باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - با توجه به چالش‌های ناشی از کمبود منابع آبی و خاکی در کشور، تغییرات آب و هوایی و رشد جمعیت، یکی از اولویت‌های اصلی در قسمت کشاورزی، سرمایه‌گذاری در کشت فراسرزمینی تلقی می‌شود.
به استناد آمار جهانی، سطح کشاورزی فراسرزمینی بیش از ۸۰ میلیون هکتار برآورد می‌شود و تمرکز این نوع کشاورزی عمدتاً در دستان کشورهای توسعه‌یافته‌ای نظیر آمریکا، انگلستان، چین و ژاپن و همچنین کشورهای عربی مانند عربستان و امارات قرار دارد. با اینکه ایران از سال ۹۵ اقدام به کشت فراسرزمینی در برخی مناطق نموده، اما این فعالیت هنوز در حد محدودی باقی مانده است. بر اساس برنامه هفتم، هدف‌گذاری شده است که سطح کشت فراسرزمینی به ۲ میلیون هکتار افزایش یابد.
کارشناسان بر این باورند که با توجه به محدودیت‌های موجود در منابع آبی و خاکی کشور، استفاده از ظرفیت‌های کشورهای با منابع و فن‌آوری‌های مناسب باید به یکی از محورهای کلیدی در دیپلماسی کشاورزی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود. ایران با چالش‌هایی در زمینه منابع آبی و خاکی روبه‌رو است و به همین دلیل، یکی از موضوعات مهم در مذاکرات اقتصادی با سایر کشورها می‌تواند استفاده از قابلیت‌های تولیدی و منابع کشورهای مختلف باشد.
امکان دستیابی به کشت فراسرزمینی فراتر از ۲ میلیون هکتار تا پایان برنامه هفتم
ارسلان قاسمی، مشاور رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، اظهار داشت که کشت فراسرزمینی در عرصه جهانی در حال رشد است و کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین به عنوان نمونه‌های موفق در این زمینه مطرح می‌باشند.
وی معتقد است که در شرایط کنونی، کشت فراسرزمینی به طور واقعی وجود ندارد، زیرا این مفهوم به کشت محصولات و فعالیت‌های دامپروری در کشورهایی با اقلیم مساعد اشاره دارد تا در نهایت محصولات حاصل، به کشور مبدأ وارد شود. آنچه امروزه به عنوان کشت فراسرزمینی شناخته می‌شود، در واقع سرمایه‌گذاری ایرانی‌ها در خارج است که با مفهوم کشت فراسرزمینی واقعی متفاوت است.
قاسمی افزود: وزارت جهاد و وزارت صمت باید در خصوص کشاورزی فراسرزمینی به صورت جدی پیش قدم شوند و ضرورت این نوع کشاورزی برای تأمین امنیت غذای پایدار نیازمند فراهم کردن زیرساخت‌ها و پیش‌نیازهای لازم است.
این مقام رسالتی همچنین گفت: با توجه به اهمیت خودکفایی و تقویت ضریب امنیت غذایی، کشاورزی فراسرزمینی باید در اولویت قرار گیرد و امکان تحقق آن تا پایان برنامه در بیش از ۲ میلیون هکتار مهیا است.
کشاورزی فراسرزمینی؛ فرصتی برای تأمین امنیت غذایی پایدار
سید فخرالدین عامریان، رئیس انجمن کشاورزی فراسرزمینی، بیان کرد که دیگر کشورها از دهه ۸۰ میلادی وارد عرصه کشاورزی فراسرزمینی شده و اراضی مستعد کشاورزی با اقلیم مناسب را خریداری کردند.
وی اشاره کرد که کشور ما از سال ۹۱ اقدام به صدور بخشنامه‌ای در زمینه کشت فراسرزمینی کرده است، اما تاکنون تحولی خاص در این زمینه مشاهده نشده است. عامریان ادامه داد: دولت‌ها باید تسهیلاتی برای کشت فراسرزمینی ارائه دهند و به تولیدکنندگان اجازه دهند محصولات کشاورزی خود را به کشور وارد کنند.
رئیس انجمن کشاورزی فراسرزمینی افزود: کشاورزی فراسرزمینی می‌تواند امنیت غذایی را تضمین کند و با این نوع کشاورزی، از استرس تولید و کشت اطمینان حاصل می‌شود. در شرایط کنونی که تحریم‌ها تشدید شده و برخی کشورها نگران فروش کالاهای خود هستند، اجرای کشت فراسرزمینی می‌تواند بهشهر و تأمین غذای ضروری کمک کند و از طرفی شاهد یک صرفه‌جویی ارزی ۱۰ درصدی خواهیم بود.
توسعه کشاورزی فراسرزمینی؛ راهی برای کاهش وابستگی به خارج کشور
پیمان عالمی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی، تصریح کرد که با کشت فراسرزمینی علاوه بر توسعه کشت، باید در حوزه‌های دام و طیور نیز تولیدات فعال باشند و اقدامات مناسبی در این زمینه انجام شده است.
وی افزود: با توجه به شرایط کنونی، وزیر جهاد کشاورزی پیگیر اقدامات لازم برای اجرای کشاورزی فراسرزمینی است و اتاق اصناف کشاورزی تمام تلاش خود را در راستای تحقق این اهداف به کار بسته است. همچنین با همکاری وزارت امور خارجه برنامه‌ریزی‌های لازم برای تحقق این هدف انجام خواهد شد.
عالمی تأکید کرد که هدف ما از کشت فراسرزمینی، استقلال در تأمین کالاهای اساسی است و با توسعه این نوع کشاورزی، تا رسیدن به خودکفایی، به اهداف خود نائل خواهیم آمد.
تغییرات اقلیمی و خشکسالی در سایر نقاط جهان، از جمله ایران را متأثر کرده و کشت فراسرزمینی می‌تواند به عنوان فرصتی برای ارتقای تولیدات کشاورزی کشور و تأمین محصولات ضروری عمل کند. به‌ویژه با توجه به خشکسالی‌های اخیر، کشت فراسرزمینی می‌تواند عاملی برای رونق تولیدات کشاورزی و ایجاد امنیت غذایی در کشور باشد.