده شد.
این میزان در مقایسه با میدان مغناطیسی مشتری که حدود ۴.۳ گاوس و زمین که فقط ۰.۵ گاوس است، فوقالعاده قویتر است. درک چگونگی تولید و قدرت میدانهای مغناطیسی سیارات از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا میدان مغناطیسی یک سیاره، جو آن را در برابر بادهای ذرات باردار ستارهای محافظت کرده و نقشی کلیدی در حفظ حیات ایفا میکند. هرچند بتا پیکتوریس b به دلیل جرم و جو غلیظش بعید است میزبان حیات باشد، اما این روش میتواند در آینده برای سیارات کوچکتر و احتمالاً قابل سکونت به کار رود.
گام بعدی: تلسکوپ قدرتمندتر برای جستجوی سیگنالها
تلسکوپ رادیویی میرکت (MeerKAT) به عنوان ابزار پیشگام برای تلسکوپ بزرگتر و بسیار قدرتمندتری به نام «آرایه کیلومتر مربع (Square Kilometre Array – SKA)» عمل میکند که انتظار میرود در سالهای آتی راهاندازی شود. با بهرهبرداری از این رصدخانه، فرصتهای بیشماری برای جستجوی این نوع از سیگنال رادیویی از سیستمهای سیارهای متعدد فراهم خواهد شد.
نظرات کاربران