طبق گزارشی از ایسنا، مراسم اکران، قدردانی و نشست نقد و بررسی فیلم مستند «بحران خاموش» به کارگردانی محمدحسین حقیقی و تهیه‌کنندگی مجید دوخته‌چی‌زاده در بعدازظهر یکشنبه (۱۲ مهرماه) با حضور عوامل سازنده، مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، جمعی از سینماگران و مسئولان برگزار شد.
رامتین شهبازی، منتقد و کارشناس در ابتدای جلسه ابراز کرد: این برنامه به همت مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی تشکیل شده و سومین برنامه‌ای است که به آن اختصاص یافته‌ایم. اکران فیلم «بحران خاموش» از روز چهارشنبه در وب‌سایت هاشور آغاز خواهد شد و علاقمندان می‌توانند آن را مشاهده کنند و در صورت تمایل، به دوستان خود نیز توصیه کنند.
او ادامه داد: فیلم موضوع خود را به‌صورت واضح و قاطع بیان می‌کند و ارتباطی عمیق با مسائل زیست‌محیطی برقرار می‌سازد؛ چگونگی آسیب‌پذیری محیط زیست ما را به تصویر می‌کشد و سؤالی را مطرح می‌کند که چطور ممکن است زیستگاه خود را از دست بدهیم و همچنین چه عاملی ما را به این زیستگاه پیوند داده که ممکن است آن را نیز از دست بدهیم. آقای حقیقی این مسئله را با بحران سالمندی مرتبط می‌کند.
محمدحسین حقیقی، کارگردان فیلم، ضمن تشکر از تماشاگران حاضر، ابراز خوشحالی کرد که بعد از سه سال، فیلم دوباره به نمایش درآمده است و گفت: اگر در این اثر به بحث فرهنگ و تجربه زیستی فرد وزن دهیم، می‌بینیم که در پایان فیلم به پرسش «راهکار شما چیست؟» به فرهنگ و شناخت اشاره می‌کنیم. یعنی لازم است که زیست فردی خود را در ارتباط با یک مسئله اجتماعی به چالش بکشیم و به نتایجی برسیم که ناشی از شرایط خاص خود ماست، فارغ از تأثیر عوامل بیرونی.
وی در ادامه توضیح داد: ما فیلم را با اشاره به چند بحران آغاز کردیم. یکی از آن‌ها بحران آب است که دیگر کمتر کسی از آن یاد می‌کند، زیرا همه از مشکل بی‌آبی آگاهند. به این ترتیب، عنوان «بحران آب» به یک عنوان خنثی تبدیل شده است و حتی اگر زنگ خطری درباره آن به صدا درآید، کسی دیگر به آن توجهی نمی‌کند.
کارگردان «بحران خاموش» افزود: مسئله‌ی دیگر، باران، زمین و موضوع فرونشست زمین است. اکنون فرونشست تقریباً حدود اکثر شهرها را فراگرفته است؛ شهرهایی از جمله همدان، اصفهان، نیشابور، مشهد، تهران و دیگر مناطق. اگر کسی برای شما معنا کند که فرونشست زمین یعنی چه، داستان داشتن‌های آن منطقه را از دست دادن است. تلاش برای اصلاح فرونشست در واقع بدون فایده است. شما می‌توانید آب را به زمین اضافه کنید و امیدوار باشید که باران بیاید و مشکل را در درازمدت حل کند، اما وقتی زمین دچار آسیب جدی شود، آن منطقه دیگر از جهت پایداری قابل اعتماد نیست و باید آن را ترک کرد. تأکید می‌کنم که باید اصفهان را تخلیه کنید.
کارگردان در ادامه بیان کرد: در فقدان آب، زمین هم وجود نخواهد داشت و انسان به‌سوی نابودی می‌رود؛ دیگر تمدنی در کار نخواهد بود. ما در شرایط بحرانی تمدنی به سر می‌بریم و مسئله سالمندی یکی از کلیدی‌ترین نکات است که متأسفانه به آن توجهی نمی‌شود. این غفلت شامل همه ماست.
محمدحسین حقیقی همچنین از نقطه شروع تصمیم برای ساخت این اثر گفت: به‌طور تصادفی به دعوتی برای کاری در اصفهان رفتم. در ابتدا جدی نگرفتم؛ اما با توجه به تجربیاتم و این که خودم به‌خاطر کرونا مجبور شدم دو هفته در منزل دخترم زندگی کنم، در یک خیال پردازی آینده رفتم و دیدم بیست سال دیگر در یک آپارتمان هفتاد یا هشتاد متری با چهار نفر زندگی می‌کنم. آنجا دریافتم که موضوع جدی‌تر از این است.
وی افزود: با دوستی که پیشنهاد ساخت این فیلم را داده بود تماس گرفتم و اعلام کردم که من این فیلم را خواهم ساخت و در آن هر آنچه دلم بخواهد بیان می‌کنم. ایشان هم استقبال کردند و بعد نیز با آقای حمیدی‌مقدم این موضوع را در میان گذاشتیم و ایشان هم با محبت پذیرفتند و مرکز از این کار حمایت کرد.
این کارگردان گفت: بنابراین این یک تجربه زیستی فردی در یک محدوده جغرافیایی به نام ایران است. ما از شرق تا غرب و جنوب سفر کردیم و تحقیقات جدی به‌صورت میدانی و کتابخانه‌ای انجام دادیم. انتظار می‌رفت که این دستاورد توسط مسئولان دیده شود و به‌خاطر اصرار بر این موضوع، در ابتدا جایزه‌ام را دریافت نکردم و هنوز نمی‌دانم آیا هیئت دولت قبلی یا فعلی متوجه این بحران بزرگ بوده‌اند یا نه؟ و متأسفانه غفلت و فراموشی بر تمامی عرصه‌ها ما سایه افکنده است.
وی افزود: همان‌طور که دوستی که به ما در زمینه سرمایه‌گذاری کمک کرد، اعلام کرد، اگر این مستند حتی یک نفر را به تفکر وادارد، به‌عنوان موفقیت کافی است. امیدوارم افرادی که اینجا حضور دارند، حداقل درباره سالمندی خود فکر کنند و نگران باشند.
مجید دوخته‌چی‌زاده، تهیه‌کننده فیلم، در بخشی دیگر از مراسم اعلام کرد: در واقع اگر بخواهیم عمیق‌تر به این اثر نگاه کنیم، این فیلم یک درد دل شخصی است؛ چیزی که همه ما در حال تجربه آن هستیم. این یک واقعیت عریان است که سعی می‌کنیم آن را نادیده بگیریم و این صورت مسئله را به نوعی حذف کنیم، اما با نادیده‌گرفتن واقعیت، هیچ تغییری به وجود نمی‌آید.
او ادامه داد: این موضوع شبیه یک گلوله برفی است که از یک قطره کوچک شروع شده و به‌تدریج تبدیل به بهمنی بزرگ می‌شود که از روی ما عبور کرده است؛ اکنون ما در موقعیتی هستیم که تصور نکنیم هنوز فرصت داریم؛ نه، واقعاً فرصت‌ها به سرعت رو به پایان هستند. این همانند مسائل دیگری است که آقای حقیقی به آن‌ها اشاره کردند؛ از جمله آب، فرونشست زمین و دیگر موارد مهم.
تهیه‌کننده «بحران خاموش» اضافه کرد: بحران سالمندی به‌اندازه‌ای خطرناک است و می‌تواند برای کشور و جامعه مشکل‌زا باشد. متأسفانه کشور به قدری درگیر مسائل مختلف است که به چنین موضوعات مهمی که آینده یک ملت و تمدن را تهدید می‌کند، کمتر پرداخته می‌شود.
وی در ادامه گفت: ما واقعاً انتظار داشتیم پس از تولید این فیلم، صداوسیما به سراغ ما بیاید و حتی به‌زور این فیلم را از ما بگیرد و آن را پخش کند، اما حتی یک بار هم پخش نشد. در عوض، ما در حال شمارش اعداد و ارقام بودیم، در حالی که در آن زمان حاضر بودیم فیلم را ارائه کنیم. البته اکنون بزرگانی مشغول کار هستند و از این فیلم برای ساخت یک سریال استفاده می‌کنند و این خبر خوشی است که به من رسید، چرا که علاقه‌مند بودم این فیلم به نتیجه برسد.
دوخته‌چی‌زاده تأکید کرد: هدف از ساخت این فیلم هرگز تجاری نبوده است. یعنی این فیلم به‌منظور سودآوری مالی یا قراردادها ایجاد نشده است. هدف این فیلم تنها آگاهی‌بخشی است؛ اینکه مردم ببینند، از همه اقشار مردم. حال اگر بگوییم فقط حکمرانان یا مسئولان باید آن را تماشا کنند، این‌ها اهداف بعدی هستند؛ زیرا وظیفه آن‌هاست که چنین آثاری را مشاهده کنند.
وی اظهار کرد: این فیلم مستند دارای پشتوانه تحقیقاتی است. شش ماه کار مطالعاتی انجام شده و دوستان دانشگاهی بر روی موضوع کار کرده و حدود سیصد تا چهارصد صفحه مطلب به‌سبک آن نوشته‌اند. بنابراین، این کار واقعاً از دغدغه قلبی نشأت گرفته است. آقای حقیقی با تمام وجود بر روی این پروژه کار کردند و به‌نظر می‌رسد که حدود دو سال و نیم به طول انجامید.
تهیه‌کننده فیلم «بحران خاموش» را مستندی در معنای واقعی و مطلق خود دانست و اظهار داشت: ما در این اثر به واقعیت بسیار تلخ و عریانی مواجه هستیم. باوجود اینکه در روند ساخت، سعی شده تا برخی از نکات تند و حساس کمی نرم‌تر جلوه داده شود تا فیلم قابل‌مشاهده‌تر باشد. دوستان این موارد را ممکن است تا حدی نیز زیبا جلوه داده‌اند تا قابل‌تحمل‌تر شود و از حد تند و تیز خود کاسته شود. تعدادی از اظهارات تند از فیلم حذف شده‌اند؛ اظهاراتی که ممکن بود دچار سانسور و مشکلات دیگر شوند. این فیلم واقعاً قابلیت بیان بیشتر و تندتری داشت، اما این امر تحقق نیافت.
پس از اختتام جلسه نقد و بررسی، با حضور محمد حمیدی‌مقدم، مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، از محمدحسین حقیقی و مجید دوخته‌چی‌زاده قدردانی و ستایش شد.
حمیدی‌مقدم بیان کرد: در رابطه با فیلم‌های مستند، موضوعی مطرح است، اینکه این مستندها برای کدام مخاطب مفید است و آیا به درد آن‌ها می‌خورد یا خیر؟ خوشحالم که در مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، در این دورانی که در خدمت شما هستیم، چنین فیلمی تولید شده است. برخی از فیلم‌ها در مناسبت‌های خاص مطرح می‌شوند و در مرکز قرار می‌گیرند، اما اینکه یک فیلم مستند با عشق و دغدغه و تجربه زیسته در فرایند تولید خود مداخله داشته باشد، بسیار مهم است و آن را به اثری ماندگار تبدیل می‌کند. جشنواره‌ها می‌آیند و می‌روند و ممکن است داشتن جوایز در جشنواره‌ها اهمیت چندانی نداشته باشد، اما فیلم‌هایی وجود دارند که در بدنه جامعه ریشه می‌زنند.
وی افزود: آقای حقیقی استاد و پیشکسوت ما و بنیان‌گذار مرکز گسترش هستند و در بنیاد سینمای فارابی فعال بوده‌اند و از سال‌ها قبل در حوزه سیاست‌گذاری سینما نیز نقش داشته‌اند؛ آقای دوخته‌چی‌زاده نیز یکی از هنرمندان و عکاسان برجسته در عرصه عکاسی هستند که در زمینه تبلیغات و انتشار فعالیت داشته و در واقع می‌توان گفت که ارتباطی به سینمای مستند ندارد.
مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند با اشاره به تجربیات آقای حقیقی در جشنواره‌ای که در دوران کرونا برگزار شد و حضور ایشان به‌عنوان داور بخش آوینی، گفت: در آن زمان ایشان ابراز کردند که مستندها هیجان و انرژی خاصی را در آن‌ها ایجاد کردند. در آنجا در زمان داوری با کار آقای فرشاد اکتسابی که از بهترین فیلم‌سازان مستند ماست آشنا شدند و قضاوت آنجا موجب شد که آقای اکتسابی تدوین این فیلم را انجام دهد. ساخت یک مستند به فردی دغدغه‌مند نیاز دارد. آقای دوخته‌چی‌زاده فردی بود که دغدغه داشت؛ قدم گذاشت، انرژی گذاشت، سرمایه را مرتبط ساخت و آقای حقیقی نیز خارج از قالب عادی خود آمدند و مسئله را تبیین کردند. در واقع پس از آن جشنواره اعلام کردند که می‌خواهند مستندی بسازند.
مستند «بحران خاموش» از تولیدات مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، در مورد بحران میانسالی در ایران است. احمد امینی، لادن طاهری، علی‌اکبر ثقفی، محمد داوودی، فرشاد اکتسابی، هومن مرادی کرمانی، مسعود سفلایی، شهنام صفاجو، شیرین نادری، محدثه واعظی‌پور، سیدمهدی دزفولی و ... در این مراسم حضور داشتند.
انتهای پیام
نظرات کاربران