بعد از درگذشت یک تکنسین ۲۸ ساله در موسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک واقع در شهر شلخوف روسیه، گزارش‌ها حاکی از قرنطینه شدن ده‌ها نفر است. نهاد نظارت بهداشت روسیه مرگ او را به ذات‌الریه با منشا «ناشناخته» مرتبط دانسته، اما وضعیت همه‌گیری در این منطقه را پایدار اعلام کرده است. گنادی اونیشچنکو، رئیس سابق نظارت بهداشتی روسیه، تأکید کرده است که این بیماری احتمالاً گسترش نخواهد یافت. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در تاریخ ۶ اکتبر (۱۴ مهر) از روسیه خواست تا اطلاعات بیشتری در این زمینه ارائه کند و تصریح کرد که واشنگتن هر لحظه تحولات را زیر نظر دارد.
به نقل از دنیای اقتصاد، سازمان جهانی بهداشت به شبکه سی‌ان‌ان اعلام کرده که در حال تماس با مقامات روسی برای بررسی این موضوع است و بر اساس داده‌های غیررسمی، ریسک برای عموم مردم به نظر ناچیز می‌رسد. با این حال، کشورهایی مانند قزاقستان و قرقیزستان اقدام به اعمال تدابیر قرنطینه‌ای در مرزهای خود کرده‌اند و ازبکستان نیز در حالت آماده‌باش قرار گرفته است. همچنین، دیلی‌میل گزارش کرده که رسانه‌های محلی روسیه روز سه‌شنبه اعلام کردند که فرد دیگری نیز در یکی از بیمارستان‌های منطقه ایرکوتسک به دلیل ابتلا به طاعون جان خود را از دست داده است.
تردید درباره روایت رسمی
داستان آتش‌سوزی در یک laboratory تحقیقاتی مخفی در سیبری، فرار تکنسینی که به باکتری طاعون آلوده شده و احتمال شیوع جهانی یک بیماری مرگبار، می‌تواند شبیه به داستانی از کتاب اخیر آنی جاکوبسن درباره جنگ بیولوژیک به نظر برسد، اما بسیاری از نکات این سناریو با وقایع اخیر در روسیه مطابقت دارد و ترسناک است. برخی از منابع خبری می‌گویند که تکنسین مذکور، داریا شیپیلووا، بعد از افتادن تصادفی یک لوله آزمایش حاوی نمونه‌های زنده باکتری طاعون به این بیماری مبتلا شده و جان خود را از دست داده است. بر اساس این گزارش‌ها، تقریباً ۲۰۰ نفر از افرادی که با او ارتباط داشتند، در حال حاضر تحت نظارت قرار دارند.
طبق گزارش تلگراف، عدم شفافیت مقامات روس در مورد این واقعه، ارزیابی دقیق ابعاد واقعی آن را با دشواری مواجه کرده است. ایگور کوبزف، فرماندار منطقه ایرکوتسک، با استناد به نتایج کمیسیون ویژه بهداشت روسیه بر این نکته پافشاری کرده که هیچ میکروارگانیسمی مرتبط با کار حرفه‌ای این زن جوان در نمونه‌های او یافت نشده است. با این حال، کارشناسان ایمنی زیستی از جمله فیلیپا لنتزوس از کینگز کالج لندن اظهار می‌دارند که مقامات روس به نظر می‌رسد هم مرگ ناشی از طاعون و هم وقوع یک حادثه آزمایشگاهی را انکار می‌کنند و اطلاعات اولیه این داستان هنوز نامشخص است. در همین راستا، هامیش دی برتون گوردون، فرمانده سابق هنگ مشترک شیمیایی، میکربی، پرتوی و هسته‌ای بریتانیا، عدم شفافیت را یادآور روزهای ابتدایی شیوع کرونا در چین می‌داند و تأکید می‌کند که مرگ یک تکنسین آزمایشگاهی بر اثر طاعون در شرایطی که او باید واکسینه شده و تحت تدابیر پزشکی سختگیرانه باشد، یک وضعیت کاملاً غیرعادی است.
با وجود این دلایل نگرانی، دانشمندان اذعان دارند که این شیوع به هیچ وجه به معنای آغاز یک همه‌گیری جدید نیست. بر خلاف بیماری‌های تنفسی ویروسی، طاعون ریوی منشاء باکتریایی دارد و در صورت شناسایی به موقع، با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها قابل درمان است. سایمون کلارک از دانشگاه ریدینگ توضیح می‌دهد که در آزمایشگاه‌های فوق ایمن، چندین لایه محافظتی وجود دارد و صرف شکستن یک لوله آزمایش به سادگی نمی‌تواند منجر به آلودگی شود، مگر اینکه زنجیره‌ای از اشتباهات فاجعه‌بار روی دهد. از سویی دیگر، انتقال باکتری طاعون بین انسان‌ها به مراتب دشوارتر از ویروس کرونا است و نیاز به تماس نزدیک و طولانی‌مدت دارد؛ امری که احتمال شیوع وسیع را کاهش می‌دهد.
نگهداری باکتری طاعون در چنین آزمایشگاهی به خودی خود عجیبی نیست. این موسسه در سال ۱۹۲۳ با هدف مقابله با طاعون در میان حیوانات این منطقه تأسیس شد و هم اکنون برای پایش و شناسایی بیماری‌ها نیاز به نمونه‌های زنده دارد. با این وجود، سابقه طولانی روسیه در مدیریت عوامل بیماری‌زا خطرناک و نداشتن نظارت مستقل بر ایمنی این مراکز، بررسی دقیق این حوادث را سخت می‌کند. این حادثه در زمانی اتفاق می‌افتد که نگرانی‌های جهانی درباره سهولت دستکاری ژنتیکی باکتری‌ها و ویروس‌ها به شدت در حال افزایش است. البته هیچ شواهدی مبنی بر اینکه آزمایشگاه مربوطه با چیزی جز سویه معمولی طاعون کار می‌کرده است، وجود ندارد. پیشرفت‌های جدید در حوزه هوش مصنوعی که قابلیت طراحی ویروس‌های کاملاً جدید را فراهم می‌آورد، به همراه تاریخچه تاریک برنامه تسلیحات بیولوژیک مخفی اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد، زنگ خطر را برای جامعه جهانی به صدا درآورده است.
ولادیمیر پاسچنیک، دانشمندی که در سال ۱۹۸۹ به غرب پناهنده شده است، از پروژه‌هایی پرده‌برداری کرده که شامل تجهیز موشک‌های کروز به کلاهک‌های حاوی سویه‌های طاعون بوده است. در حال حاضر، ده‌ها آزمایشگاه با بالاترین سطح خطر زیستی در سطح دنیا مشغول به فعالیت هستند که بخش عمده‌ای از آن‌ها در مناطق شهری قرار دارند. کارشناسان هشدار می‌دهند که خطر وقوع یک حادثه دیگر همچنان باقی است و هر یک از این آزمایشگاه‌ها می‌توانند کانون بحران‌های غیرقابل کنترل بعدی باشند. هامیش دی برتون گوردون نیز خواستار تشکیل یک سازمان بین‌المللی قوی برای نظارت بر سلاح‌های بیولوژیک است که دارای بودجه کافی و اختیارات بازرسی مستقل باشد.
نظرات کاربران