علی ربیعی، در تاریخ ۲۳ مهرماه و در مراسم اختتامیه رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» که در شهر نمایشگاهی اصفهان برگزار شد، به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری غنی اقوام مختلف ایرانی اشاره کرد و گفت: یکی از هنرمندانی را ملاقات کردم که آثارش را تنها به‌عنوان یک محصول نمی‌دید، بلکه آن‌ها را نشانی از هویت ملی خود می‌دانست و تصریح می‌کرد که هرگز قصد فروش آن‌ها به بیگانگان را ندارد. همچنین دیدم که هنرمندان کرد، آثار خود را به سه زبان و لهجه کردی ارائه می‌دهند. در این رویداد، هنرمندانی از خراسان‌جنوبی و راز و جرگلان در خراسان‌شمالی نیز حاضر بودند.
او ادامه داد: یقین دارم که یکی از یادگارهای دولت سیزدهم، تأسیس یک نهاد بزرگ و منظم برای حمایت از نوآوری و خلاقیت در صنایعی است که شما در آن‌ها فعالیت می‌کنید. امیدوارم این نهاد به برکت توجه رئیس‌جمهور و پیگیری‌هایی که در شورای سیاست‌گذاری صورت پذیرفته، به یادگاری از دولت سیزدهم تبدیل گردد. رئیس‌جمهور خواهان تهیه و تصویب نقشه راهی برای توسعه صنایع خلاق بوده‌اند. در این نقشه راه، اهداف باید مشخص گردند و وظایف دولت در این زمینه به‌وضوح تعریف شوند.
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور بیان داشت: امروز شاهد رشد منابع مالی اختصاص‌یافته به این حوزه بودیم. رقمی در حدود یک میلیارد تومان به همت افزایشی دست یافته است و درباره رقم ۱۰ میلیارد تومان نیز اطلاعاتی به گوشم رسیده. هرچند شاید در شرایط فعلی، این مبالغ برای انجام کارهای کلان کافی نباشند، اما این قبیل اقدامات به خوبی نشان‌دهنده عزم و اراده در مسیر حمایت از صنایع خلاق هستند.
ربیعی مطرح کرد: دانش نظام اداری و بروکراسی کشور در زمینه صنایع خلاق رو به فزونی است. نزدیک به ۱۰ دستگاه اجرایی به‌طور مستقیم به این حیطه مشغول هستند. وزارت میراث فرهنگی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در این حوزه فعال‌اند و همچنین بانک‌ها نیز در این موضوع دخیل هستند؛ در نتیجه، این مسئله صرفاً محدود به صندوق نوآوری و شکوفایی نمی‌شود. بسیاری از نهادهای دیگر از جمله نظام تأمین اجتماعی در حال ارتقاء دانش و تجربه خود درخصوص صنایع خلاق می‌باشند. این آگاهی در حال گسترش است و هم‌افزایی میان سازمان‌ها نیز در نشستی که با حضور رئیس‌جمهور برگزار شد، مورد تأکید قرار گرفت. امیدواریم به‌زودی یک پنجره واحد برای ارائه خدمات به صنایع خلاق و حمایت از فعالان این عرصه تأسیس شود.
او همچنین گفت: یکی از نکات کلیدی این رویداد، نوآوری است. هیچ دوره‌ای مانند این دوره تاریخی که حال در آن هستیم به نوآوری و خلاقیت نیاز نداشته‌ایم. نوآوری و خلاقیت بخشی از تاریخ ایران را شکل می‌دهند و همواره در کنار مردم ایران بوده‌اند. در وضعیت کنونی کشور، که تمام اجزای جامعه به یکدیگر وابسته‌اند، باید با تکیه بر خلاقیت و پشتکار از چالش‌های موجود عبور کنیم. نوآوری باید به جزء جدایی‌ناپذیر زیست ما تبدیل گردد تا بتوانیم از این شرایط خارج شویم؛ شرایطی که با توجه به وضعیت کنونی ایران، اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد.
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: ایران دارای ظرفیت بزرگی است و بیش از هر زمان دیگری به همدلی، خلاقیت، نوآوری و پشتکار نیاز داریم. در این فرصت، می‌خواستم از این دیدگاه نیز به رویدادی که به محوریت صنایع خلاق برگزارشده نگاهی بیندازم؛ زیرا در این مقطع تاریخی از کشور به بیش از هر زمان دیگری نیاز به خلاقیت داریم. ایران زنده است و خلاقیت در حال فعالیت، و زندگی در کشور همچنان رونق دارد. تصویری از یک هنرمند را می بینیم که به همراه سه نفر از اعضای خانواده‌اش به تولید مشغول است. این تصویر تأکیدی بر این است که تصور دل‌مردگی و افسردگی ایران در شرایط کنونی، تصوری نادرست است.
ربیعی بیان کرد: در اوضاعی که نظام قدرت جهانی با بحران‌هایی رو به روست، حتی کشورهای بزرگ و توانمند اقتصادی نیز ممکن است دچار مشکلاتی از جمله انزوا شوند، اما ما امروز در این نمایشگاه، شاهد رکوردزنی زندگی و نشاط بودیم. آنچه در اینجا به‌چشم می‌خورد، زندگی ایرانی است. ایرانیان همچنان در حال تلاش و کوشایی هستند. حتی تاب‌آوری مردم و جامعه ما به طور زیادی ناشی از خلاقیت‌های فردی و نهادین است. در زمان‌هایی که دولت تحت فشار اقتصادی قرار می‌گیرد و ظرفیت‌های اقتصاد کلاسیک کاهش می‌یابد و نرخ تشکیل سرمایه رو به افول می‌نهد، باید به‌دنبال شناسایی ظرفیت‌های نو باشیم. به‌لحاظ سیاست‌گذاری، با توجه به شرایط فعلی و نیاز به نوآوری و خلاقیت، ضروری است که بر بخش‌هایی تمرکز کنیم که می‌توانند منابع جدیدی برای رشد اقتصادی فراهم کنند.
او ادامه داد: در وضعیت کنونی، سرمایه‌گذاری‌های بزرگ هنوز به سطح مطلوب نرسیده‌اند؛ اما امیدواریم این ظرفیت‌ها در آینده به بار بنشینند. با این حال، سرمایه خلاق می‌تواند پایه‌گذار پویایی بخش بزرگی از اقتصاد کشور باشد. سهم صنایع خلاق در رشد کشور می‌تواند بسیار بیشتر از وضعیت کنونی باشد. اگر بخواهیم این سهم را تنها از طریق نهادهای بزرگی چون ذوب‌آهن، سپاهان، پتروشیمی‌ها و دیگر صنایع به دست آوریم، باید امیدوار باشیم که آن مؤسسات نیز احیا گردند، اما امروز می‌توانیم بر اساس صنایع خلاق، این سهم را در رشد اقتصادی افزایش دهیم.
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور اظهار داشت: از این نظر، صنایع خلاق دارای پتانسیل خالی و بزرگی در اقتصاد کشور هستند که هنوز به‌درستی شناسایی نشده‌اند. به‌ویژه در زمان‌های بحرانی باید بر شناسایی و فعال‌سازی ظرفیت‌های بیشتری تمرکز کنیم. ما در کشور، کارخانه‌های بزرگ تأسیس کرده‌ایم و پروژه‌های متعددی را به انجام رسانده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم این امکانات را به‌درستی با زندگی روزمره مردم پیوند بزنیم. ما کارخانجات بزرگ را در نقاط گوناگون کشور بنا نهاده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم ارتباطی مؤثر میان فعالیت آن‌ها و خوشبختی و زندگی روزمره مردم برقرار نماییم. به همین دلیل، این مسئله باعث افزایش نابرابری‌های منطقه‌ای نیز شده است.
ربیعی ادامه داد: توسعه‌ای که بتواند روح جامعه محلی را زنده کند، اهمیت بسیاری دارد. همین جلسه و این رویداد مثالی از چنین ظرفیتی به‌شمار می‌آید. ما می‌توانیم با بهره‌گیری از صنایع خلاق، رشد و توسعه را به زندگی روزانه مردم مرتبط کنیم. توسعه به معنای رشد اقتصادی، سهم خود را دارد و امری ارزشمند است که باید در پی آن بود، اما به‌موازات آن، باید به توسعه‌ای که خوشبختی و زندگی روزمره را نیز به همراه دارد، توجه کنیم. نمی‌توان کشور را بدون در نظر گرفتن مبانی نظری پیش برد و از فصل دوم پایان‌نامه‌ها به‌راحتی گذشت. ما به نظریه و رویکردی در زمینه صنایع خلاق نیاز داریم.
وی اضافه کرد: رئیس‌جمهور نیز برای پیگیری این موضوع آمادگی دارند و خواسته‌اند که این مسیر دنبال شود. باید بتوانیم رویکردی برای توسعه تعریف کنیم که به خوشبختی مردم منجر گردد؛ رویکردی که در بستر صنایع خلاق شکل می‌گیرد و امیدواریم بتوانیم آن را پیش ببریم. در این دوره به این نتیجه رسیده‌ام که بسیاری از فعالان صنایع خلاق، ایده‌های خوبی دارند، اما به دلیل عدم موفقیت در تبدیل این ایده‌ها به محصولات اقتصادی مناسب، در نهایت به بن‌بست می‌رسند.
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور یادآور شد: ایده‌ها ممکن است به فراموشی سپرده شوند؛ اگر به ابتکارات جدیدی تبدیل نشوند، افراد ممکن است پس از مدتی دلسرد شده و ایده‌های خود را رها کنند. پیشنهاد اول من این است که نهاد دولت بستر مطالعه ظرفیت‌ها را برای هر یک از کنشگران صنایع خلاق فراهم کند و این خدمات را به‌صورت رایگان در دسترس قرار دهد. ما باید به فعالان این حوزه کمک کنیم تا بدانند در چه زمینه‌ای قصد فعالیت دارند، چه ظرفیت‌هایی دارند و مسیر پیش‌رویشان چیست. یکی از آرزوهای من در دوران فعالیت در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی این بود که این موضوع را پیگیری کنم، اما فرصتی برای تحقق آن فراهم نشد.
ربیعی افزود: باید راهبردهای تمایز و رقابت در محصولات فرهنگی و خلاق مورد پژوهش قرار گیرند. ممکن است بهبرگزاری دوره‌های آموزشی برای شناخت این راهبردها نیاز داشته باشیم. بسیاری از شرکت‌هایی که به‌وجود آمده‌اند، به‌دلیل توانایی ناکافی در رقابت، با شکست مواجه شده‌اند. این نتیجه مطالعاتی است که در این زمینه داشته‌ام و نیاز است به آن توجه کنیم. آموزش این راهبردها می‌تواند بخشی از خدمات آموزشی رایگان ما به فعالان این حوزه باشد. می‌توان این آموزش‌ها را از طریق سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای یا در قالب‌های دیگر سامان‌دهی کرد و در سطح کشور گسترش داد.
وی ادامه داد: دانش کسب‌وکار را ارتقا دهیم و به فعالان صنایع خلاق یاری رسانیم تا درآمد شخصی خود را از منابع مالی کسب‌وکار متمایز و مدیریت کنند. این موضوع نیز می‌تواند به‌عنوان یکی از محورهای آموزشی و محتوایی در اختیار کنشگران این عرصه قرار گیرد تا بتوانند اقدامات خود را با آگاهی بیشتری نسبت به مسائل مالی و اقتصادی پیش ببرند. هوش مصنوعی را جدی بگیریم؛ زیرا این فناوری تغییرات گسترده‌ای به همراه خواهد داشت و تحولات بنیادینی را ایجاد می‌کند. باید به تأسیس آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی توجه کنیم و شاید لازم باشد نهاد دولت نیز در این راستا کمک بیشتری ارائه دهد تا فعالان صنایع خلاق بتوانند با این تحولات حرکت کنند و از ظرفیت‌های آن بهره‌مند شوند.
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور بیان کرد: باید فعالیت‌های پراکنده را به فعالیت‌های منسجم و حرفه‌ای تبدیل کنیم. بسیاری از این افراد در دسترسی به منابع مالی لازم برای ایجاد زنجیره‌های فعالیت دچار مشکل هستند؛ درحالی‌که شرکت‌های موفق امروز، شرکت‌هایی هستند که توانسته‌اند زنجیره‌های فعالیت خود را بسازند. این وظیفه ما در معاونت علمی و دیگر بخش‌های دولت است که برای فعالان این حوزه زنجیره‌های فعالیت ایجاد کنیم. شبکه‌سازی بین آن‌ها به استمرار فعالیت‌هایشان کمک خواهد کرد. تجربه ثابت کرده است که در هر بخشی که زنجیره‌های فعالیت ایجاد شده، افراد شانس بیشتری برای رسیدن به موفقیت داشته‌اند.
ربیعی درباره راهبردهای بازار افزود: باید درک درستی از راهبردهای بازار داشته باشیم. بازار باید توانایی تثبیت فعالیت‌ها و محصولات را داشته باشد و در این راستا، بین‌المللی کردن فعالیت‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این عمل نیز نیازمند حمایت است و باید مشخص شود که چگونه می‌توانیم فعالیت‌های صنایع خلاق را به سطح بین‌المللی سوق دهیم. در داخل کشور نیز، تمایل به سبک زندگی و فرهنگ مرتبط با فعالیت در صنایع خلاق طی سال‌های اخیر رو به گسترش بوده است، اما در زمینه بین‌المللی شدن، حتی در سطح منطقه‌ای نیز فاصله زیادی با ظرفیت‌های مورد انتظار داریم. بنابراین، نیاز است که برای حضور مؤثرتر این فعالیت‌ها در بازارهای داخلی و بین‌المللی برنامه‌ریزی کنیم.
او یادآور شد: از دارایی‌های فکری خود به‌خوبی محافظت کنید. باید بیش از پیش به مالکیت معنوی توجه کنیم و قواعد شفاف‌تری برای آن در نظر بگیریم. در کنار اجرائیات نهادی و قانونی، کنشگران این عرصه نیز باید هنگام ارائه آثار و محصولات خود، مراقب دارایی‌های فکری و حقوق معنوی خود باشند. به یک سازمان یادگیرنده تبدیل شوید. فعالیت‌های امروز ما ممکن است یک سال دیگر بی‌استفاده و کهنه شوند؛ از این رو باید همواره بیاموزید، تغییرات را بشناسید و خود را با شرایط جدید سازگار کنید.
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور افزوده است: یک سازمان یادگیرنده می‌تواند با تحولات محیط پیرامونی هماهنگ شده و از توقف و تکرار روش‌های سنتی جلوگیری نماید. این مسئله برای فعالان صنایع خلاق که با دگرگونی‌های سریع فرهنگی، فناوری و اقتصادی مواجه هستند، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. تقویت تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی امری ضروری است. فعالان صنایع خلاق باید بتوانند در برابر تغییرات و فشارهای اقتصادی دوام بیاورند و فعالیت‌های خود را ادامه دهند. همچنین باید کسب‌وکارها را بر اساس سود اقتصادی و اجتماعی نیز ارزیابی کنیم و هر دو بُعد از عملکرد آن‌ها در نظر گرفته شود.
انتهای پیام
نظرات کاربران