نگار علی- به اشتراک‌گذاری تصاویر و ویدئوهای کودکان در شبکه‌های اجتماعی، برای تعداد زیادی از والدین به بخشی عادی و روزمره از زندگی تبدیل شده است؛ از عکس روز اول مدرسه و جشن تولد گرفته تا لحظات شخصی زندگی خانوادگی. با این حال، آیا والدین به‌صرف نسبت خونی با فرزندانشان مجازند هر تصویری از آن‌ها را منتشر کنند؟
تصویری از یک کودک در لباس مدرسه ممکن است در نظر نخست تنها ثبت یک خاطره خوشایند به نظر آید، اما در عین حال می‌تواند اطلاعاتی درباره مدرسه، محل سکونت و برنامه روزانه او را در اختیار دیگران قرار دهد. این ردپا که بدون اجازه کودک ایجاد می‌شود، ممکن است سال‌ها باقی بماند و حتی با دستیابی به ابزارهای هوش مصنوعی، به ابزاری برای سوءاستفاده تبدیل شود.
مرضیه ادهم، پژوهشگر در حوزه اینترنت و فضای مجازی در گفت‌وگو با خبرآنلاین، این موضوع را یکی از ابعاد اساسی حقوق دیجیتال کودکان به شمار می‌آورد؛ حقوقی که نباید تنها به حفاظت از کودکان در برابر محتوای نامناسب محدود شود. والدین باید به عنوان سرپرست و حافظ کودک عمل کنند، نه به عنوان مالک هویت و اطلاعات او. با این حال، در ایران نه تنها ابعاد مختلف انتشار محتوای کودکان توسط والدین به‌خوبی مورد بررسی قرار نگرفته، بلکه سیاست‌های محدودکننده اینترنت نیز می‌تواند نقش ابزارهای حفاظتی و نظارتی خانواده‌ها را تضعیف کند.
ادهم در این مصاحبه درباره مفهوم Sharenting، حق حریم خصوصی و فراموش‌شدن اطلاعات، آزار اینترنتی و همچنین چالش‌های قانونی و دشواری‌های گزارش محرمانه آزار و تبعات فیلترینگ بر امنیت دیجیتال کودکان سخن می‌گوید.
تا چه حد والدین برای کودکان ردپای دیجیتال ایجاد می‌کنند
عادت به اشتراک‌گذاری منظم عکس‌ها و ویدئوهای کودکان توسط والدین، در ادبیات دیجیتال تحت عنوان «Sharenting» شناخته می‌شود؛ واژه‌ای که از ترکیب «والدگری» و «اشتراک‌گذاری» به‌وجود آمده‌است. این عمل همیشه با نیت آسیب زدن نیست. گاهی والدین از روز نخست مدرسه فرزند خود عکس می‌گیرند یا لحظه‌ای خانوادگی را ثبت و آن را با دیگران به اشتراک می‌گذارند؛ اما اطلاعاتی که از همین تصاویر استخراج می‌شود، می‌تواند به مراتب فراتر از آنچه والدین تصور می‌کنند، باشد.
به عنوان مثال، عکسی از روز اول مدرسه ممکن است نام مدرسه، محدوده جغرافیایی روزهای تحصیل کودک و ساعت حضور او را به بیرون آشکار کند.
گردآوری چند تصویر و پست نیز می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره مکان زندگی، رفت‌وآمدهای او و زمان‌هایی که منزل خالی است، در اختیار بیگانگان قرار دهد.
ادهم تأکید می‌کند که نباید انتشار تصاویر کودکان را تنها به عنوان نگهداری یک آلبوم خانوادگی در نظر گرفت؛ زیرا عواقب انتشار عمومی یا نیمه‌عمومی محتوا در شبکه‌های اجتماعی با آلبوم‌های خصوصی خانواده متفاوت است.
مسئله فقط تصاویر قابل مشاهده نیست. با پیشرفت‌های هوش مصنوعی، چهره کودک می‌تواند به عنوان یک داده زیست‌سنجی استفاده شود و از تصاویر منتشر شده برای تولید محتوای جعلی، مانند جعل عمیق، بهره‌برداری شود.
در چنین حالتی، حتی خصوصی
نظرات کاربران