یادداشت مهمان- میثم توکلی، عضو انجمن علمی استاندارد کشور: به مناسبت روز جهانی استاندارد و با تأکید بر اهمیت ترویج فرهنگ استاندارد در ابعاد مختلف زندگی خاطرنشان کرد: استاندارد نباید تنها در قالب الزامات صنعتی، ضوابط فنی و سیستم‌های مدیریتی محدود گردد، بلکه می‌توان با نگاهی وسیع‌تر، اصول و مفاهیم آن را به جنبه‌های زندگی فردی و اجتماعی نیز تعمیم داد.
کیفیت زندگی مفهومی چندوجهی است و نمی‌توان آن را صرفاً با یک شاخص یا از طریق رضایت در یک حوزه خاص سنجید. سلامتی جسمی و روانی، ارتباطات خانوادگی و اجتماعی، وضعیت مالی، رشد و پیشرفت فردی، یادگیری و کسب مهارت، کیفیت زندگی شغلی، تعادل بین کار و زندگی شخصی، اوقات فراغت، کیفیت محیط زندگی و احساس معنا، از جمله حوزه‌هایی هستند که به‌طور هم‌زمان سطح نیک‌زیستی افراد را شکل می‌دهند.
در سیستم‌های مدیریت کیفیت، سازمان‌ها برای افزایش عملکرد خود، ابتدا فرآیندهای خود را شناسایی و طراحی می‌کنند، سپس با تنظیم شاخص‌های مناسب، میزان کارآمدی و انطباق عملکرد این فرآیندها با اهداف تعیین‌شده را ارزیابی می‌نمایند. نتایج این ارزیابی، مبنایی برای شناسایی نقاط ضعف، تعریف اقدامات اصلاحی و تثبیت روش‌های مؤثر می‌گردد تا ضمن حفظ دستاوردها، امکان بهبود مستمر فراهم آید. بر پایه همین منطق، در زندگی فردی نیز می‌توان عرصه‌های مختلف نیک‌زیستی را شناسایی کرد و برای هر یک، متناسب با شرایط و اولویت‌های شخصی، شاخص‌هایی برای ارزیابی وضعیت موجود تعیین نمود. به این ترتیب، روشن می‌شود که کدام حوزه‌ها نیازمند توجه و اقدام اصلاحی بیشتری هستند و در کدام زمینه‌ها باید با حفظ و تقویت رفتارها و روش‌های مؤثر، کیفیت موجود را پایدار نگه داشت. در واقع، همان‌طور که در سازمان‌ها ارزیابی و بهبود نظام‌مند فرایندها به ارتقای عملکرد می‌انجامد، در زندگی فردی نیز ارزیابی آگاهانه عرصه‌های گوناگون و تعیین اقدامات متناسب با نتایج آن می‌تواند راه تسهیل‌کننده بهبود مستمر کیفیت زندگی باشد.
یکی از کلیدی‌ترین حوزه‌های نیک‌زیستی انسان، مسئولیت‌پذیری اجتماعی است که شامل مؤلفه‌هایی چون کمک به دیگران، مشارکت در فعالیت‌های داوطلبانه، رعایت حقوق شهروندی و توجه به حفظ محیط زیست می‌باشد. برای ارزیابی وضعیت فرد در این زمینه، می‌توان هر یک از این مصادیق را به‌عنوان یک شاخص مورد استفاده قرار داد و بر اساس میزان مشارکت و عملکرد فرد، از یک تا ۱۰ به آن امتیاز داد؛ به‌گونه‌ای که امتیازهای بالاتر نشان‌دهنده مشارکت و فعالیت بیشتر و امتیازهای پایین‌تر بیانگر نیاز به توجه و بهبود بیشتر در آن حوزه باشد. با ثبت و بررسی این امتیازها، تصویری روشن‌تر از وضعیت موجود به‌دست آمده و زمینه‌های نیازمند بهبود شناسایی می‌شوند. از این رویکرد همچنین می‌توان در سایر حوزه‌های نیک‌زیستی، همچون سلامت جسمی و روانی، روابط خانوادگی و اجتماعی، رشد و پیشرفت فردی و ... نیز بهره گرفت.
پس از تحلیل هر یک از حوزه‌ها، می‌توان نتایج را با اهداف و وضعیت ایده‌آل مورد نظر مقایسه کرده و بر اساس فاصله موجود، اقدامات لازم را برای بهبود تدوین نمود. در زمینه‌هایی که امتیاز پایین‌تری وجود دارد، باید نقاط ضعف را شناسایی و اقدامات اصلاحی متناسب با آن‌ها طراحی شود؛ برعکس، در حوزه‌هایی که وضعیت قابل قبولی دارند، استانداردسازی عوامل مؤثر می‌تواند به حفظ دستاوردها کمک کند. انجام مجدد ارزیابی در بازه‌های زمانی مشخص، همچنین امکان بررسی اثربخشی اقدامات و اصلاح مسیر را فراهم می‌سازد. این رویکرد با اتکا به اصول مدیریت کیفیت، از جمله تدوین شاخص، پایش عملکرد، اقدام اصلاحی و بهبود مستمر، می‌تواند به افراد یاری رساند تا وضعیت عرصه‌های مختلف زندگی خود را به‌طور نظام‌مند ارزیابی کرده و گام‌هایی به سوی ارتقای متوازن کیفیت زندگی بردارند.
«مفهوم کیفیت نباید در پشت درهای کارخانه‌ها محصور بماند؛ بلکه می‌بایست از دنیای صنعت به زندگی روزمره نفوذ کند.»
شعار «چشم‌اندازی مشترک برای جهانی بهتر» بر لزوم توجه به کیفیت در ابعاد مختلف زندگی تأکید دارد؛ زیرا هر فرد می‌تواند با ارزیابی آگاهانه وضعیت خود در زمینه‌های مختلف نیک‌زیستی و تلاش برای بهبود مستمر آن‌ها، علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شخصی، در بهبود روابط خانوادگی و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی نیز نقشی ایفا نماید. از این منظر، اصول مدیریت کیفیت و فرهنگ استاندارد، با تأکید بر ارزیابی، اصلاح و بهبود مستمر، می‌توانند از محیط‌های صنعتی فراتر رفته و به انتخاب‌ها و رفتارهای روزمره وارد شوند؛ مسیری که با مشارکت و مسئولیت‌پذیری افراد، تحقق چشم‌اندازی مشترک برای جهانی بهتر را تسهیل‌تر می‌سازد.
نظرات کاربران