مسکن ملی به کجا رسیده است؟
بر اساس گزارش ایسنا، از حدود یک ماه پیش، سقف تسهیلات مربوط به واحدهای پروژه مسکن ملی از ۶۵۰ میلیون تومان به ۸۵۰ میلیون تومان ارتقا یافته است؛ اما ارزیابیها نشان میدهد که این مبلغ برای تکمیل واحدها کافی نیست و به تصریح کارشناسان، باید منابع پایدار با در نظر گرفتن این واقعیت که توان مالی خریداران محدود است، تامین گردد.
مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران به تازگی هزینه ساخت واحدهای ۱۰۰ متری طرح نهضت ملی مسکن را حدود ۲.۵ میلیارد تومان برآورد کرده است.
در شرایط فعلی، مسکن حمایتی در دوره دولت چهاردهم از مرحله تامین زمین و تعریف پروژه به مرحله تکمیل و تحویل واحدها پیش رفته است؛ بر اساس آمار جدید وزارت راه و شهرسازی، از زمان آغاز طرحهای ملی و حمایتی مسکن برای ۸۳۱ هزار متقاضی واجد شرایط پروژههایی بر روی اراضی دولتی تعریف شده و ساخت بیش از ۷۵۷ هزار واحد آغاز گردیده و ۸۰ هزار واحد نیز در دولت چهاردهم به حالت تکمیل رسیده است. با این حال، افزایش هزینه ساخت، که در برخی از برآوردهای بخش خصوصی به حدود ۴۰ میلیون تومان به ازای هر متر مربع رسیده، هنوز هم یکی از چالشهای بزرگ این طرح محسوب میشود.
۸۳۱ هزار متقاضی در مسیر خانهدار شدن
مسکن حمایتی در دوره دولت چهاردهم فراتر از ثبت یک عدد در سامانه است؛ این مجموعهای از اقدامات شامل تامین زمین، صدور پروانه، تامین مالی، ساخت، ایجاد زیرساختها و نهایتاً تحویل واحد مسکونی را دربرمیگیرد.
طبق آخرین اطلاعات منتشر شده توسط وزارت راه و شهرسازی، از سال ۱۳۹۸ تا کنون برای ۸۳۱ هزار متقاضی واجد شرایط در اراضی دولتی، عمدتاً با مدل اجاره ۹۹ ساله زمین، پروژههای متعددی تعریف شده است.
از بین پروژههای تعریفشده، عملیات ساخت برای بیش از ۷۵۷ هزار واحد آغاز شده که ۲۱۹ هزار واحد آن مربوط به دوران فعالیت دولت چهاردهم است. همچنین تاکنون حدود ۳۱۲ هزار پروانه ساختمانی برای واحدهای حمایتی صادر گردیده است.
در حالی که آمار دیگری که به تازگی از سوی وزارت راه و شهرسازی منتشر شده، تعداد پروانههای صادر شده برای پروژههای نهضت ملی مسکن را ۷۶۳ هزار و ۷۰۳ واحد اعلام میکند؛ تفاوت این دو عدد از تفاوت دامنه آماری «واحدهای حمایتی» با «کل پروژههای نهضت ملی مسکن» ناشی میشود.
پیشرفت فیزیکی از ۲۱ به بیش از ۵۲ درصد رسید
بر اساس آخرین آمار، پروژههای انبوهسازی طرح نهضت ملی مسکن در اراضی ۹۹ ساله به پیشرفت فیزیکی ۵۲.۱ درصد دست یافتهاند. این رقم در آغاز فعالیت دولت چهاردهم حدود ۲۱.۳ درصد بود؛ بنابراین در طی دو سال فعالیت این دولت، بیش از ۳۰ واحد درصد به پیشرفت فیزیکی پروژههای انبوهسازی افزوده شده است.
پیشتر وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده بود که از بین حدود ۹۲۰ هزار واحد در حال ساخت، ۵۲۸ هزار واحد در قالب پروژههای انبوهسازی قرار دارد که پیشرفت آنها حدود ۵۱ درصد بوده است.
در شهرهای جدید که یکی از محورها اصلی اجرای نهضت ملی مسکن به شمار میروند، پیشرفت فیزیکی پروژهها تا پایان خردادماه به ۴۰.۸ درصد رسید. در این بخش حدود ۱۴۰ هزار واحد دارای پروانه ساختمانی گزارش شده و بیش از ۱۲۰ هزار واحد نیز از تسهیلات بانکی استفاده کردهاند.
با وجود انتقادها نسبت به سرعت اجرای طرح، یکی از نکات قابل توجه کارنامه دولت چهاردهم، افزایش تعداد واحدهای تکمیلشده است.
طبق آمار وزارت راه و شهرسازی، از سال ۱۳۹۸ تا کنون به طور کلی ۱۰۱ هزار واحد مسکن حمایتی تکمیل شده است که از این تعداد، حدود ۸۰ هزار واحد در دولت چهاردهم به مرحله تکمیل و تحویل رسیدهاند. به عبارت دیگر، بخش عمده ای از واحدهای تکمیلشده این طرح در طی دو سال فعالیت دولت چهاردهم محقق گردیده است.
همچنین وزارت راه و شهرسازی برای پایان شهریورماه امسال، افتتاح ۱۳۴ هزار واحد مسکونی در قالبهای مختلف را در برنامه دارد که از میان آنها، ۳۲ هزار و ۳۵۰ واحد به نهضت ملی مسکن مربوط میشود. علاوه بر این، افتتاح واحدهای مسکن مهر، بافتهای فرسوده و خودمالکی شهری و روستایی نیز پیشبینی شده است.
نهضت ملی مسکن زیر سایه افزایش هزینه ساخت
با این حال، در طرف دیگر این معادله، هزینه ساخت قرار دارد؛ متغیری که میتواند سرعت تکمیل پروژهها و میزان آورده مورد نیاز متقاضیان را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس برآوردی که حمیدرضا فربودمنش، خزانهدار انجمن انبوهسازان مسکن و ساختمان استان تهران اخیراً ارائه کرده، هزینه واقعی ساخت پروژههای مسکن اجتماعی و طرحهایی همچون نهضت ملی مسکن با اسکلت بتنی و بر مبنای قیمتهای اردیبهشت ۱۴۰۵، بدون احتساب برخی تجهیزات مانند کابینت، شیرآلات، پکیج و تجهیزات سرمایشی، به حداقل ۴۰ میلیون تومان به ازای هر متر مربع مفید رسیده است. این رقم در محاسبه کل زیربنا حدود ۳۲ میلیون تومان به ازای هر متر مربع برآورد شده است.
این ارقام در شرایطی مطرح میشود که قبلاً هزینه ساخت این واحدها با ارقام به مراتب پایینتری توافق میشد و افزایش قیمت مصالح، دستمزد و سایر نهادههای ساختمانی، فاصله بین قیمت قراردادهای اولیه و هزینه واقعی ساخت را افزایش داده است.
از سوی دیگر، رضا خالقی، مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران نیز پیشتر هزینه تمامشده برخی واحدهای نهضت ملی مسکن را با احتساب تسهیلات بانکی به طور متوسط حدود ۲.۵ میلیارد تومان برای یک واحد ۱۰۰ متری اعلام کرده بود.
وام ۸۵۰ میلیون تومانی برای تسریع پیشرفت پروژهها
در چنین شرایطی، افزایش سقف تسهیلات ساخت یکی از اقدامات دولت برای کاهش بار مالی بر دوش متقاضیان بوده است.
سقف تسهیلات ساخت نهضت ملی مسکن در دولت چهاردهم ابتدا از ۵۵۰ میلیون تومان به ۶۵۰ میلیون تومان تغییر یافت و سپس به ۸۵۰ میلیون تومان ارتقا یافت. رئیس بنیاد مسکن نیز اعلام کرده است که بر اساس مصوبات شورای عالی مسکن، سقف تسهیلات واحدهای دارای پیشرفت بالای فیزیکی به ۸۵۰ میلیون تومان افزوده شده است.
علاوه بر افزایش سقف وام، دوره مشارکت مدنی تسهیلات تا ۶۰ ماه تمدید شده و برای کاهش فشار پرداختی بر خانوارها، سقف اقساط دو سال اولیه حدود ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان تعیین گردیده است.
باید توجه داشت که افزایش وام به تنهایی به معنای حل کامل مساله تأمین مالی نیست؛ زیرا با هزینه ساختی که در برخی برآوردهای جدید به متری ۴۰ میلیون تومان رسیده، حتی تسهیلات ۸۵۰ میلیون تومانی نیز تنها بخشی از هزینه ساخت یک واحد مسکونی را پوشش میدهد.
خانه بدون مدرسه و آب و برق کامل نیست
در این راستا، حداقل ۲۲ هزار میلیارد تومان برای تامین خدمات زیربنایی و روبنایی پروژههای مسکن اختصاص یافته و بیش از ۲۰۰ مدرسه در محدوده طرحهای مسکن ساخته شده است.
این رویکرد از این نظر اهمیت دارد که تجربیات برخی پروژههای مسکن حمایتی در سالهای گذشته نشان داده است که فاصله بین زمان تکمیل ساختمان و آماده شدن زیرساختهای شهری میتواند تبدیل به یکی از موانع اساسی سکونت متقاضیان شود.
از مسکن روی کاغذ تا خانهای برای زندگی
در حال حاضر، کارنامه دولت چهاردهم در زمینه مسکن حمایتی نشان میدهد ۸۳۱ هزار متقاضی واجد شرایط وجود دارد که بیش از ۷۵۷ هزار واحد شروع به ساخت شده است. از این تعداد، ۲۱۹ هزار واحد در دولت چهاردهم بوده و برای ۳۲۱ هزار واحد پروانه ساختمانی صادر شده است. در این دولت پروژههای انبوهسازی از ۲۱ درصد به پیشرفت ۵۲.۱ درصد دست یافته و حدود ۸۰ هزار واحد نیز در دولت چهاردهم تکمیل گردیده است.
هرچند که افزایش شدید هزینه ساخت و فاصله میان توان مالی خانوارها و قیمت تمامشده واحدها همچنان چالش اصلی درباره آینده این طرح است. اگرچه افزایش تسهیلات تا ۸۵۰ میلیون تومان و تامین اعتبارات زیربنایی ممکن است بخشی از این فشار را کاهش دهد، اما با توجه به رشد هزینههای ساخت، تداوم پروژهها به منابع مالی پایدار، تعدیل متناسب قیمت قراردادها و کاهش سهم آورده نقدی متقاضیان نیاز دارد.
بدین ترتیب، آزمون اصلی سیاست مسکن حمایتی دولت چهاردهم دیگر تنها به شمار واحدهای تعریفشده یا حتی واحدهای در حال ساخت محدود نمیشود؛ بلکه موفقیت نهایی زمانی محقق میشود که واحدهای ساختهشده با هزینهای قابل قبول برای خانوارهای هدف، همراه با مدرسه، آب، برق، حملونقل و سایر خدمات شهری، به خانهای پذیرنده تبدیل شوند؛ یعنی مسیری که از «زمین و فونداسیون» آغاز میشود و باید به روشن شدن چراغ یک خانه ختم شود.
انتهای پیام