طبق گزارش ایسنا و بر اساس ارزیابی‌های انجام شده توسط مرکز آمار ایران، تعداد جمعیت کشور در سال ۱۴۰۵ به حدود ۸۷ میلیون و ۱۳۴ هزار نفر تخمین زده می‌شود. در این راستا، بانک مرکزی نیز اعلام کرده که تعداد حساب‌های بانکی برای اشخاص حقیقی به بیش از ۶۵۰ میلیون فقره می‌رسد.

با تقسیم این ۶۵۰ میلیون حساب بر جمعیت ۸۷ میلیون و ۱۳۴ هزار نفری کشور، مشخص می‌شود که به‌طور میانگین حدود ۷.۵ حساب بانکی به ازای هر ایرانی وجود دارد. البته این محاسبه به معنای وجود دقیق ۷.۵ حساب برای هر فرد نیست، بلکه فقط نسبت کل حساب‌های ثبت‌شده به کل جمعیت کشور را بیان می‌کند.

اما اگر جمعیت بزرگسال کشور را مبنای محاسبه قرار دهیم، فاصله بیشتری به‌وضوح مشخص خواهد شد. با توجه به ساختار سنی جمعیت ایران، تخمین زده می‌شود که در سال جاری جمعیت افراد ۱۸ ساله و بالاتر حدود ۶۵ میلیون نفر باشد. بنابراین، نسبت ۶۵۰ میلیون حساب به جمعیت بزرگسال نشان می‌دهد که به‌طور میانگین، حدود ۱۰ حساب به ازای هر شخص ۱۸ ساله و بیشتر موجود است.

 در دو سال آینده، تعداد حساب‌های بانکی نصف خواهد شد

این نسبت در حالی به‌دست آمده است که رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرده، میانگین استانداردهای جهانی به‌طور کلی کمتر از دو حساب برای هر فرد است.

همتی، اشاره به وجود نزدیک به ۶۵۰ میلیون حساب بانکی در کشور، اذعان داشته که هدف بانک مرکزی در مدت زمانی حدود دو سال این است که تعداد حساب‌های موجود را به حدود ۳۰۰ میلیون حساب کاهش دهد.

با این تفاسیر، حتی اگر نسبت تعداد حساب‌ها به کل جمعیت کشور را در نظر بگیریم، وضعیت فعلی ایران حدود چهار برابر پایین‌تر از میزان کمتر از دو حسابی است که رئیس کل بانک مرکزی اشاره کرده است.

باید توجه داشت که مقایسه تعداد حساب‌های بانکی در کشورها نیازمند احتیاط است؛ چراکه «تعداد حساب‌ها» با «تعداد افراد دارای حساب» یکسان نیست و در کشورهای مختلف امکان دارد که حساب‌های شرکتی، مشترک، دولتی و حساب‌های غیر فعال با تعاریف مختلف در آمارهای مربوط لحاظ شوند. بانک جهانی نیز در مطالعات خود تأکید کرده که تعداد حساب‌های سپرده لزوماً معادل تعداد صاحبان حساب نیست. با این حال، حتی با در نظر گرفتن این ملاحظات، نسبت محاسبه شده برای ایران نشان‌دهنده این است که انباشت حساب‌های بانکی به موضوعی حائز اهمیت برای نظام بانکی بدل گردیده است.

چرا بانک مرکزی به دنبال کاهش ۶۵۰ میلیون حساب است؟

قسمتی از این حساب‌ها ممکن است مربوط به حساب‌هایی باشد که در سال‌های گذشته ایجاد شده اما دیگر استفاده نمی‌شوند. همچنین، بخشی از آن به خاطر تغییر بانک یا به منظور دریافت تسهیلات و استفاده از خدمات مختلف بانکی مانند دریافت حقوق و طرح‌های متفاوت بانکی تأسیس شده باشد.

از آنسو، بانک مرکزی باور دارد که وجود تعداد زیادی حساب غیر فعال یا حساب‌هایی که صاحبانشان از وجود آن‌ها آگاه نیستند، می‌تواند مشکلات حقوقی، مالی و نظارتی ایجاد کند.

همتی در مراسم معرفی سامانه حسام، با اشاره به لزوم مبارزه با پولشویی و جلوگیری از حساب‌های اجاره‌ای خاطرنشان کرده است که بسیاری از شهروندان ممکن است حساب‌هایی داشته باشند که از آن‌ها بی‌خبر هستند یا به شکل تقلبی از آن‌ها استفاده شود. بانک مرکزی همچنین به این نکته اشاره کرده که انباشت صدها میلیون حساب پراکنده، علاوه بر ایجاد بار عملیاتی روی نظام بانکی، می‌تواند ریسک‌های حقوقی و مالی برای شهروندان به وجود آورد.

روش یافتن حساب‌های فراموش‌شده

در این راستا، بانک مرکزی سامانه «حسام» را به‌منظور این راه‌اندازی کرده است که افراد بتوانند به‌طور یکجا فهرست حساب‌های بانکی خود در مؤسسات مالی و بانک‌های مختلف را مشاهده کنند. بر اساس اعلام بانک مرکزی، پس از تأیید هویت، افراد می‌توانند حساب‌های خود را مشاهده کرده و حساب‌های اضافی یا غیرضروری را برای مشخص شدن وضعیتشان انتخاب نمایند. در صورتی که حساب‌های مازاد موجودی داشته باشند، موجودی آن‌ها پس از طی فرآیندهای قانونی می‌تواند به حساب پایه فرد منتقل شود.

این اقدام در حقیقت تلاشی برای متمرکز کردن مدیریت حساب‌ها از شعب مختلف بانک‌ها به یک پلتفرم قابل دسترسی برای شهروندان است؛ به ویژه برای آن دسته از افرادی که در سال‌های اخیر در بانک‌های گوناگون افتتاح حساب کرده‌اند اما تصویر شفافی از تعداد حساب‌های خود ندارند.

بانک مرکزی اکنون هدف مشخصی برای ساماندهی تعیین کرده است؛ یعنی کاهش تعداد حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی از حدود ۶۵۰ میلیون به ۳۰۰ میلیون حساب در مدت تقریبی دو سال. در صورت تحقق این هدف، حدود ۳۵۰ میلیون حساب، معادل بیش از نیمی از حساب‌های فعلی، باید بسته یا تعیین تکلیف شوند. همتی اعلام کرده است که این فرایند به‌طور تدریجی انجام خواهد شد و در مرحله اول انتظار می‌رود حدود ۱۰۰ میلیون حساب بسته شود.

بنابراین، سامانه حسام می‌تواند به‌عنوان بخشی از برنامه بانک مرکزی در جهت افزایش شفافیت تراکنش‌ها، کاهش تعداد حساب‌های بلااستفاده و فراموش‌شده، نظارت بر حساب‌های اجاره‌ای و تقویت مبارزه با پولشویی تلقی شود؛ برنامه‌ای که در صورت موفقیت، می‌تواند تعداد حساب‌های بانکی کشور را از رقم بی‌سابقه ۶۵۰ میلیون فقره به حدود ۳۰۰ میلیون فقره کاهش دهد.

انتهای پیام