فرارو- اخبار تازه‌ای درباره احتمال بازگشت یکی از نمادین‌ترین هواپیماهای تاریخ هوانوردی به آسمان به گوش می‌رسد. هواپیمای SR-71 شماره ۸۴۴ که آخرین پرواز خود را در سال ۱۹۹۹ انجام داده، مدتی است که از محل نمایش عمومی‌اش در مرکز تحقیقات پرواز آرمسترانگ ناسا واقع در پایگاه ادواردز کالیفرنیا ناپدید شده و به یک آشیانه منتقل گشته است. تاکنون، ناسا تأیید نکرده است که این هواپیما به پرواز باز خواهد گشت.

به گزارش فرارو به نقل از The War Zone، تیم کانرز، مهندس ارشد سابق پیشرانش برنامه SR-71 در ناسا، بیان می‌کند که اطلاعاتی در دست دارد که نشان می‌دهد این هواپیما به مرحله آزمایش سامانه‌های الکتریکی نزدیک می‌شود. وی اشاره کرده که در این مرحله، تامین برق خارجی برای هواپیما برقرار می‌شود تا سنجش شود که کدام سامانه‌ها پس از نزدیک به سه دهه غیرفعال بودن همچنان به‌خوبی کار می‌کنند. این آزمایش قرار است در هفته‌های آتی برگزار گردد.

اما بازگرداندن شماره ۸۴۴ به حالت پروازی با چالش‌های قابل توجهی مواجه است. کانرز تصریح می‌کند که موتورهای Pratt & Whitney J58 این هواپیما به احتمال زیاد در جریان بازرسی غیرقابل استفاده تشخیص داده شده‌اند؛ هرچند که هنوز برای روشن شدن واقعی آزمون نشده‌اند. از سویی دیگر، ذخیره ویژه سوخت JP-7 ناسا که برای پرواز SR-71 بهره‌برداری می‌شد، حدود دو دهه پیش از بین رفته است. اما طبق اظهارات کانرز، مذاکراتی در خصوص یافتن سوخت جایگزین یا مشابه در حال انجام است.

هدف از این پروژه ممکن است از صرفاً بازگرداندن یک هواپیمای تاریخی به آسمان، فراتر رود. کانرز معتقد است که ناسا می‌تواند از ۸۴۴ به‌عنوان یک آزمایشگاه پروازی برای موتورهای جدید پرسرعت بهره‌برداری کند؛ به‌ویژه برای موتورهایی در مقیاس و کلاس J58 که آزمایش آن‌ها بر روی یک هواپیمای جدید یا پهپادی خاص نیازمند طراحی و ساخت یک بدنه آزمایشی کاملاً تازه است.

 

هواپیمایی که برای فرار از موشک ساخته شد

برای درک ابعاد اهمیت این قضیه، به مأموریت اصلی SR-71 باید بازگشت. این هواپیما در دوران جنگ سرد با هدف شناسایی راهبردی در عمق سرزمین دشمن طراحی شد؛ هواپیمایی که وظیفه داشت بدون درگیر شدن در نبردهای مستقیم، از طریق پرواز در ارتفاعات بسیار بالا و با سرعتی حیرت‌انگیز، اطلاعات حساس جمع‌آوری کند. فلسفه طراحی بلک‌برد بر این اصل بنا شده بود که اگر مورد شناسایی دشمن قرار گیرد، سرعت و ارتفاع بالا مهم‌ترین ابزار دفاعی آن باشد.

پرواز نخستین SR-71 در سال ۱۹۶۴ انجام شد و این هواپیما موفق به دستیابی به سرعتی فراتر از ۳ ماخ، یعنی بیش از ۳۵۰۰ کیلومتر بر ساعت، شد و در ارتفاعی بالاتر از ۸۵ هزار پا پرواز نمود. طول بدنه آن تقریباً ۳۲.۷ متر و فاصله دو سر بال‌ها به حدود ۱۷ متر می‌رسید. وزن برخاست این هواپیما نیز بیشتر از ۶۳ تن بود.

یکی از ویژگی‌های بی‌نظیر SR-71، استفاده وسیع از تیتانیوم و آلیاژهای آن در ساخت بدنه بود. دلیل این انتخاب تنها کاهش وزن نبود؛ اصطکاک زیاد هوا در سرعت‌های بالای ماخ ۳ دمای سطح هواپیما را به شدت افزایش می‌دهد و بسیاری از مواد معمولی قادر به تحمل چنین شرایطی نیستند.

طراحی هواپیما به‌صورت محسوب‌شده‌ای انجام شده بود تا بدنه در سرعت‌های بالا بر اثر افزایش دما انبساط یابد. به همین خاطر، برخی از درزهای بدنه در حالت عادی کاملاً آب‌بندی نبودند و در حین پرواز و گرما، وضعیتی متفاوت پیدا می‌کردند. سوخت اختصاصی JP-7 نیز به‌منظور عملکرد در این محیط پرسرعت و دمای بالا طراحی شده بود.

نیروی محرکه SR-71 از دو موتور Pratt & Whitney J58 تأمین می‌شد؛ موتورهایی که به عنوان یکی از بارزترین دستاوردهای مهندسی برنامه بلک‌برد به شمار می‌روند. سیستم ورودی هوای موتور، مخروط متحرک در درون ورودی و پس‌سوز آن در سرعت‌های بالا نقش کلیدی در کنترل جریان هوا و تولید نیروی پیشران ایفا می‌کنند.

ترکیب این موتورها به همراه طراحی خاص بدنه، امکان پرواز SR-71 را برای ساعت‌های متمادی در ارتفاعات بالا و با سرعت‌های بسیار زیاد فراهم می‌کرد. همین فناوری پیچیده اکنون یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها برای بازگرداندن هواپیمای شماره ۸۴۴ به پرواز مطرح شده است؛ زیرا موتورهای آن سال‌هاست از چرخه عملیاتی خارج شده و وضعیت دقیق آن‌ها نیازمند بررسی‌های عمیق است.

یک ویژگی اساسی SR-71 این است که اساساً برای نبرد هوایی یا حمل تسلیحات تهاجمی طراحی نشده بود. این هواپیما فاقد تسلیحات متعارف است و بقای خود را تا حدود زیادی به سرعت و ارتفاع پرواز بستگی داده است.

در طول مدت خدمت، این هواپیما بارها توسط سیستم‌های پدافندی رصد و هدف قرار گرفت، اما به دلیل سرعت و ارتفاع بسیار بالای خود، SR-71 توانست از صدها تلاش برای رهگیری جان سالم به در ببرد. به همین ترتیب، این هواپیما به نمادی از نسل جدید فناوری‌های شناسایی تبدیل شد که در آن سرعت به عنوان یک بخش از سامانه دفاعی هواپیما عمل می‌کرد.

نویسنده : مصطفی جرفی