اندرو اگزم، معاون دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور سیاست خاورمیانه، در یادداشتی نوشت که با گذشت نزدیک به هفت ماه از آغاز جنگ ایران و آمریکا، این درگیری همچنان چشمانداز روشنی برای پایان ندارد. او معتقد است دولت دونالد ترامپ تاکنون طرح منسجمی برای پایان جنگ ارائه نکرده و ممکن است حلوفصل بحران را به دولت بعدی آمریکا واگذار کند.
به گزارش فرارو به نقل از آتلانتیک، اگزم در این یادداشت که با عنوان «ترامپ ممکن است بحران ایران را به جانشین خود واگذار کند» منتشر شده، نوشت که مذاکرات میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، اما از نگاه او دونالد ترامپ علاقهای جدی به حلوفصل درگیری نشان نمیدهد.
به نوشته اگزم، دولت ترامپ تاکنون «طرحی منسجم» برای پایان جنگ ارائه نکرده و نتوانسته است توانایی خود برای پیروزی در این جنگ را نشان دهد. او در مقابل معتقد است که رهبران ایران نیز ظاهراً تمایلی به پایان دادن به درگیری ندارند.
نقش کشورهای خلیج فارس در پایان جنگ
اگزم در بخش دیگری از یادداشت خود، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را یکی از طرفهایی میداند که بیشترین انگیزه را برای پایان دادن به بحران دارند.
به نوشته او، اقتصاد کشورهای خلیج فارس به ثبات منطقه و ادامه فعالیت مسیرهای تجاری و انرژی وابسته است. اگزم مدعی است که برخی از رهبران این کشورها اکنون ممکن است با نوعی کنترل ایران بر تنگه هرمز کنار بیایند؛ امری که به نوشته او پیش از آغاز جنگ، برای این کشورها غیرقابل تصور بود.
این تحلیل در شرایطی مطرح شده که تنگه هرمز در جریان جنگ به یکی از مهمترین نقاط مناقشه تبدیل شده و وضعیت کشتیرانی در این آبراه بر اقتصاد کشورهای منطقه و بازار انرژی اثر گذاشته است.
احتمال انتقال بحران به دولت بعدی آمریکا
محور اصلی تحلیل اگزم، آینده سیاسی بحران است. او مینویسد ترامپ با وجود آنکه هنوز بیش از دو سال از دوره ریاستجمهوریاش باقی مانده، ممکن است حل این بحران را به دولت بعدی واگذار کند.
اگزم برای توضیح این سناریو به تجربه جنگهای عراق و افغانستان اشاره میکند. به نوشته او، در هر دو مورد، تصمیمات دولتهای قبلی درباره جنگ و خروج نیروهای آمریکایی بعداً به دولت بعدی نسبت داده شد.
او بهطور مشخص یادآوری میکند که دولت جورج دبلیو بوش در سال ۲۰۰۸ با دولت عراق درباره توافق وضعیت نیروهای آمریکایی به توافق رسید؛ توافقی که خروج نیروهای آمریکا تا پایان سال ۲۰۱۱ را پیشبینی میکرد. با این حال، اگزم مینویسد که در سالهای بعد، برخی جمهوریخواهان مسئولیت خروج نیروهای آمریکا از عراق را عمدتاً متوجه باراک اوباما دانستند.
اگزم همچنین به افغانستان اشاره میکند و مینویسد دولت ترامپ در سال ۲۰۲۰ توافق خروج نیروهای آمریکایی با طالبان را امضا کرد، اما اجرای خروج در سال ۲۰۲۱ در دوره ریاستجمهوری جو بایدن انجام شد. به نوشته او، منتقدان جمهوریخواه خروج نیروها عمدتاً بایدن را مسئول این تصمیم معرفی کردند، در حالی که چارچوب خروج در دولت قبلی شکل گرفته بود.
تنگه هرمز؛ چالش اصلی واشنگتن
بخش مهم دیگری از تحلیل اگزم به آینده تنگه هرمز اختصاص دارد. او معتقد است دولت ترامپ ممکن است دولت بعدی آمریکا را با مجموعهای از گزینههای دشوار راهبردی در خلیج فارس مواجه کند.
اگزم مینویسد آمریکا در گذشته تلاش کرده بود با ابزارهای مختلف، ایران را از حرکت به سمت دستیابی به سلاح هستهای بازدارد. به ادعای او، عملیات هوایی آمریکا علیه برنامه هستهای ایران در سال ۲۰۲۵ یکی از مهمترین ابزارهای بازدارندگی واشنگتن بود که در جریان آن مورد استفاده قرار گرفت.
او در ادامه این احتمال را مطرح میکند که ایران اکنون توانایی بستن تنگه هرمز را بهعنوان نوعی بازدارندگی غیرهستهای در برابر حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل در اختیار دارد.
با این حال، اگزم تأکید میکند که وضعیت تنگه هرمز از نظر آمریکا پایدار نیست. او یادآور میشود که پیش از جنگ، آزادی کشتیرانی در این آبراه تا حد زیادی با حضور ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین تضمین میشد، اما اکنون آینده پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس، از نگاه او، با ابهام روبهرو است.
ناکامی آمریکا در تضمین عبور کشتیها
اگزم در ادامه مینویسد نیروی دریایی آمریکا توانایی اجرای محاصره دریایی علیه ایران را نشان داده است، اما در انجام وظیفه دیگری که به نوشته او برای واشنگتن اهمیت اساسی دارد، یعنی تضمین عبور کشتیهای تجاری متحدان از تنگه هرمز، با مشکل مواجه شده است.
او معتقد است ایران از ایجاد چنین قابلیتی در تنگه هرمز منتفع خواهد شد، زیرا این آبراه یکی از مهمترین مسیرهای تجارت جهانی محسوب میشود.
در نگاه اگزم، ادامه این وضعیت میتواند دولت آینده آمریکا را با بحرانی پیچیده در خلیج فارس مواجه کند؛ بحرانی که حل آن مستلزم تصمیمگیری درباره حضور نظامی آمریکا، امنیت کشتیرانی و نحوه برخورد با توانایی ایران برای اثرگذاری بر تنگه هرمز خواهد بود.
هشدار درباره تکرار تجربه جنگهای گذشته
اگزم در پایان یادداشت خود بار دیگر به تجربه دو دهه گذشته آمریکا در خاورمیانه بازمیگردد. او معتقد است واشنگتن در سالهای پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بارها با پیامدهای تصمیمات نظامی خود مواجه شده، اما بخشی از تجربههای گذشته در حافظه سیاسی آمریکا باقی نمانده است.
او همچنین هشدار میدهد که برخی چهرههایی که در تصمیمات راهبردی آمریکا در سالهای پس از ۱۱ سپتامبر نقش داشتند، همچنان در فضای سیاسی و رسانهای آمریکا فرصت ارائه دیدگاههای جدید درباره سیاست خارجی را دارند.
از نگاه اگزم، مسئله اصلی برای آمریکا تنها پایان جنگ کنونی نیست، بلکه پیامدهای راهبردی آن برای قدرت آمریکا در خلیج فارس و نحوه برخورد دولتهای آینده این کشور با ایران است.
نظرات کاربران