بر اساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، محققان هنوز نتوانستهاند بهطور کامل علت اصلی بیماری آلزایمر را شناسایی کنند، اما عواملی نظیر سن بالا، ژنتیک، کیفیت خواب، شیوه زندگی غذایی و آلودگی هوا میتوانند در افزایش ریسک ابتلا به زوال شناختی تأثیرگذار باشند. در حال حاضر، پژوهشگران یک عامل زیستمحیطی جدید، یعنی تابشهای یونساز، را در رابطه با این بیماری مورد بررسی قرار دادهاند.
پرتوهای یونساز نوعی تابش هستند که انرژی لازم برای جداکردن الکترونها از اتمها را دارند و در نتیجه میتوانند به سلولها و DNA آسیب برسانند. افراد ممکن است به این نوع تابش در محیطهای شغلی خاص، سفرهای فضایی یا در حین انجام برخی تصویربرداریهای پزشکی مواجه شوند.
پژوهشگران مؤسسه تحقیقات پزشکی فاینشتاین آمریکا، در مقالهای که در مجله Frontiers in Immunology به چاپ رساندهاند، بیش از ۱۰۰ مطالعه که شامل دادههای انسانی، آزمایشهای آزمایشگاهی و مدلهای مولکولی است را مورد بررسی قرار دادند.
یکی از نتایج بررسی، شامل یک فراتحلیل از ۱۸ مطالعه میشود. طبق این تحلیل، به ازای هر ۱۰۰ میلیسیورت افزایش در مجموع میزان مواجهه با پرتو، خطر ابتلا به زوال عقل به میزان تقریبی ۱۱ درصد افزایش یافته است. بخشی از افراد مورد بررسی نیز در نیروگاههای هستهای یا مراکز فراوری اورانیوم مشغول به کار بودند.
برای توضیح این ارتباط، محققان یک مسیر زیستی احتمالی را ارائه کردهاند. آنها میگویند آسیب DNA ناشی از پرتوهای یونساز میتواند باعث تحریک واکنشهای ایمنی در مغز شود. در این وضعیت، پروتئینی به نام eCIRP آزاد میشود که ممکن است تغییرات شیمیایی را در پروتئین «تاو» ایجاد نماید.
تغییرات یا فسفریلاسیون غیرطبیعی پروتئین تاو، یکی از مراحل اولیهای است که قبل از شکلگیری تجمعات سمی تاو در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر مشاهده میشود.
مطالعات بر روی حیوانات نیز شواهدی در همین راستا ارائه کردهاند. به عنوان مثال، موشهایی که علائم مشابه بیماری آلزایمر را نشان میدادند، پس از مواجهه با پرتو، بهسرعت دچار اختلالات عملکردی مغزی شدند. همچنین، در مطالعاتی که روی میمونها صورت گرفت، ارتباطی بین تابش و آسیب به برخی پروتئینهای ساختاری مغز دیده شده است.
محققان همچنین بیان کردند eCIRP میتواند با ایجاد التهاب، به آسیب به نواحی تأمینکننده انرژی در سلولها و کاهش تولید نورونهای جدید، در روند تضعیف عملکرد مغز نقش داشته باشد.
علیرغم این یافتهها، محققان تأکید میکنند که نمیتوان نتیجهگیری کرد که مواجهه با پرتوهای یونساز مستقیماً منجر به ابتلا به آلزایمر میشود. بخش زیادی از مطالعات بررسیشده با مقادیر تابشی سروکار داشتهاند که به مراتب بیشتر از میزان معمول مواجهه افراد در زندگی روزمره است.
بنابراین، این تحقیق به این معنا نیست که انجام یک تصویربرداری بهوسیله اشعه ایکس منجر به بروز آلزایمر خواهد شد. برای ارزیابی این ارتباط در دوزهای پایینتر و مشابه مواجهه روزمره انسانها، نیاز به تحقیقات بیشتری است.
محققان بر این باورند که بررسی عمیقتر ارتباط بین eCIRP و پروتئین تاو میتواند به شناسایی نشانگرهای زیستی جدید و توسعه روشهای احتمالی پیشگیری و درمان بیماریهای مرتبط با زوال شناختی کمک کند.
نتایج این پژوهش در مجله Frontiers in Immunology منتشر شده است.
۲۲۷۲۷۲
نظرات کاربران