شرکت فضایی اسپیس‌ایکس با انجام موفقیت‌آمیز پرتاب موشک استارشیپ (Starship) و سوپر هوی (Super Heavy) خود، بار دیگر به تاریخ‌سازی پرداخت. این پرواز نه تنها قابلیت‌های مهندسی این شرکت را به نمایش گذاشت، بلکه مسیر را برای ماموریت‌های بلندپروازانه‌تری از جمله بازگشت انسان به ماه و برپایی پایگاه‌های فضایی هموار کرد. دستیابی به پرواز مداری برای سیستمی با این حجم و قدرت، به‌عنوان نقطه عطفی در پیشرفت فناوری‌های فضایی به شمار می‌رود.

پرواز تاریخی استارشیپ: از آغاز تا پایان

در روز دوشنبه گذشته، اسپیس‌ایکس برای نخستین بار موشک عظیم سوپر هوی استارشیپ را در یک پرواز آزمایشی مداری به فضا پرتاب نمود. اگرچه این ماموریت با خاموش شدن غیرمنتظره یکی از موتورهای رپتور در مرحله بالایی استارشیپ همراه بود، با بررسی دقیق داده‌ها، تیم کنترل پرواز به این نتیجه رسید که فضاپیما در وضعیت مناسبی قرار دارد و پس از فعال شدن مجدد یکی از موتورها، به مدار زمین دست یافت. بلافاصله پس از ورود به مدار، این فضاپیما ۲۶ ماهواره اینترنتی نسل سوم استارلینک را در مدار پایین زمین مستقر کرد.

پس از موفقیت در استقرار ماهواره‌ها، کنترل‌کنندگان اسپیس‌ایکس تصمیم به بازگشت زودتر استارشیپ به زمین گرفتند. این ماموریت با فرود موفقیت‌آمیز فضاپیما در اقیانوس آرام در شمال هاوایی به پایان رسید. این پیشرفت برای ناسا حائز اهمیت است، چرا که تکمیل و اعتبارسنجی سیستم استارشیپ برای حمایت از برنامه‌ریزی‌های ماموریت فرود بر ماه آرتمیس در سال ۲۰۲۸ ضروری خواهد بود. ماموریت‌های آتی مربوط به ماه مستلزم انجام چندین پرواز موشک‌های سوپر هوی استارشیپ است تا سوخت ماه‌نشین تأمین گردد قبل از آنکه به سمت ماه حرکت کند.

پرتاب موشک سوپر هوی در ساعت ۸:۴۹ صبح به وقت منطقه زمانی شرقی آغاز شد که با روشن شدن ۳۳ موتور رپتور متان‌سوز همراه بود. این موشک به ارتفاع ۱۲۲ متر و با تولید حدود ۷٫۲ میلیون کیلوگرم نیروی رانش، دو برابر قدرت موشک SLS ناسا از سایت پرتاب «استاربیس» اسپیس‌ایکس در سواحل خلیج تگزاس به پرواز درآمد. اگرچه یکی از موتورها در مرحله اول خاموش شد، اما طبق طراحی، سوپر هوی حتی با از دست دادن ۱ یا ۲ موتور نیز قادر به رسیدن به فضا است. پس از گذشت ۲ دقیقه و ۲۰ ثانیه از پرتاب، موتورهای مرحله اول خاموش شدند و ۶ موتور رپتور مرحله بالایی استارشیپ در مأموریتی به نام «استیجینگ داغ» (hot staging) روشن شدند که در پی آن بوستر از آن جدا گردید.



پس از جدایی، بوستر سوپر هوی مسیر خود را معکوس کرده و به سمت سواحل خلیج تگزاس بازگشت و در فاصله‌ای چند مایلی از ساحل، یک فرود عمودی موفقیت‌آمیز در اقیانوس را انجام داد. در آزمایش پرواز قبلی، ۳ موتور دچار مشکل شده و به فرود سختی منجر شده بودند. اسپیس‌ایکس با انجام تعدادی ارتقا و تغییرات نرم‌افزاری، موفقیتی دیگر در این پرواز را به ثبت رساند.

استارشیپ بعد از دست‌یابی به مدار ۱۸۰ مایلی با دو بار روشن شدن موتورها، وارد جو زمین شد. این فضاپیما در حین فرود، با شکم به سمت پایین و با استفاده از باله‌ها و فلپ‌های خود، وضعیت خود را کنترل کرده و در نهایت یک فرود کنترل‌شده و دم‌به‌پایین را در اقیانوس آرام در ساعت ۱۱:۵۷ صبح به وقت منطقه زمانی شرقی انجام داد. مشابه دیگر فرودهای اقیانوسی، پس از فرود، موشک کج شد و به علت احتراق سوخت‌های باقی‌مانده، منفجر گردید که این موضوع در این نوع فرودها طبیعی است.

نقش استارشیپ در برنامه فضایی آرتمیس ناسا

شرکت اسپیس‌ایکس هم‌اکنون ۲ پد پرتاب سوپر هوی استارشیپ در تاسیسات استاربیس تگزاس و همچنین ۳ پد دیگر در فلوریدا تحت ساخت دارد که شامل پد تاریخی ۳۹A در مرکز فضایی کندی و ۲ پد دیگر در ایستگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال می‌شود. این شرکت برای پیشبرد ماموریت‌های بلندپروازانه خود به تعدادی پد پرتاب نیاز دارد.

اسپیس‌ایکس در حال توسعه نوع خاصی از استارشیپ است که به‌عنوان ماه‌نشین برای فضانوردان آرتمیس فعالیت خواهد کرد. برای ماموریت‌های مربوط به ماه، این شرکت ملزم است تا ۱۵ پرواز موشک‌های سوخت‌رسان سوپر هوی استارشیپ را برای پر کردن سوخت ماه‌نشین به مدار از پیش تعیین‌شده ارسال کند، پیش از اینکه ماه‌نشین به سمت ماه حرکت کرده و ۲ فضانورد را به سطح قطب جنوب ماه منتقل کند.

اولین فرود این سیستم در سال ۲۰۲۸ طراحی شده است. این بدان معناست که اسپیس‌ایکس باید به سرعت برنامه آزمایشی سوپر هوی استارشیپ را پیش ببرد تا این وسیله نقلیه برای پروازهای فضایی سرنشین‌دار تأیید شود و قابلیت اطمینان لازم برای پرتاب ایمن چندین تانکر سوخت‌رسان را به نمایش بگذارد.

با این حال، بسیاری از کارشناسان با تجربه در ناسا و صنعت هوافضا نسبت به توانایی اسپیس‌ایکس برای آماده‌سازی سیستم فرود انسانی استارشیپ تا سال ۲۰۲۸ تردید دارند. به همین دلیل، ناسا برای احتیاط، توسعه یک ماه‌نشین جایگزین را به‌دست شرکت «بلو اوریجین» (Blue Origin) نیز تأمین مالی می‌کند. همچنین، ناسا قصد دارد در یک پرواز آزمایشی در مدار پایین زمین در سال آینده در برنامه آرتمیس ۳، با نمونه‌های اولیه ماه‌نشین‌های اسپیس‌ایکس و بلو اوریجین ملاقات و پهلوگیری نماید.

اسپیس ایکس