گزارشهایی از خبرگزاری مهر حاکی از آن است که غولهای فناوری تنها در طول یک سال اخیر، تا حدود ۳۰۰ میلیارد دلار بهعنوان ضمانت برای تأمین مالی مراکز داده و چیپهای مورد نیاز در پروژههای هوش مصنوعی تأمین کردهاند. این تعهدات بیشتر بهعنوان بدهی در ترازنامه شرکتها ثبت نشدهاند و به همین دلیل، نگرانیهایی را در مورد ریسک واقعی مالی بهدنبال رونق هوش مصنوعی بهوجود آوردهاند.
تحلیلهای فایننشالتایمز حاکی از این است که شرکتهایی نظیر متا، انویدیا و برودکام بهطور رو به رشدی از روشی به نام «ضمانت ارزش باقیمانده» بهرهمند میشوند. در این فرآیند، یک شرکت فناوری آینده ارزش حداقلی مرکز داده یا چیپی را تضمین میکند و اگر در آینده این دارایی با قیمت کمتری از ارزش تضمینشده فروخته یا اجاره داده شود، شرکت ملزم به جبران بخشی از این اختلاف قیمت میشود.
در این شیوه، بدهی اصلی از طریق یک نهاد واسطه یا «وسیله با هدف خاص» تأمین میشود که مالکیت دارایی را نیز بر عهده دارد. به این ترتیب، شرکت فناوری میتواند بدون ثبت تمامی بدهیهای پروژه بهطور مستقیم در ترازنامه خود، برای پروژه اعتبار مالی فراهم کند.
فایننشالتایمز تخمین میزند که شرکتهای بزرگ فناوری در ۱۲ ماه اخیر تا ۳۰۰ میلیارد دلار از این نوع ضمانتها ارائه کردهاند. این متد به شرکتها این امکان را میدهد که سرمایهگذاریهای کلان در زیرساختهای هوش مصنوعی را با بار مالی کمتری بر ترازنامه خود ادامه دهند و در عین حال هزینههای تأمین مالی پروژهها نیز به دلیل اتکا به اعتبار دیگر شرکتهای بزرگ کاهش مییابد.
ضمانت ۱۰۵ میلیارد دلاری انویدیا
برودکام در ژوئن گذشته حدود ۲۹ میلیارد دلار از یک برنامه تأمین مالی مربوط به چیپ به شرکت Anthropic متعهد شد. در این روال، چیپها به یک نهاد واسطه منتقل میشوند و سپس به Anthropic اجاره داده میشوند.
انویدیا نیز در چندین پروژه مشابه فعالیت کرده است. این شرکت اعلام کرده که میتواند در برخی توافقات تا ۲۵ درصد از ارزش باقیمانده داراییها را ضمانت نماید. همچنین، انویدیا حدود ۱۰۵ میلیارد دلار به شرکت SB Energy، یکی از زیرمجموعههای SoftBank، برای ساخت یک مرکز داده عظیم در اوهایو متعهد شده است؛ مرکزی که برای استفاده OpenAI در نظر گرفته شده است.
متا نیز جزو نخستین شرکتهایی است که بهطور وسیع از این روش بهره میبرد. این شرکت برای پروژه مرکز داده Hyperion واقع در لوئیزیانا، حدود ۲۸ میلیارد دلار ضمانت ارزش باقیمانده را ارائه نموده و این پروژه موفق به جمعآوری حدود ۲۷ میلیارد دلار بدهی شده است.
ریسک زمانی اوج میگیرد که ارزش داراییهای هوش مصنوعی کاهش یابد
این نوع ضمانتها الزاما به معنای ایجاد زیان برای شرکتها نیستند. تا زمانیکه مراکز داده با تقاضای بالایی مواجه باشند و ارزش چیپها و تجهیزات حفظ گردد، ممکن است این ضمانتها هرگز فعال نشوند.
اما اگر رشد تقاضای هوش مصنوعی کمتر از انتظارات باشد، یا در نتیجه ساخت ظرفیت زیادی ایجاد شود و یا تجهیزات به سرعت منسوخ شوند، ممکن است ارزش مراکز داده و چیپها دچار افت شود. در این صورت، شرکتهایی که ارزش این داراییها را تضمین کردهاند ممکن است با تعهدات مالی افزایشیافتهای مواجه شوند.
فایننشالتایمز به نقل از کارشناسان اعتباری نسبت به پیچیدگی ارزیابی ریسک اعتباری شرکتهای فناوری به دلیل افزایش اینچنینی تعهدات خارج از ترازنامه هشدار داده است. همچنین، آژانسهای رتبهبندی اعتباری بخشی از این ضمانتها را در ارزیابی اهرم مالی شرکتها لحاظ میکنند.
طبق برآوردهای تحلیلگران مورگان استنلی، تعهدات خارج از ترازنامه و حمایتهای اعتباری هفت شرکت بزرگ فناوری و تولیدکننده چیپ از مرز ۳.۱ تریلیون دلار عبور کرده است؛ رقمی که شامل انواع مختلفی از تعهدات مالی بوده و نمیتوان آن را با ۳۰۰ میلیارد دلار ضمانتهای ارزش باقیمانده مقایسه کرد.
به موازات این موضوع، رویترز گزارش داده که سرمایهگذاران در حوزه اوراق قرضه نسبت به موج بدهیهای مرتبط با هوش مصنوعی با احتیاط بیشتری رفتار کردهاند. پیشبینی میشود که حجم بدهی شرکتهای بزرگ در زیرساختهای هوش مصنوعی در سال آینده به حدود ۴۲۰ میلیارد دلار برسد؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۶، بالغ بر ۶۰ درصد افزایش خواهد داشت.
سرعت بالای سرمایهگذاری در مراکز داده، چیپها و زیرساختهای هوش مصنوعی اکنون به بخش بزرگی از تأمین مالی شرکتهای فناوری اختصاص یافته و استفاده از مدلهای خارج از ترازنامه، به همراه افزایش استقراض مستقیم، به یکی از محورها و مباحث کلیدی در خصوص ریسک مالی این صنعت تبدیل شده است.
نظرات کاربران