بررسی خودروهای برجسته و ماندگاری که قرن بیستم را متحول کردند؛ از هاچ‌بک مینی ماینر تا اسطوره مک‌لارن F1

سازمان‌دهی این نشریه واقعاً به نوعی جذاب به نظر می‌رسد؛ آن‌ها در ابتدا برای هر دهه از قرن بیستم، فهرستی متشکل از ۱۰ خودروی برگزیده ترتیب داده و در مجموع ۱۰۰ وسیله نقلیه را معرفی کردند. سپس این انتخاب به عهده پنج کارشناس مجرب گذاشته شد تا هر یک کاوش‌های خود را در جهت انتخاب نماینده بارز هر دهه انجام دهند و در گام بعدی، ماندگارترین خودروهای این قرن را بر سکوی قهرمانی قرار دهند.

عدم انتخاب خودروهای پیش از قرن بیستم نیز توجیه منطقی دارد، زیرا تاریخ آن دوران به شدت مبهم و گنگ است. با اینکه بنز موتورواگن سال ۱۸۸۶ را به‌عنوان نخستین خودروی رسمی تاریخ معرفی می‌کند، اما پیش از آن نیز وسایل نقلیه‌ای همچون تراکتور بخار کوگنوت در سال ۱۷۶۹ وجود داشته‌اند؛ از این رو، قرن بیستم باید به‌عنوان دوره اصلی ظهور، بلوغ و تثبیت صنعت خودروسازی شناخته شود.

این مسأله البته کار انتخاب را بسیار دشوار کرد، به‌طوری که یکی از داوران این نظرسنجی اذعان کرد بررسی گزینه‌ها به شدت فرسایشی بوده و به عقیده او، حداقل ۸۰ درصد از آن ۱۰۰ خودرو اولیه شایستگی و حق ورود به جمع ۳۰ خودروی نهایی را داشتند.

نگاهی به ماندگارترین خودروهای قرن بیستم

با در نظر گرفتن تمامی جوانب و ارزیابی دقیق روند شکل‌گیری تاریخ خودروسازی، به معرفی تأثیرگذارترین خودروهای قرن بیستم می‌پردازیم. در این رده‌بندی، فورد مدل T به‌وضوح جایگاه اول را به خود اختصاص داده که در انتخاب آن هیچ گونه شک و تردیدی وجود ندارد. همچنین، مینی ماینر نیز با توجه به ارزش تاریخی خود، سومین مقام را به دست آورده است.

اما نکته‌ای که حائز اهمیت و محل بحث می‌باشد، جایگاه دوم است که به مک‌لارن F1 تقدیم شده است. به‌نظر می‌رسد در مواجهه با این انتخاب، بایستی در تعریف و درکی که از واژه «تأثیرگذار» داریم، احتیاط بیشتری به‌خرج دهیم. بدیهی است که مک‌لارن F1 تأثیر مستقیمی بر روی ابرخودروهای امروزی تولیدی گوردون موری گذاشته و به‌طور یقین یک اتومبیل بی‌نظیر به شمار می‌رود، اما پرسش اصلی اینجاست که آیا واقعاً می‌توان آن را به‌عنوان خودروئی تأثیرگذار معرفی کرد؟

ابهام در معنای واقعی تأثیرگذاری در صنعت خودرو

اگر نگاهی عمیق‌تر به خودروهای دهه ۱۹۹۰ میلادی داشته باشیم، سوال این است که کدام یک از این تولیدات بیشترین تأثیر را در هدایت صنعت خودروسازی امروزی داشته‌اند. آیا واقعاً مک‌لارن F1 قادر به ایجاد تغییرات بیشتر بود یا محصولاتی نظیر تویوتا پریوس، لکسوس LS 400، تویوتا راوفور و فورد فوکوس تأثیرگذارتر بودند؟

حتی اگر مک‌لارن F1 را از مجموعه خودروهای این دهه خارج کنیم و آن را از منظر وسیع‌تری بررسی کنیم، سوال پیش می‌آید که آیا این سوپراسپرت بریتانیایی واقعاً از نشانه‌های تاریخی مانند جیپ ویلیز یا فولکس‌واگن بیتل تأثیرگذاری و ماندگاری بیشتری داشته است؟

پاسخ به این سوالات نشان‌دهنده این حقیقت است که جایگاه مک‌لارن F1 بیش از هر چیز حاصل یک ابهام مفهومی در تعریف کلمه تأثیرگذاری است؛ زیرا اگر تأثیرگذاری به‌عنوان این باشد که عاشقان خودرو F1 را به‌عنوان بهترین اتومبیل راننده‌محور در تاریخ شناخته و اعلام کنند، می‌توان آن را تأثیرگذار نامید، اما واقعیت این است که تنها بخش کوچکی از روح سبک‌وزن و طراحی خالص آن به خطوط تولید تجاری و حتی بخش خودروهای اسپرت نفوذ کرده است.

به همین دلیل، شرکت GMA خود را موظف دانست تا این مفهوم خالص را دوباره برای دنیای امروز بازآفرینی کند؛ به این دلیل که مک‌لارن F1 در زمان معرفی‌اش بسیار شگفت‌انگیز بود و استانداردهای نوینی را برای دسته سوپراسپرت‌ها تعریف کرد، اما در نهایت صنعت خودرو با چشم‌پوشی از تمامی این ویژگی‌های خارق‌العاده، آن‌ها را به فراموشی سپرد.

سازوکار انتخاب بزرگان تاریخ در نشریه Classic & Sports Car

در این راستا، برای درک بهتری از این تصمیمات، می‌بایست سازوکار داوری نشریه معتبر Classic & Sports Car را در معرفی تأثیرگذارترین مدل‌های قرن بررسی نموده و متوجه شویم که طبق تعریفی که این نشریه بیان می‌کند، خودروهای تأثیرگذار به آثاری اطلاق می‌شود که به‌طور دائم انتظارها، باورها و خواسته‌های امروزی ما را از هر خودرویی که پشت فرمانش نشسته‌ایم، تغییر می‌دهند و پایه‌گذاری می‌کنند.

این خودروهای برجسته با نوآوری‌های بنیادین در زمینه‌های کلیدی مانند طراحی ظاهری، مهندسی پیشرانه، ساختاره شاسی، سیستم‌های ایمنی و فرایندهای خط تولید، یا حتی فراتر از آن با ترکیب موفق این عناصر در قالب یک فرمول بی‌نقص، مسیری را ساخته‌اند که برای رقبای صنعت نیز چاره‌ای جز پیروی از آن وجود نداشت.

جهت اجرای این فرایند، نشریه در اولین مرحله برای هر دهه از قرن بیستم، ۱۰ خودروی ممتاز و کلیدی شناسایی کرد و پرونده این انتخاب‌ها را به یک هیئت پنج‌نفره از صاحب‌نظران با تجربه در زمینه خودروهای کلاسیک تفویض کرد. داوران وظیفه داشتند از میان گزینه‌های منتخب هر دهه، یک خودرو را به‌عنوان انتخاب اصلی به همراه دو مدل ذکر شده به‌عنوان گزینه‌های جایگزین معرفی کنند، به‌گونه‌ای که برای انتخاب اولیه ۱۰ امتیاز و برای دو اولویت دیگر به‌ترتیب ۹ و ۸ امتیاز محاسبه می‌شد.

فینالیست‌های دهه‌های مختلف و سکوی پایانی قرن بیستم

پس از جمع‌آوری آرا و بررسی دقیق نمرات داده‌شده توسط داوران، نمایندگان برجسته هر دهه مشخص شدند و ۱۰ اتومبیل توانستند به مرحله نیمه‌نهایی راه پیدا کنند. در این روند، فورد مدل T به‌عنوان نماینده دهه ۱۹۰۰ انتخاب شد، واکسهال 30-98 برای دهه ۱۹۱۰ شناخته شد، آستین سون به عنوان برنده دهه ۱۹۲۰ معین و فولکس‌واگن بیتل برای دهه ۱۹۳۰ به عنوان خودرو برتر ثبت گردید.

با ورود به نیمه دوم قرن، ویلیز جیپ به عنوان فینالیست دهه ۱۹۴۰ شناخته شد، مینی ماینر عنوان برتر دهه ۱۹۵۰ را به دست آورد، پورشه ۹۱۱ در دهه ۱۹۶۰ در صدر قرار گرفت، فولکس‌واگن گلف بر دهه ۱۹۷۰ سلطه یافت، آئودی کواترو در دهه ۱۹۸۰ درخشش یافت و در نهایت مک‌لارن F1 به عنوان نماینده بارز دهه ۱۹۹۰ شناخته شد.

پس از رسیدن به این گروه ده نفره، چالش اساسی و سخت‌تر برای کارشناسان آغاز شد تا از بین این غول‌های تاریخی، تنها سه خودروی ماندگار را تعیین کنند که در نهایت با برتری قاطع فورد مدل T در رده اول، نگاهی جنجالی به مک‌لارن F1 در موقعیت دوم و وجود مینی ماینر در جایگاه سوم تاریخ خودروسازی قرن بیستم ختم شد.