طبق گزارش ایسنا، در جریان بحث و بررسی طرح شکل‌گیری قرارگاهی جهت هماهنگی و مشارکت در مواجهه با چالش‌های باغات منطقه ۵ تهران، اعضای شورای اسلامی شهر تهران بر اهمیت حفظ باغات و منابع طبیعی شهر تأکید کردند. آنها در این نشست به ضرورت ایجاد یک ساختار جدید، جایگاه شهرداری منطقه و ستاد شهرداری تهران، نقش باغداران و معتمدان محلی و شیوه مشارکت نهادهای اجرایی پرداختند.
باغات کن، یکی از گنجینه‌های طبیعت تهران
عباسی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، اهمیت باغات کن را به‌عنوان سرمایه‌های طبیعی ارزشمند شهر یادآوری کرد و افزود: باغات کن با سابقه تاریخی حداقل ۳۰۰ ساله در برخی نواحی، از جمله گنجینه‌های زیستی ویژه تهران محسوب می‌شوند و به‌سختی می‌توان چنین ظرفیتی را در سایر شهرها، غیر از برخی مناطق شمال کشور، یافت.
وی توضیح داد که این طرح پیشنهادی به‌منظور گردهم‌آوری بازیگران کلیدی در حفظ و نگهداری از باغات تهیه شده است و در آن تلاش شده است تا چارچوبی برای تاسیس نهادهای مؤثر، شرح وظایفشان و ایجاد ساختاری برای صیانت از باغات مشخص شود.
عباسی همچنین مشکلات مربوط به هماهنگی میان نهادهای مسئول را یادآور شد و اشاره کرد: سال گذشته، قریب به ۶۰ تا ۷۰ میلیارد تومان به‌منظور نگهداری باغات کن و تأمین منابع آبی آنها در نظر گرفته شد، اما به‌دلیل عدم وجود سازوکار مشخص، چگونگی استفاده از این اعتبار با ابهام مواجه گردید.
وی اظهار داشت: به‌عنوان مثال، شهرداری منطقه ممکن است برای افزایش آب موجود در قنوات باغات، اقداماتی نظیر لایروبی را انجام دهد، در حالی که تأمین آب در وهله اول به اقدامات آبخیزداری در مناطق بالا وابسته است، که این موضوع در حیطه وظایف نهادهای دیگری چون جهاد کشاورزی قرار دارد؛ بنابراین، اجرای هماهنگ اقدامات مکمل، ضروری به‌نظر می‌رسد.
عباسی همچنین بر لزوم مشارکت باغداران و نمایندگان محل تأکید کرد و گفت: بافت باغات کن از ساختار سکونتگاهی آن جداست و باغداران در این منطقه نمایندگان محلی خود را دارند، لذا باید زمینه مشارکت نمایندگان آنها در جلسات فراهم گردد.
ضرورت مشخص شدن دلایل ناکارآمدی ساختارهای موجود
صادقی در مخالفت با برخی پیشنهادات مطرح شده در خصوص ساختار اجرایی گفت: اگرچه توجه به باغات کن و ضرورت حفاظت از آن قابل تقدیر است، اما باید ابتدا مشخص شود چه مشکلاتی در ساختار فعلی وجود دارد که شورای شهر به سمت ایجاد یک نهاد جدید رفته است، در حالی که اداره فضای سبز در مناطق شهرداری وجود دارد.
او افزود: تأسیس ادارات و شکل‌گیری ساختار اجرایی جدید در صلاحیت‌های شورا نمی‌گنجد و شورا تنها می‌تواند ضوابط و چارچوب‌های تشکیلاتی را تعیین کند. همچنین، اینکه شهرداری موظف به ایجاد یک اداره جدید شود، نیاز به بررسی اختیارات قانونی دارد.
صادقی تأکید کرد: شهرداری تهران باید توضیح دهد چه مشکلاتی در عملکرد ساختارهای فعلی وجود دارد و چرا این ساختارها قادر به رسیدگی به مسائل باغات نیستند. همچنین، می‌توان از طریق کمیسیون‌های تخصصی شورا، این موضوع را پیگیری کرده و پیشنهاداتی برای تقویت عملکرد نهادهای موجود ارائه کرد.
او در ادامه با اشاره به لزوم حفاظت از باغات کن گفت: مسائل این باغات با دیگر مناطق سبز تهران متفاوت است و برای حل مسایل آنها باید سازوکاری متناسب با شرایط هر منطقه در نظر گرفته شود.
صادقی پیشنهاد داد نام طرح به‌گونه‌ای تغییر یابد که بر تشکیل یک کمیته ویژه برای باغات کن تمرکز داشته باشد و وظایف آن به‌صراحت تعریف شود.
مسئولیت هماهنگی باید در سطح ستاد شهرداری تهران تعریف شود
امانی با قدردانی از کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر تهران برای ورود به موضوع حفاظت از باغات، گفت: در تهران محلاتی چون کن، کوهسار، فرحزاد و ونک دارای باغات ارزشمند و درختان کهنسال هستند، ولی به‌دلیل مدیریت پراکنده و نگاه‌های متفاوت در مناطق مختلف، وضعیت یکسانی در زمینه حفاظت و نگهداری از آنها وجود ندارد.
وی افزود: ایجاد یک نهاد برای برنامه‌ریزی، نظارت و هماهنگی در زمینه حفاظت از باغات می‌تواند کاربردی باشد، اما شورا نمی‌تواند شهرداری را به تغییر ساختاری یا ایجاد اداره‌ای جدید ملزم کند.
امانی بر ضرورت تعیین واضح مسئولیت‌ها در طرح تأکید کرد و گفت: اگر قرار است کمیته‌ای برای رسیدگی به این موضوع تشکیل شود، بهتر است مسئولیت آن بر عهده معاون مربوطه شهردار تهران باشد، زیرا موضوع حفاظت از باغات تنها به یک منطقه محدود نمی‌شود و در تمامی مناطق شهر وجود دارد.
وی ادامه داد: همچنین، شهرداران مناطقی که باغات ارزشمند در محدوده آنها قرار دارد باید در این کمیته عضویت داشته باشند، اما ریاست و هماهنگی آن باید در سطح ستاد شهرداری تهران تعریف شود تا مسئولیت برنامه‌ریزی و نظارت از شهرداری تهران حذف نشود.
امانی همچنین درباره نقش معتمدان محلی بیان داشت: به‌جای دعوت عمومی از معتمدان، بهتر است رئیس هیئت امنای محله به‌عنوان مشاور در جلسه دعوت شود تا بتواند اطلاعات میدانی و شناخت محلی خود را در اختیار مجموعه قرار دهد.
تشکیل ساختار جدید نباید جایگزین رفع مشکلات باغداران شود
شمس‌احسان با طرح این سؤال که قرارگاه پیشنهادی چه مشکلی را باید حل کند، گفت: اگر هدف تنها برگزاری جلسات بیشتر باشد، ممکن است فقط چرخه‌ای از مکاتبات اداری شکل گیرد، اما اگر هدف رفع تعارضات بین دستگاه‌ها، تعیین مسئولیت‌ها و حل مسائل مشخص باغداران باشد، آن‌گاه این طرح می‌تواند مؤثر باشد.
وی بر این نکته تأکید کرد که لازم است قلمرو مأموریت‌های قرارگاه به‌دقت تعیین شود زیرا مسائل مربوط به مالکیت، ضوابط، تأمین آب، نگهداری درختان، دسترسی و ساخت‌وساز ماهیت‌های متفاوتی دارند و نمی‌توان برای همه آنها یک راه‌حل یکسان در نظر گرفت.
شمس‌احسان تصریح کرد که باید محدوده جغرافیایی و دستگاه مسئول هر مسئله مشخص باشد و در موضوعات فرامنطقه‌ای، حضور نمایندگانی که اختیار تصمیم‌گیری دارند، ملزوم است و در غیر این صورت، تصمیم‌ها در مرزهای مسئولیت دستگاه‌ها متوقف خواهند شد.
وی همچنین ادامه داد: ما از اصل هماهنگی بین نهادها حمایت می‌کنیم، اما نباید ساختارهای جدید را جایگزین حل مسئله کنیم. این طرح زمانی باارزش است که مرور قانونی مسائل برای باغداران روشن‌تر شده و حفاظت از باغات به یک برنامه عملی و قابل‌سنجش تبدیل شود.
حفاظت از باغات کن نیازمند هم‌افزایی تمام دستگاه‌های مسئول است
مهدی چمران - رئیس شورای اسلامی شهر تهران - به اهمیت هماهنگی بین دستگاه‌ها برای حفاظت از باغات تأکید کرد و گفت: باغات کن برای شهر تهران از اهمیت بالایی برخوردارند و باید به هر نحوی از آنها حمایت شود.
وی با یادآوری اقدامات انجام شده در دوره‌های مختلف شورا برای حفظ باغات کن، بیان داشت: در گذشته نیز تلاش‌هایی برای حفاظت از این ناحیه صورت گرفته و در دوره فعلی، طرح مربوط به محله کن به تصویب رسیده و اجرای پیشنهادات آن در حال پیگیری است.
چمران بر لزوم توجه به مشکلات تأمین منابع آبی باغات تأکید کرد و بیان داشت: مباحث مربوط به آبخیزداری در نواحی بالای باغات باید مدنظر قرار گیرد؛ چرا که بدون این اقدامات، تأمین آب باغات به خطر می‌افتد. آبخیزداری به وظایف نهادهایی چون وزارت جهاد کشاورزی مربوط می‌شود و لازم است هماهنگی لازم برای اجرای آن انجام پذیرد.
او اضافه کرد: اگر نهاد مسئول به وظایف خود عمل نکند، شهرداری می‌تواند برای کمک به حفاظت از باغات در این زمینه اقدام کند و در صورت لزوم، منابع مالی لازم را نیز تأمین نماید.
رئیس شورای شهر تهران درباره ساختار پیشنهادی اظهار داشت: می‌توان در مرحله نخست این مجموعه را به‌صورت یک کمیته داخلی در شهرداری تشکیل داد و در صورت تأیید مراجع قانونی، در آینده درباره تبدیل آن به اداره تصمیم‌گیری کرد. در حال حاضر، نیازی به تشکیل اداره جدید نیست.
چمران همچنین تأکید کرد که نمایندگان باغداران باید در جلسات شرکت داشته باشند و افرادی که دعوت می‌شوند، باید بدون حق رأی در جلسات حضور یابند تا از بروز اختلافات درباره حدود اختیارات و حق رأی جلوگیری شود.
وی با اشاره به تجربه همکاری با اهالی کن تأکید کرد: حضور اعضای شورا و شهرداری در محله، برگزاری نشست‌های عمومی و تبادل نظر با بزرگان و معتمدان محلی در پیشبرد اقدامات مربوط به این منطقه مؤثر بوده و این روش همکاری باید در موضوع باغات نیز ادامه یابد.
حدود اختیارات قرارگاه باید به‌صورت شفاف تعیین شود
آقامیری با توجه به یکی از بندهای پیشنهادی طرح در مورد تعیین وضعیت مسائل و درخواست‌های مرتبط با باغات گفت: باید مشخص شود که این بند تا چه اندازه می‌تواند در محدوده اختیارات قانونی نهادهای عضو قرارگاه قرار گیرد و آیا ممکن است درباره موضوعاتی که در صلاحیت شورای شهر یا شهرداری است، ابهام ایجاد کند؟
او پرسید: آیا درخواست‌های مربوط به ساخت‌وساز و تشخیص باغ بودن یا نبودن یک ملک نیز می‌تواند در این مجموعه بررسی شود و تأکید کرد که نباید به‌نحوی عمل شود که اختیارات قانونی شورا یا شهرداری به کمیته جدید تفویض گردد.
آقامیری ادامه داد: هدف این نهاد باید بر حفاظت، احیا و نگهداری باغات متمرکز باشد و نیاز است بندهایی که احتمال ایجاد ابهام درباره اختیارات قانونی را دارند، پیش از تصویب بررسی و اصلاح شوند.
وی همچنین بر ضرورت شفافیت در متن نهایی طرح تأکید کرده و خواستار بررسی دقیق مفاد پیشنهادی و تفکیک اهداف کلی از بندهای اجرایی و مصوبه نهایی شد.
نام و دامنه فعالیت کمیته باید مشخص باشد
امانی با اشاره به استفاده از عناوین متفاوت «کمیته» و «کارگروه» در متن پیشنهادی بیان داشت: لازم است نام واحدی برای این ساختار انتخاب شود تا از ابهام در وظایف و جایگاه آن پرهیز شود.
او همچنین اشاره کرد که باغات ارزشمند تنها به منطقه کن محدود نیستند و در نقاط مختلف تهران، از جمله برخی محلات مناطق یک، دو و پنج، درختان و باغات ارزشمندی وجود دارند که با مسائل پیچیده‌ای روبه‌رو هستند.
امانی تأکید کرد: باید مشخص شود آیا قرار است ساختاری یکسان برای تمامی باغات شهر تاسیس شود یا اینکه برای هر محدوده‌ای که نیاز دارد، سازوکاری جداگانه در نظر گرفته شود.
به گفته او، شرایط باغات در مناطق مختلف یکسان نیست و این موضوع باید در طراحی ساختار پیشنهادی به دقت مدنظر قرار گیرد.
تصمیم‌گیری باید متناسب با شرایط هر منطقه باشد
صادقی در ادامه نکته‌سنجی درباره تفاوت شرایط باغات در مناطق مختلف تهران اظهار داشت: مشکلات باغات کن با باغات فرحزاد، ونک و دیگر مناطق یکسان نیست و هر منطقه ویژگی‌ها و شرایط خاص خود را دارد.
او توضیح داد: در کن، مسائلی مانند تأمین آب، مدیریت آبخیزداری، لایروبی قنوات و هماهنگی با دستگاه‌های خارج از شهرداری از اهمیت زیادی برخوردارند، در حالی که ممکن است در مناطق دیگر مسائل و نیازهای متفاوتی وجود داشته باشد.
صادقی با تأکید بر لزوم پیشگیری از گسترش بی‌رویه ساختار اداری گفت: بهتر است در ابتدا وظایف این نهاد به‌طور دقیق تعریف شده و سازوکاری متناسب با شرایط باغات کن طراحی شود تا شهردار منطقه بتواند با شناخت عمیق از مسائل محلی به حل مشکلات بپردازد.
وی همچنین بر اهمیت مشارکت باغداران و معتمدان محلی در شناسایی و حل مشکلات تأکید کرد.
حفاظت از درختان با ساختارهای بزرگ، محقق نخواهد شد
اقراریان در مورد حفاظت از فضای سبز تهران گفت: آنچه بیش از همه اهمیت دارد، حفاظت از درختان است و نمی‌توان صرفاً با تشکیل ساختارهای بزرگ و پیچیده از باغات و درختان محافظت کرد.
وی با اشاره به قطع درختان در پارک‌های چیتگر، سرخه‌حصار و دیگر محدوده‌های تهران گفت: در مورد این حوادث باید بررسی شود که چه اقداماتی انجام شده و مسئولیت‌ها بر عهده چه افرادی بوده است.
اقراریان با انتقاد از عملکرد مدیریت شهری در حفظ باغات در سال‌های اخیر اظهار داشت: باید بررسی شود که در پنج سال گذشته چه اقدامات مؤثری برای حفظ نواحی چیتگر، کن، سرخه‌حصار و دیگر مناطق سبز انجام شده است.
وی خاطرنشان کرد: حفاظت از درختان بیش از هر چیز به جدیت و اراده مدیرانی که مسئولیت شهر را بر عهده دارند بستگی دارد و لازم است کمیسیون حقوقی و نظارت شورا نیز عملکرد مدیریت شهری در این حوزه را به دقت بررسی نماید.
طرح‌های مرتبط با حفظ باغات بایستی به نتیجه برسند
آقامیری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیگیری‌های گذشته در ارتباط با حفظ باغات تهران بیان کرد: در سال‌های اخیر موضوعات مربوط به شناسایی و حفظ باغات در شورای شهر مطرح شده، اما برخی پیشنهادات با وجود اقدامات پیگیری، به صحن شورا نرسیده‌اند.
او به پرونده‌های مرتبط با باغات و املاک دارای درخت اشاره کرد و گفت: باید راهکارهایی در نظر گرفته شود تا مالکان نیز انگیزه لازم برای حفظ و احیای باغات را داشته باشند و می‌توان از ظرفیت مشارکت مردمی برای گسترش فضای سبز استفاده کرد.
آقامیری تأکید کرد: ضرورت دارد تا متن طرح فعلی با شفافیت بیشتری نگارش شود تا از ایجاد ابهام در تشخیص باغ بودن املاک و حدود اختیارات کمیته جلوگیری شود و حفاظت از باغات تهران با روش‌های معین پیگیری گردد.
منابع طبیعی باید پاسخگوی وضعیت بوستان‌های چیتگر و سرخه‌حصار باشد
مهدی بابایی در خصوص وضعیت بوستان چیتگر و سرخه حصار اظهار داشت: آیا واقعاً می‌دانیم که شهرداری برای وضعیت پارک‌های چیتگر و سرخه‌حصار به قوه قضائیه شکایت کرد تا از این نهاد درخواست کمک گردد؟
او افزود: در نهایت، نتوانستیم به نتیجه برسیم؛ به این معنی که مجدداً قوه قضائیه وارد عمل شده و دوستان را به انجام وظایف خود ملزم کرد.
بابایی به اشاره به اینکه این موضوع تنها یک بار اتفاق نیفتاده، بلکه بارها تکرار شده است، گفت: دوستان وقتی با احتمال صدور حکم جلب مواجه شدند، ناگزیر به عمل کردن گردیدند و موضوع را تعیین‌تکلیف کردند.
وی همچنین تأکید کرد که این کوتاهی به منابع طبیعی برمی‌گردد و این نهاد باید به‌طور جدی در این باره پاسخگو باشد.
در پایان مقرر شد که بررسی‌های بیشتر این طرح به جلسه بعدی شورای شهر تهران موکول شود.
انتهای پیام
نظرات کاربران